Gắn bó: Khoa học mới về sự gắn bó giữa những người trưởng thành và làm thế nào nó giúp bạn tìm thấy - và giữ được - tình yêu (Chương 11.1)

gan-bo-khoa-hoc-moi-ve-su-gan-bo-giua-nhung-nguoi-truong-thanh-va-lam-the-nao-no-giup-ban-tim-thay-va-giu-duoc-tinh-yeu-chuong-11-1

Sử dụng lối giao tiếp hiệu quả để chọn được người bạn đời phù hợp

PHẦN BỐN

Cách an toàn—Mài giũa các kỹ năng về mối quan hệ của bạn  

 

Chương 11

Giao tiếp hiệu quả: Trình bày thông điệp một cách rõ ràng  

 

SỬ DỤNG LỐI GIAO TIẾP HIỆU QUẢ ĐỂ CHỌN ĐƯỢC NGƯỜI BẠN ĐỜI PHÙ HỢP  

 

Sau vài lần hẹn hò với Ethan, Lauren thấy rất bối rối. Trong lần hẹn hò đầu tiên, họ đã đến một quán bar lãng mạn trên bãi biển và dành vài giờ để tìm hiểu nhau. Vào cuối buổi tối, anh ta nhanh chóng nói lời tạm biệt rồi biến mất. Trước sự ngạc nhiên của cô, anh gọi lần nữa để rủ cô đi chơi, lần này đến buổi biểu diễn ở một câu lạc bộ bên bờ sông. Cả hai cùng uống một vài ly và dành hàng giờ nhảy cùng nhau. Thậm chí họ còn đi dạo dọc bờ biển, nhưng một lần nữa chẳng có chuyện gì xảy ra, chỉ có một câu cộc lốc “chúng ta sẽ nói chuyện sau” khi họ chia tay. Mô hình này lặp lại thêm một lần nữa vào buổi hẹn hò tiếp theo của họ. Lauren, người thuộc kiểu gắn bó lo lắng, cho rằng có lẽ Ethan không thích cô. Nhưng vậy thì tại sao anh ta vẫn mời cô đi chơi? Có lẽ anh ấy chỉ muốn sự bầu bạn? Cô không muốn dừng gặp anh mà không có một lý do chính đáng, vì cô thực sự thích anh ấy. Một người bạn thân khuyến khích cô dừng suy đoán về lý do cho hành vi của anh ấy và chỉ đơn giản là hỏi thẳng. 

Bình thường, Lauren không có đủ can đảm—cô rất sợ nhận được phản hồi gây tổn thương. Nhưng cô đã đạt đến mức mà cô không còn muốn lãng phí thời gian quý giá cho đối tượng không phù hợp. Vì vậy cô đã đề cập chuyện này với Ethan, thoạt đầu cô còn rụt rè, nhưng cô thấy mình nói chuyện rất thẳng thắn khi cuộc trò chuyện tiến triển: “Em đang mong đợi nhiều hơn thứ tình cảm platonic (tình yêu trong sáng thuần khiết). Anh đang nghĩ gì thế?” Trái với giả định của cô, cô biết được rằng không phải anh ấy coi cô là kém duyên. Anh ta nói rằng anh thật lòng thích cô và bày tỏ khao khát tìm được một người bạn đời. Nhưng khi cô tiến thêm một bước nữa và hỏi rõ về quy tắc “không-đụng chạm” của anh ấy, anh không đưa ra câu trả lời mà cứ vòng vo tam quốc. Mặc dù cô không có được một câu trả lời cụ thể sau buổi trò chuyện về lý do tại sao anh không thích động chạm cơ thể, cô đã có được một bức tranh rõ ràng về tương lai của hai người—chẳng có gì cả! 

Lauren từ bỏ suy nghĩ cho rằng anh là một người yêu tiềm năng, nhưng họ vẫn là bạn bè. Sau khi Ethan tâm sự với cô về nhiều phụ nữ khác mà anh hẹn hò, họ rõ ràng cũng đang hụt hẫng vì hành vi khó hiểu của anh, cuối cùng cô cũng có thể suy luận và đi đến kết luận cuối cùng. Rốt cuộc thì bí ẩn xung quanh hành vi của Ethan cũng không quá khó giải thích—rõ ràng là anh ta đang hồ nghi về khuynh hướng tình dục của mình. Lauren tạ ơn Chúa vì cô đã có can đảm để bày tỏ những quan ngại của cô từ sớm, nhờ thế mà không lãng phí hàng tháng trời cho những hy vọng hão huyền và sự từ chối. 

Câu chuyện của Lauren là một ví dụ tuyệt vời cho tầm quan trọng của lối giao tiếp hiệu quả. Bày tỏ những nhu cầu và kỳ vọng của bạn với người yêu một cách trực tiếp không buộc tội là một công cụ hữu hiệu đáng kinh ngạc. Mặc dù nó thường được sử dụng bởi những người thuộc kiểu gắn bó an toàn, nó thường phản trực giác đối với những người có kiểu gắn bó lo lắng hoặc né tránh. 

Một cuộc trao đổi thẳng thắn với Ethan chấm dứt mọi phỏng đoán và “giả thiết” mà Lauren đã dựng lên trong tâm trí cô. Đối với Ethan mọi chuyện sẽ thuận tiện nếu Lauren sẵn sàng chịu đựng hành vi của anh ta vô thời hạn. Anh ấy đã có được điều mình muốn—một cô bạn gái để phô trương với bạn bè và gia đình (để họ thôi lải nhải sau lưng anh) và có thời gian để giải quyết khuynh hướng tình dục của anh. Nhưng bằng cách bày tỏ nhu cầu của cô, Lauren có thể bảo vệ bản thân và tránh bị lừa dối, tin vào những điều sai lầm bởi kế hoạch của người khác. Trong trường hợp này, kiểu gắn bó không phải là nguyên nhân sâu xa, nhưng Lauren không có cách nào để biết trước được điều này. Nếu hành vi của Ethan chỉ đơn giản là sự biểu hiện của kiểu gắn bó của anh ấy, thì lối giao tiếp hiệu quả sẽ bóc trần điều đó, và họ sẽ được hưởng lợi nhờ khám phá ra từ sớm rằng kiểu gắn bó của họ không tương hợp với nhau. 

Nhưng chuyện gì sẽ xảy ra nếu Lauren đối chất với anh ấy một cách thẳng thắn, khiến anh ta vô cùng xấu hổ, chỉ để phát hiện ra rằng hành vi của anh ta không phải là kết quả của kiểu gắn bó cũng như khuynh hướng tình dục của anh ta, mà chỉ đơn giản là vì tính nhút nhát? Chà, chúng tôi biết một người cũng từng có kinh nghiệm như vậy.

Tình huống của Tina rất giống với của Lauren. Vào lần hẹn hò thứ ba của cô với Serge, Tina đang ngồi trên sofa cạnh anh ấy xem một bộ phim và tự hỏi tại sao anh ấy vẫn chưa tiến thêm bước nữa. Cô ấy cũng từng trải qua những mối quan hệ chẳng đi đến đâu và không muốn lãng phí quá nhiều thời gian để băn khoăn về vấn đề của Serge là gì. Vì thế, bằng một nụ cười làm say đắm lòng người, cô chỉ nói, “Em hôn một cái được không?” Dù Serge sửng sốt trong giây lát và lầm bầm gì đó, anh trấn tĩnh lại và nghiêng người sang hôn cô. Đó là lần cuối cùng mà tính nhút nhát của anh ấy là vấn đề trong mối quan hệ của họ, nhưng nó vẫn còn tiếp diễn đến ba năm sau. 

Trong trường hợp này, lời đề nghị một nụ hôn thật đáng yêu là một cách sử dụng hùng hồn của lối giao tiếp hiệu quả. Tina bộc lộ những nhu cầu của cô, và mặc dù có một khoảnh khắc ngại ngùng, sự thẳng thắn của cô đã giúp mối quan hệ của cô với Serge có một bước tiến lớn khiến họ xích lại gần nhau hơn, không chỉ về mặt thể xác mà còn về mặt tình cảm. Ngay cả khi Serge phản ứng theo cách khác, và sự việc diễn tiến theo chiều hướng khác, nó vẫn sẽ hữu ích: Phản ứng của mọi người trước lối giao tiếp hiệu quả luôn nói cho ta biết nhiều điều. Nó cũng cho phép bạn tránh vướng vào một mối quan hệ bế tắc, như trong trường hợp của Lauren và Ethan, hoặc nó giúp đưa mối quan hệ đến một cấp độ sâu sắc hơn, như trong trường hợp của Serge và Tina. 

Lối giao tiếp hiệu quả dựa trên hiểu biết rằng tất cả chúng ta đều có những nhu cầu rất cụ thể trong các mối quan hệ, nhiều nhu cầu trong số đó được xác định bởi kiểu gắn bó của bạn. Chúng không tốt cũng chẳng xấu, chúng đơn giản chỉ là nhu cầu. Nếu bạn là người lo lắng, bạn có một nhu cầu mạnh mẽ về sự gần gũi và cần được trấn an thường xuyên rằng nửa kia vẫn luôn yêu thương và tôn trọng bạn. Nếu bạn là người né tránh, bạn cần duy trì được chút khoảng cách, về vật lý hoặc cảm xúc, với người bạn đời của bạn và duy trì mức độ biệt lập lớn. Để có hạnh phúc trong một mối quan hệ, chúng ta cần tìm ra cách thức để truyền đạt các nhu cầu gắn bó của chúng ta một cách rõ ràng mà không cần dùng đến hành vi công kích hay biện hộ, phòng vệ.

TẠI SAO LẠI SỬ DỤNG LỐI GIAO TIẾP HIỆU QUẢ?

Giao tiếp hiệu quả nhằm đạt được hai mục tiêu: 

  • Để chọn được người bạn đời phù hợp. Giao tiếp hiệu quả là cách nhanh nhất, trực tiếp nhất để xác định liệu đối tác tiềm năng của bạn có thể đáp ứng nhu cầu của bạn hay không. Phản ứng của đối tượng mà bạn hẹn hò trước lối giao tiếp hiệu quả có thể tiết lộ nhiều điều trong năm phút hơn là bạn có thể biết trong nhiều tháng hẹn hò mà không có kiểu trao đổi này. Nếu người khác bày tỏ mong muốn chân thành để hiểu được nhu cầu của bạn và đặt hạnh phúc của bạn làm ưu tiên hàng đầu, tương lai bên nhau của hai bạn là có triển vọng. Nếu anh hoặc cô ấy gạt mối bận tâm của bạn sang một bên, xem chúng là thứ vớ vẩn, hoặc khiến bạn cảm thấy mình kém cỏi, ngu ngốc, hoặc bê tha, bạn có thể kết luận rằng người này không thật sự mong muốn điều tốt nhất cho bạn và hai bạn có lẽ là không hợp nhau. 
  • Đảm bảo các nhu cầu của bạn được thỏa mãn trong mối quan hệ, cho dù nó là một nhu cầu mới toanh hay một trong những nhu cầu đã có từ lâu. Bằng việc nói ra nhu cầu của bạn, bạn đang giúp nửa kia dễ dàng hơn để đáp ứng chúng. Anh/cô ấy không cần phải dò đoán xem điều gì đang làm bạn phiền muộn—hoặc điều đó là gì. 

Cái hay của giao tiếp hiệu quả là nó cho phép bạn biến một thứ tưởng chừng như là điểm yếu thành một vốn quý. Nếu bạn cần được trấn an rất nhiều rằng người ấy vẫn yêu bạn và bị cuốn hút bởi bạn (ít nhất là trong giai đoạn đầu của một mối quan hệ), thay vì tìm cách che giấu mong muốn này vì nó không được xã hội chấp nhận vì nghe có vẻ quá lụy thuộc. Khi giao tiếp theo cách này, bạn không tỏ ra yếu đuối hay thiếu thốn tình cảm mà bạn thật sự tự tin và quyết đoán. Tất nhiên, giao tiếp hiệu quả nghĩa là bạn trao đổi theo cách không làm mếch lòng, xúc phạm và không đặt nửa kia của bạn vào thế khó xử, mà cho phép họ cởi mở với bạn mà không có cảm giác bị công kích, chỉ trích hoặc đổ lỗi.

Một lợi thế khác của giao tiếp hiệu quả là nó cung cấp một hình mẫu/tấm gương cho nửa kia của bạn. Bạn tạo bầu không khí chung cho mối quan hệ trở thành thứ mà cả hai bạn có thể trung thực và mỗi người có trách nhiệm thiêng liêng là lo cho hạnh phúc của nhau. Một khi nửa kia thấy bạn có thể cởi mở như vậy, anh/cô ấy sẽ bắt chước theo. Như bạn thấy ở chương 8, không bao giờ là quá trễ để bắt đầu sử dụng lối giao tiếp hiệu quả để cải thiện mối quan hệ của bạn. Nó là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất mà người an toàn sử dụng trong cuộc sống hằng ngày của họ, với người bạn đời và con cái của họ, và trong công việc. Nó thực sự có thể chuyển hóa cách mà bạn tự lo cho mình với những người xung quanh bạn.

ĐÁNH GIÁ VỀ PHẢN ỨNG  

Với giao tiếp hiệu quả, bạn có thể không xử lý được một vấn đề hay giải quyết những khác biệt chỉ trong một lần duy nhất. Nhưng bạn có thể đánh giá được ngay lập tức hạnh phúc của bạn có tầm quan trọng ra sao đối với người bạn đời của bạn:

  • Anh/cô ấy có cố gắng giải quyết tận gốc những mối bận tâm của bạn? 
  • Anh/cô ấy đáp lại vấn đề trước mặt hoặc anh/cô ấy tìm cách lẩn tránh bạn? 
  • Liệu anh/cô ấy có xem xét nghiêm túc mối quan tâm của bạn hoặc anh/cô ấy có tìm cách xem thường bạn hoặc khiến bạn cảm thấy mình ngu ngốc vì đã nêu ra chúng? 
  • Anh/cô ấy có tìm cách làm bạn cảm thấy tốt hơn hay anh/cô ấy chỉ bận bào chữa, biện hộ cho mình? 
  • Anh/cô ấy đáp lại những băn khoăn của bạn chỉ trên phương diện nội dung, sự kiện (như trong một phiên tòa) hoặc anh/cô ấy cũng đồng điệu với sự lành mạnh về cảm xúc của bạn? Nếu người bạn đời của bạn có trách nhiệm và chân thành quan tâm đến hạnh phúc và sự an toàn của bạn, bạn được bật đèn xanh để tiến tới với mối quan hệ. Tuy nhiên, nếu người bạn đời của bạn tìm cách lảng tránh những chủ đề quan trọng, lo biện hộ, hoặc làm bạn cảm thấy mình ngu ngốc hoặc lụy thuộc, thì bạn nên dè chừng nó như một dấu hiệu cảnh báo nghiêm túc.

TẠI SAO NHỮNG NGƯỜI THUỘC KIỂU GẮN BÓ KHÔNG AN TOÀN KHÓ MÀ ÁP DỤNG LỐI GIAO TIẾP HIỆU QUẢ  

Lối giao tiếp hiệu quả có vẻ như không cần động não. Suy cho cùng, ai ai cũng có thể làm được một khi họ chú tâm đến nó, phải không? Chậc, vâng, chừng nào họ vẫn là người an toàn. Thường thì những người không an toàn không thể liên lạc được với những gì thực sự đang khiến họ muộn phiền. Họ ngập chìm bởi cảm xúc và bị kích động/la hét um sùm. Các nghiên cứu cho thấy những người thuộc kiểu gắn bó an toàn không phản ứng một cách quá dữ dội, không dễ bị quá tải, và vì thế có thể bình tĩnh và truyền đạt hiệu quả cảm xúc của họ và quan tâm đến nhu cầu của người bạn đời của họ. Người an toàn cũng tin rằng họ xứng đáng với tình yêu và yêu thương, và mong đợi nửa kia của họ biết quan tâm và có trách nhiệm. Với những niềm tin đó, ta dễ dàng nhận thấy lý do tại sao họ không để cho những suy nghĩ tiêu cực kiểm soát, làm sao họ có thể giữ được bình tĩnh và tự chủ và cho rằng người khác sẽ phản ứng một cách tích cực. Trên thực tế, thái độ này có thể lây lan. Nancy Collins thuộc đại học California-Santa Barbara, người có mối quan tâm nghiên cứu chính bao gồm các quá trình xã hội và nhận thức hình thành nên các mối quan hê mật thiết ở tuổi trưởng thành và tác động của những quá trình này đến sức khỏe và hạnh phúc, cùng với Stephen Read ở đại học Southern California, người nghiên cứu về các mô hình mạng lưới thần kinh về lý luận và hành vi xã hội, phát hiện thấy rằng những người có kiểu gắn bó an toàn dường như là những huấn luyện viên về giao tiếp hiệu quả—họ thông báo rằng họ khá giỏi trong việc khiến người khác trải lòng và nói về những chuyện riêng tư. Nhưng điều gì xảy ra nếu bạn không thuộc kiểu an toàn?

NẾU BẠN LÀ NGƯỜI LO LẮNG . . .

Khi bạn bắt đầu cảm nhận được có thứ gì đó đang làm bạn phiền lòng trong mối quan hệ của bạn, bạn có xu hướng nhanh chóng chìm ngập trong những cảm xúc tiêu cực và suy nghĩ cực đoan. Không giống như đối tác an toàn của bạn, bạn không mong đợi nửa kia của bạn đáp lại một cách tích cực, mà bạn mong đợi điều ngược lại. Bạn xem mối quan hệ như thứ gì đó mong manh dễ vỡ và không ổn định, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Những suy nghĩ và giả định đó khiến bạn khó mà biểu lộ nhu cầu của bản thân một cách hiệu quả. Khi bạn cuối cùng cũng nói chuyện với người bạn đời, bạn thường làm nó theo cách dễ bùng nổ, buộc tội, chỉ trích, hoặc đe dọa. Thay vì cho bạn sự trấn an mà bạn đang tìm kiếm, đối tác của bạn có thể rút lui. Trên thực tế, Collins và Read đã xác minh điều này trong nghiên cứu của họ: Những người đàn ông hẹn hò với đối tác lo lắng thông báo về chuyện bộc bạch bản thân ít thường xuyên hơn và đánh giá mức độ giao tiếp nói chung của họ là thấp hơn so với những người khác. Kết quả là sau khi bày tỏ nhu cầu của bạn theo cách đẩy người bạn đời của bạn ra xa (thay vì sử dụng lối giao tiếp hiệu quả), sau đó bạn sẽ dùng đến hành vi phản kháng—bày tỏ nhu cầu về sự thân mật và trấn an của bạn bằng cách acting out. Khi làm vậy, bạn bỏ lỡ tất cả những lợi ích của công cụ quyền năng này—không giống như lối giao tiếp hiệu quả, hành vi phản kháng chưa bao giờ cho bạn cơ hội để giải quyết dứt điểm những bận tâm của bạn. Nửa kia của bạn có thể đáp lại một cách tiêu cực, nhưng bạn không bao giờ biết chắc được liệu anh/cô ấy đang đáp lại nhu cầu của bạn hay là (phản ứng) trước hành vi phản kháng của bạn. 

Ví dụ, giả sử bạn gọi điện liên tục cho người yêu vì bạn sợ anh ấy đang lừa dối bạn. Anh ấy quyết định rằng anh ta chịu đựng thế là đủ rồi và chia tay bạn. Bạn chỉ còn lại những nghi ngờ, chỉ trích, tự hỏi mình đã làm gì khiến anh ấy rời xa bằng hành động đeo bám quá mức hoặc nếu anh ta quyết định rằng bạn thực sự không hợp với anh ta. Bạn không nhận được câu trả lời cho mối quan tâm ban đầu của bạn, liệu anh ta có đủ quan tâm để lắng nghe những lo lắng của bạn, trấn an bạn và làm mọi điều có thể để làm bạn cảm thấy được an toàn và yêu thương. 

Do đó, dù nỗi sợ bị tổn thương của bạn là có thể hiểu được, chúng tôi khuyên bạn nên tránh hành vi phản kháng bằng cách chuyển hóa niềm tin và áp dụng lối giao tiếp hiệu quả. Chúng tôi có thể thành thật nói rằng tất cả những người chúng tôi biết đã sử dụng lối giao tiếp hiệu quả đều biết ơn nó về lâu về dài. Thông thường, lối giao tiếp hiệu quả mang lại sự nhẹ nhõm tột cùng bằng việc cho bạn thấy nửa kia có cảm xúc mạnh mẽ như thế nào về bạn— và bằng cách tăng cường sự gắn kết giữa hai bạn. Và mặc dù trong một số trường hợp, câu trả lời có thể không như bạn mong đợi và bạn tin chắc rằng mình đang phá hủy mọi thứ—giá như bạn đã nói hay làm việc gì đó thì anh ấy chắc chắn sẽ quay lại—chúng tôi chưa bao giờ nghe bất kỳ ai nói rằng khi nhìn lại quá khứ, họ thấy hối hận vì đã nêu ra một vấn đề quan trọng trong một cuộc hẹn hò hay mối quan hệ. Trên thực tế, họ vô cùng biết ơn lối giao tiếp hiệu quả đã giúp họ tiến gần hơn đến mục tiêu dài hạn của họ là tìm được đúng người hoặc tăng cường mối quan hệ hiện có của họ.

Lấy Hillary làm ví dụ. Cô đang lên kế hoạch đi dạo lãng mạn với Steve qua cầu Brooklyn vào một buổi sáng thứ bảy đầy nắng, nhưng khi cô gọi anh, anh nói với cô rằng anh giặt đồ và sẽ gọi cô sau. Thấy Hillary đang khó chịu, bạn cô thuyết phục cô gọi cho anh ta và giục anh ta giặt đồ sau khi đi bộ—dù gì thì hôm đó cũng là một ngày mùa xuân đẹp trời. Hillary miễn cưỡng gọi điện. Steve không chỉ lặp lại quyết định giặt đồ của anh ta, mà anh còn quyết định rằng cả ngày hôm đó anh không muốn gặp cô nữa! Hillary suy sụp. Cô điên tiết với cô bạn vì bảo cô hãy gọi cho anh ta. Cô cảm thấy khi tỏ ra quá quan tâm vồn vã, cô đã làm hỏng cơ hội của mình với Steve. Nhiều tháng sau, một người bạn chung nói với cô rằng Steve bị trầm cảm nặng sau cuộc ly hôn cay đắng của anh ta và không hứng thú—hay có thể—để bắt đầu một mối quan hệ mới. Hillary nhận ra nỗ lực gây sức ép sáng hôm đó đã cứu cô thoát khỏi nỗi sầu khổ do sự không sẵn sàng về tình cảm của Steve chắc chắn sẽ gây ra cho cô. Vào thời điểm ấy, Hillary rất tức giận người bạn của cô và đổ lỗi cho cô ấy vì đã làm hỏng cơ hội của cô với Steve, nhưng sau đó cô nhận ra bạn cô đã dạy cho cô một trong những bài học quý giá nhất trong các mối quan hệ: làm thế nào để truyền đạt hiệu quả những nhu cầu của cô. Đây là lần đầu tiên Hillary cảm thấy chắc chắn rằng cô đã thể hiện một cách trọn vẹn và chân thành trong một mối quan hệ—không giở trò, không giỡn mặt. Dù mọi việc chẳng suôn sẻ với Steve, cô biết rằng cô đã cố gắng hết sức để làm mối quan hệ tiến triển tốt đẹp. Cô cũng bắt đầu khám phá ra nhiều khi nguyên do tại sao người khác cư xử thiếu tử tế đối với cô chẳng liên quan gì đến sức hấp dẫn hay có duyên của cô.

Đây là một ví dụ khác cho thấy nói ra điều bạn muốn, không có lời xin lỗi nào ở đây, có thể mang lại tác động mạnh mẽ như thế nào: 

Nhiều năm trời, Jena sợ làm mình trông có vẻ quá tuyệt vọng, không dám nói thẳng với những chàng trai mà cô hẹn hò về khao khát được kết hôn và sinh con đẻ cái. Khi cô bước qua tuổi 40 và đồng hồ sinh học của cô đứng hàng ưu tiên hơn mọi thứ khác, cô quyết định nói ngay với những đối tượng tiềm năng trong buổi hẹn hò đầu tiên rằng cô không chỉ muốn làm mẹ mà còn chỉ hứng thú hẹn hò với những người đàn ông cũng muốn có con càng sớm càng tốt. Dù cô bị nghi ngờ—và điều đó rất hợp lý—phần lớn những anh chàng nghe được điều này đều sẽ bỏ chạy theo hướng khác, nhưng nỗi sợ bị từ chối không còn là mối quan tâm chính của Jena. Cô đã khiến một vài đối tượng tiềm năng bỏ chạy nhưng cuối cùng đã quen được Nate, người không hề cảm thấy bị đe dọa, mà anh ấy cũng muốn điều tương tự. Anh thấy thú vị khi cô biết mình muốn gì và không sợ nói ra. Sử dụng lối giao tiếp hiệu quả đã giúp cô ấy đạt được kết quả tốt đẹp. Ngày nay cô và Nate đã trở thành những ông bố bà mẹ hạnh phúc của hai đứa trẻ.

Giống như Jena và Hillary, bạn cũng có thể học được cách sử dụng lối giao tiếp hiệu quả, mặc dù nó có thể là một viễn cảnh đáng sợ nếu bạn thuộc kiểu gắn bó lo lắng.

NẾU BẠN LÀ NGƯỜI NÉ TRÁNH . . .

Mặc dù không có thứ gì khiến hai người xích lại gần nhau hơn sự thấu hiểu và được thấu hiểu, nhưng giao tiếp hiệu quả cũng có thể mang lại điều gì đó cho người né tránh. Là một người thuộc kiểu gắn bó né tránh, bạn thường không ý thức được nhu cầu về khoảng cách và sự tách biệt của bạn—bạn cảm nhận được nhu cầu trốn thoát nhưng không hiểu được lý do tại sao. Khi bạn có cảm giác ấy, bạn có thể cho rằng bạn đang bắt đầu không còn hứng thú với người yêu của bạn, trong trường hợp này, Có gì để mà nói nữa chứ? Anh/cô ấy có lẽ không phải là “người tri âm tri kỷ,” vậy thì tại sao phải kéo dài nỗi thống khổ? Nhưng sau đó bạn lại thấy mình đi từ mối quan hệ thất bại này sang mối quan hệ thất bại khác, cứ lặp đi lặp lại chu kỳ tương tự đó. Do đó, nếu bạn là người né tránh, bước đầu tiên là thừa nhận nhu cầu về không gian của bạn—dù là về mặt vật lý hay cảm xúc—khi mọi chuyện trở nên quá thân mật, và sau đó học cách truyền đạt nhu cầu đó. Giải thích trước với người bạn đời của bạn rằng bạn cần chút thời gian ở một mình khi bạn cảm thấy mọi việc quá  sướt mướt và đó không phải là vì anh/cô ấy có vấn đề mà đúng hơn là nhu cầu của riêng bạn trong bất cứ mối quan hệ nào (điều này khá quan trọng!). Việc này sẽ dẹp bỏ những lo lắng của họ và phần nào xoa dịu hệ thống gắn bó của họ. Khi đó họ sẽ ít có khả năng tăng cường cố gắng nhằm lại gần bạn hơn (vốn là thứ khiến bạn cảm thấy không thoải mái nhất). Do đó, bạn sẽ có cơ hội tốt hơn để tránh được sự bùng nổ động năng theo đuổi-rút lui với người bạn đời của bạn. 

Andres, người thuộc kiểu gắn bó né tránh, đã kết hôn với Monica được khoảng hai mươi lăm năm khi anh ta phát hiện ra rằng anh đang mắc phải bệnh tự miễn dịch đang tiến triển chậm. Anh được cho biết đó là chứng bệnh không thể chữa khỏi, nhưng với tuổi tác của anh ấy thì tuổi thọ của anh ấy có lẽ sẽ không bị suy giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, anh cần phải làm xét nghiệm định kỳ. Sau cú sốc ban đầu từ phát hiện này, Andres có thể gạt những suy nghĩ về bệnh tình của mình sang một bên và tiếp tục cuộc sống của mình.Thế nhưng Monica, lại không thể làm được. Cô tin rằng việc áp dụng theo lối tiếp cận “vẫn cứ sống như bình thường” là sai. Cô nhiều lần cố thuyết phục anh hỏi ý kiến của người khác và tra cứu kỹ lưỡng về tình trạng của anh trên Internet. Andres thường sẽ lảng tránh những cuộc trò chuyện đó và gạt lời khuyên y khoa của cô sang một bên, nhưng đôi lúc nó lại dẫn đến một cuộc xung đột nghiêm trọng giữa họ. Cuối cùng, sau nhiều tháng sống trong tâm trạng ức chế, anh đối chất với Monica. Anh hiểu sự can thiệp của cô xuất phát từ sự lo lắng và quan tâm, nhưng thay vì giúp được anh, nó chỉ làm tình hình trầm trọng thêm khi cô cứ nhắc đi nhắc lại về bệnh tình của anh. Anh tin tưởng bác sỹ của anh và cảm thấy không cần thiết phải đi hỏi ý kiến của người khác. Anh cảm thấy cách hành xử của Monica không chỉ không mang lại hiệu quả nào trong việc cải thiện sức khỏe của anh mà còn có hại cho mối quan hệ của họ. Monica nhận ra rằng cô chẳng giúp được gì cho Andres—chính cách cô ứng phó với chẩn đoán bệnh tình, chứ không phải bản thân chẩn đoán, gây ra rắc rối. Cô hiểu rằng cô có thể là một người bạn đời hỗ trợ tốt hơn bằng cách tôn trọng mong muốn của anh thay vì cố gắng áp đặt mong muốn của cô. Kể từ đó, Monica có thể kiểm soát bản thân nhiều hơn (dù chưa hoàn toàn), giúp giảm bớt xung đột giữa họ.

SỬ DỤNG LỐI GIAO TIẾP HIỆU QUẢ ĐỂ ĐẢM BẢO CÁC NHU CẦU CỦA BẠN ĐƯỢC ĐÁP ỨNG TRONG MỐI QUAN HỆ  

Monique và Greg hẹn hò với nhau được vài tháng, và sắp đến ngày mùng Bốn tháng Bảy (quốc khánh Mĩ). Monique lên kế hoạch tổ chức sự kiện với một nhóm bạn, nhưng cô lại không mời Greg tham gia, ít nhất thì cô vẫn chưa ngỏ lời. Greg ngày càng bực bội bởi điều này. Anh lo lắng về ẩn ý của điều này. Có phải Monique chỉ xem anh như một người tạm bợ trong cuộc đời cô? Có lẽ cô thấy xấu hổ vì anh và không muốn giới thiệu anh với bạn bè của cô? Greg không muốn trực tiếp đối chất với cô ấy vì sợ rằng nó sẽ khiến anh trông có vẻ quá lụy tình và vồn vã. Thay vào đó, anh quyết định bóng gió xa gần: “Anh chưa biết mình nên làm gì vào ngày mùng Bốn. Anh có vài lời mời, nhưng anh vẫn chưa thể quyết định liệu có kế hoạch nào đáng làm không.” Trên thực tế, anh không có kế hoạch khác, nhưng anh không muốn trông mình có vẻ như đang chờ được mời. Monique không nhận ra ẩn ý của anh; cô cho rằng anh thực sự đang đánh giá các lựa chọn của mình và cố gắng giúp anh. Tới lúc này Greg quyết định từ bỏ, cho rằng nếu sau tất cả những lời bóng gió đó mà, Monique vẫn chọn không mời anh, rõ ràng là cô không muốn anh xuất hiện. Cơn giận chất chứa trong lòng và anh quyết định mình phải cân nhắc kỹ liệu Monique có thật là cô gái dành cho anh hay không.

Nhưng chuyện gì xảy ra nếu Greg sử dụng lối giao tiếp hiệu quả? Anh ấy thuộc kiểu gắn bó lo lắng, và kiểu đối thoại mà giao tiếp hiệu quả đòi hỏi lại không đến một cách tự nhiên với anh. Anh quen dùng đến hành vi phản kháng hơn. Tuy nhiên, anh quyết định tiến hành một cách tiếp cận khác. Anh mở lời với Monique: “Anh muốn chúng ta bên nhau vào ngày mùng Bốn tháng Bảy. Em có muốn đi theo anh và đám bạn của anh không hay em thích anh tham gia cùng hội của em?” Monique đáp rằng cô không nghĩ đến việc mời anh tham gia vì dành một tối cùng với đám bạn cũ thời trung học của cô nghe chừng không phải là điều anh thích, nhưng nếu anh thấy vui, thì sao lại không nhỉ? Một câu hỏi đơn giản mang lại cho Greg câu trả lời mà anh mong muốn. Thậm chí quan trọng hơn là, sau tiền lệ thành công đầu tiên đó, cả hai người đều thấy việc nói chuyện cởi mở với nhau dễ dàng hơn. 

Chuyện gì xảy ra nếu Monique có phản ứng khác và đề nghị của Greg bị từ chối? Như thường lệ, với lối giao tiếp hiệu quả, bạn đằng nào cũng có lợi. Ngay cả nếu Monique phớt lờ đề nghị của anh ấy và nhanh chóng chuyển chủ đề, anh cũng sẽ biết được một điều gì đấy cực kỳ quan trọng. Một dấu hiệu cảnh báo dựa trên thực tế—chứ không phải căn cứ trên những giả định đầy lo lắng của Greg—nói lên khả năng của Monique để đáp ứng nhu cầu của anh ấy và sự nhạy cảm của cô. Chúng tôi không khuyên Greg nên rời bỏ Monique ngay lập tức nếu cô ấy phản ứng theo lối này, nhưng anh đang nhìn thấy một làn khói súng. Chỉ cần hai hay ba chiến lược lẩn tránh như thế có lẽ sẽ thôi thúc Greg tìm kiếm người yêu khác.

KHI NÀO TÔI NÊN SỬ DỤNG LỐI GIAO TIẾP HIỆU QUẢ?

Khi được hỏi khi nào thì nên sử dụng lối giao tiếp hiệu quả, câu trả lời tự động của chúng tôi là “luôn luôn!” Nhưng sau đó chúng tôi thường nghe được rằng, “Vậy thì tôi phải nêu ra ngay lập tức mọi vấn đề về mối quan hệ? Tôi là người lo lắng—điều đó có nghĩa là tôi cần bày tỏ tất cả lo lắng và hoài nghi chợt thoáng qua đầu mình—và không ai biết rằng tôi có rất nhiều lo lắng.” Thường thì nếu bạn thảo luận về những việc làm bạn phiền muộn ngay từ đầu và nhận được một phản ứng tích cực, toàn bộ cách xử sự của bạn sẽ thay đổi. Lo lắng và sợ hãi xuất hiện nhiều hơn khi bạn không truyền đạt mối bận tâm của mình và để cho mọi thứ cứ tích lũy chồng chất

Nhưng ít nhất cho đến khi bạn cảm thấy hoàn toàn thoải mái với việc sử dụng lối giao tiếp hiệu quả, chúng tôi khuyên bạn nên tuân theo quy tắc ngón tay cái cơ bản này: 

  • Nếu bạn là người lo lắng—hãy dùng đến lối giao tiếp hiệu quả khi bạn cảm thấy bạn đang bắt đầu dùng đến hành vi phản kháng. Khi nửa kia của bạn nói hay làm việc gì đó (hoặc không nói hay làm điều gì đó) đã kích hoạt hệ thống gắn bó của bạn đến mức bạn có cảm giác mình đang sắp sửa cư xử sai trái—bằng việc không trả lời điện thoại của anh/cô ấy, dọa rời bỏ, hoặc có những kiểu hành vi phản kháng khác—hãy ngăn bản thân lại. Sau đó tìm ra những nhu cầu đích thực của bạn là gì và sử dụng lối giao tiếp hiệu quả. Nhưng chỉ sau khi bạn bình tâm lại (điều mà đối với người thuộc kiểu lo lắng thỉnh thoảng có thể mất từ một hoặc hai ngày). 
  • Nếu bạn là người né tránh—dấu hiệu chắc chắn cho thấy bạn cần dùng lối giao tiếp hiệu quả là khi bạn cảm thấy mình có nhu cầu chạy trốn một cách không thể kìm nén được. Hãy dùng lối giao tiếp hiệu quả để giải thích cho nửa kia của bạn rằng bạn cần chút không gian và bạn muốn tìm ra cách để làm việc đó mà anh/cô ấy có thể chấp nhận được. Hãy đưa ra vài lựa chọn thay thế, đảm bảo rằng bạn quan tâm đến nhu cầu của đối phương. Nhờ làm thế, bạn có nhiều khả năng có được không gian và giờ phút yên tĩnh mà bạn cần.

KHÔNG BAO GIỜ LÀ QUÁ TRỄ ĐỂ SỬ DỤNG LỐI GIAO TIẾP HIỆU QUẢ, NGAY CẢ KHI BẠN CÓ KHỞI ĐẦU KHÔNG HAY

Larry nhận được một email gây lo lắng về chuyện công việc vào một ngày thứ Bảy trong khi Sheila, người yêu 7 năm của anh, đã đi gặp một người bạn. Khi cô ấy trở về nhà để lấy đồ cho buổi tập gym, Larry trở nên lo lắng và khó chịu: “Em lại chuẩn bị đi nữa à? Em vừa mới về nhà! Anh chưa bao giờ gặp được em vào những ngày cuối tuần cả!” Ngay khi anh thốt ra lời này, Larry hiểu rằng anh đã không công bằng. Sheila bất ngờ trước lời công kích vô căn cứ của anh—anh đã biết trước các kế hoạch của cô, và trước khi xác nhận chúng, cô thậm chí còn đề nghị ở nhà với anh nếu anh muốn. Bầu không khí trở nên căng thẳng và không ai nói một lời nào một thời gian. Sau khi đọc thứ gì đó để nguôi ngoai, Larry nhận ra mục đích thật sự của hành vi của anh ấy: Anh bực dọc vì e-mail về công việc và muốn có được sự an toàn nhờ có Sheila ở bên, nhưng lại không cảm thấy thoải mái để yêu cầu cô thay đổi kế hoạch của cô. Anh ấy theo bản năng thực hiện một hành vi phản kháng, cố tình gây sự chỉ để thu hút sự chú ý của cô. Anh xin lỗi Sheila vì không bày tỏ nhu cầu của mình một cách hiệu quả và giải thích vấn đề. Một khi thông điệp thật sự đã thuyết phục được cô, cô ấy cũng bình tâm lại. Cô đã cho anh sự hỗ trợ mà anh cần và anh thì cứ giục cô đi tập gym. 

Dù ban đầu Larry dùng đến hành vi phản kháng, thì anh khám phá ra, với một người yêu cởi mở, lối giao tiếp hiệu quả, ngay cả khi bạn dùng đến nó hơi muộn trong cuộc chơi, thì nó cũng có thể xoa dịu một tình huống căng thẳng.

NĂM NGUYÊN TẮC CỦA LỐI GIAO TIẾP HIỆU QUẢ   

Cũng giống như khái niệm về lối giao tiếp hiệu quả, các nguyên tắc cũng rất đơn giản: 

  1. Bày tỏ cảm xúc và tình cảm của bạn một cách cởi mở. Lối giao tiếp hiệu quả đòi hỏi tính xác thực và hoàn toàn trung thực về những cảm xúc của bạn. Hãy can đảm về mặt cảm xúc! 
  2. Tập trung vào những nhu cầu của bạn. Quan điểm là trình bày rõ ràng các nhu cầu của bạn. Khi bày tỏ nhu cầu của bạn, chúng tôi luôn luôn đề cập đến nhu cầu tính đến hạnh phúc của nửa kia của bạn. Nếu chúng cuối cùng lại làm tổn thương anh/cô ấy, bạn chắc chắn cũng bị tổn thương; suy cho cùng thì bạn và người bạn đời của bạn là một đơn vị cảm xúc. Khi bày tỏ nhu cầu của bạn, cũng là điều hữu ích khi sử dụng những động từ chẳng hạn như cần, cảm thấy và muốn, tập trung vào những gì mà bạn đang cố gắng đạt được chứ không phải là tập trung vào những khuyết điểm của đối tác: 
  • “Em cần cảm giác tự tin trong mối quan hệ. Khi anh tám chuyện với cô hầu bàn, em có cảm giác như mình đang ở trong tình thế nguy hiểm.” 
  • “Em cảm thấy bị mất giá trị khi anh phản bác em trước mặt bạn bè của anh. Em cần cảm thấy rằng anh tôn trọng ý kiến của em.” 
  • “Em muốn biết rằng em có thể tin tưởng ở anh. Khi anh đi bar với bạn bè, em rất lo rằng anh sẽ lừa dối em.” 
  1. Hãy cụ thể. Nếu bạn nói một cách chung chung, người bạn đời của bạn có thể không biết chính xác điều bạn thực sự cần, điều ấy có thể giảm khả năng làm đúng của anh/cô ấy. Hãy nói chính xác điều gì đang làm phiền lòng bạn: 
  • Khi anh không ở lại qua đêm . . . 
  • Khi anh không đến thăm em mỗi ngày . . . 
  • Khi anh nói rằng anh yêu em và sau đó took it back . . . 
  1. Đừng đổ lỗi. Đừng bao giờ khiến cho người bạn đời của bạn cảm thấy họ ích kỷ, bất tài hoặc không xứng đáng. Lối giao tiếp hiệu quả không phải nhắm vào việc nêu bật những sai sót của người khác và buộc tội họ sẽ nhanh chóng đưa bạn chệch khỏi vấn đề chính và lao vào một cuộc đấu tay đôi. Hãy đảm bảo tìm được thời điểm khi bạn bình tĩnh để thảo luận sự việc. Bạn sẽ thấy nỗ lực sử dụng lối giao tiếp hiệu quả khi bạn đang sắp phát điên là một điều thật mâu thuẫn—bạn chắc hẳn có vẻ nóng giận hoặc đánh giá. 
  2. Hãy quyết đoán và không xin lỗi. Những nhu cầu trong mối quan hệ của bạn là chính đáng. Dù những người thuộc các kiểu gắn bó khác nhau có thể không xem mối quan tâm của bạn là chính đáng, thì chúng vẫn là điều thiết yếu đối với hạnh phúc của bạn, và bày tỏ chúng một cách xác thực là điều quan trọng cho lối giao tiếp hiệu quả. Điểm này đặc biệt quan trọng nếu bạn thuộc kiểu gắn bó lo lắng, vì nền văn hóa của chúng ta khuyến khích bạn tin rằng nhiều nhu cầu của bạn là không chính đáng. Nhưng liệu chúng có chính đáng hay không đối với người khác là chuyện ngoài lề. Chúng là điều thiết yếu đối với hạnh phúc của bạn, và đó là điều quan trọng.

Luật hẹn hò của quyền Miranda mới: Lối giao tiếp hiệu quả ngay từ lúc bắt đầu

Năm 1966, lời cảnh báo Miranda được chỉ thị bởi Tòa án Tối cao. Cảnh sát được yêu cầu thông báo quyền Miranda cho những người bị bắt bằng cách đọc cho họ biết các quyền của họ: Bạn có quyền im lặng. Bất cứ điều gì bạn nói có thể và sẽ được sử dụng để chống lại bạn ở tòa. Bạn có quyền có quyền có luật sư hiện diện khi cảnh sát thẩm vấn bạn. Nếu bạn không đủ khả năng chi trả để thuê một luật sư thì họ sẽ chỉ định một luật sư dành cho bạn. Bạn có hiểu được những quyền đó không?

Một đồng nghiệp của chúng tôi, Diane, từng nói đùa về những anh chàng “dùng quyền Mirandize” với cô, tức là, họ thông báo cho cô biết cô có “quyền” kỳ vọng điều gì khi hẹn hò với họ. Họ sẽ nói “Tôi không nghĩ là mình đã sẵn sàng để cam kết,” nghĩa là, “Nếu mối quan hệ này không suôn sẻ, đừng có nói là tôi chưa cảnh báo cô trước.” Rõ ràng là giống như cảnh sát, những người được bảo vệ tránh khỏi rắc rối về pháp lý trong khi họ thẩm vấn một nghi phạm, những anh chàng đó cảm thấy mình được miễn trừ trách nhiệm tình cảm đối với Diane một khi họ đã thông báo về “luật”.

Sử dụng các nguyên tắc gắn bó, bạn có thể tạo ra sự an toàn cho riêng bạn (hơn là né tránh) quyền Miranda nêu rõ niềm tin của bạn rằng khi người ta yêu nhau, cả hai đều đặt linh hồn của họ vào tay người yêu để giữ an toàn, và cả hai bạn đều có trách nhiệm đảm bảo an toàn cho nó và khiến nó thịnh vượng

Bằng việc truyền đạt đến nửa kia của bạn một mô hình hoạt động an toàn về tình yêu và các mối quan hệ, bạn đang tự đặt mình vào vị trí cho một mối gắn kết an toàn ngay từ lúc bắt đầu: 

  • Bạn đang bộc lộ cảm xúc và tình cảm của bạn một cách cởi mở. 
  • Bạn có thể đánh giá được phản ứng của người khác. 
  • Bạn để cho cả bản thân và người yêu của bạn hướng đến một mối quan hệ an toàn và nương tựa lẫn nhau.

 

Đọc tiếp chương 11.2 ở đây

menu
menu