Lý Tiểu Long – kiêu hãnh hay tự trọng

ly-tieu-long-kieu-hanh-hay-tu-trong

“Bạn càng có ít tiềm năng và sức ảnh hưởng, bạn càng khao khát niềm kiêu hãnh. Bản chất của niềm kiêu hãnh chính là sự tự phủ định bản thân”

“Bạn càng có ít tiềm năng và sức ảnh hưởng, bạn càng khao khát niềm kiêu hãnh. Bản chất của niềm kiêu hãnh chính là sự tự phủ định bản thân”

Anna Deavere Smith đã viết trong những lời khuyên vô giá dành cho các nghệ sĩ trẻ “Lòng tự trong trên thực tế là sự tổng hòa của giá trị nội tâm và thế giới xung quanh bạn. Nhưng làm sao để bạn có thể làm chủ tính chất phức tạp của sự tổng hòa đó?"

Cuốn sách ‘Lý Tiểu Long: Nghệ thuật sống’, một tài liệu vô giá tổng hợp những lá thư cá nhân, những ghi chú, những bài tiểu luận và những bài thơ chưa từng được xuất bản của huyền thoại võ thuật, triết học và nhà làm phim người Mỹ gốc Hoa Tiểu Long sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi này cũng như tiết lộ nguồn gốc của triết lý nổi tiếng của ông – ẩn ý trong sự tự phục hồi.

Trong một bài tiểu luận có tựa đề “Trạng thái đam mê của nội tâm”, Lý Tiểu Long đã viết:

“Chúng ta chỉ có thể thấu hiểu người khác khi chúng ta thấu hiểu chính bản thân mình".

Việc không nhận thức được bản thân làm cho chúng ta trở nên dễ bị nhìn ra, một tâm hồn nhận thức rõ được chính nó thì sẽ khó đoán.

[…]

Để có thể thay đổi bản thân, chúng ta phải nhận thức rõ về chính mình … Tuy nhiên điều đáng ngạc nhiên là chính những người không hài lòng với bản thân và khao khát một bản sắc mới nhất lại là những người ít hiểu rõ bản thân mình nhất. Họ đã quay ngược lại với bản ngã mà mình không mong muốn và vì vậy chưa bao giờ nhìn nhận nó một cách rõ ràng. Kết quả là những người không hài lòng với bản thân nhất vừa không thể che giấu nội tâm lại càng không thể đạt được một sự thay đổi thực sự trong tâm hồn. Họ vẫn dễ đoán và những phẩm chất mà họ không mong muốn vẫn tồn tại bất chấp mọi nỗ lực tự thay đổi hay kịch tính hóa (tự làm cho bản thân có vẻ như hấp dẫn hơn).

Lý Tiểu Long lý luận rằng sự thiếu ý thức về bản thân khiến chúng ta tìm đến người khác để biết được bản thân là ai. (Học cách làm sao để không dùng phương sách này là một bài học khó khăn nhất và cũng quan trọng nhất trong cuộc sống). Ông coi việc thúc đẩy sự đồng hóa của nhân loại là vô cùng nguy hiểm.

“Chúng ta có nhiều niềm tin vào những thứ chúng ta bắt chước hơn là những thứ chúng ta sáng tạo ra. Chúng ta khó có thể đạt được sự tin tưởng tuyệt đối vào bất cứ thứ gì xuất phát từ bản thân mình. Cảm giác bất an bi thảm nhất dường như đến từ sự cô độc, mà chúng ta lại không cô độc khi chúng ta bắt chước. Đó là điều xảy ra với hầu hết mọi người. Chúng ta là những gì người khác nói về chúng ta. Vì thế chúng ta chỉ biết bản thân qua sự bàn tán của thiên hạ".

Nhắc tới bài luận đáng nhớ của Anais Nin về nhân cách và trách nhiệm cá nhân, Lý Tiểu Long chỉ ra rằng xu hướng mà đạo lý này thể hiện:

“Mỗi chúng ta đều có ham muốn mạnh mẽ ý nghĩ rằng chúng ta là công cụ trong tay kẻ khác để giải phóng bản thân khỏi trách nhiệm phải hành động theo khuynh hướng và những thôi thúc không chắc chắn bên trong chính con người chúng ta. Cả kẻ mạnh lẫn kẻ yếu đều nắm lấy những bằng chứng ngoại phạm. Kẻ yếu che đậy lòng oán ghét dưới vỏ bọc của sự vâng lời; họ hành động một cách đáng xấu hổ bởi vì họ phải vâng lời. Kẻ mạnh tự cho mình quyền đặc xá bởi lẽ họ tự cho mình là người được lựa chọn bởi đấng tối cao – Chúa, lịch sử, định mệnh, quốc gia hay nhân loại".

Art by Olivier Tallec from the wonderful illustrated parable Louis I, King of the Sheep

Lý Tiểu Long quả quyết rằng gốc rễ của việc hiểu sai giá trị bản thân là sự mơ hồ giữa kiêu hãnh và tự trọng. Ông đã khẳng định sự khác biệt lớn giữa hai khái niệm này:

“Kiêu hãnh là cảm giác về giá trị bắt nguồn từ những thứ không phải là một phần của con người chúng ta, lòng tự trọng lại bắt nguồn từ những tiềm năng và thành tựu của bản thân. Chúng ta kiêu hãnh khi chúng ta nhận định bản thân một cách đầy ảo tưởng, một người lãnh đạo, một lãnh tụ thần thánh, một người giàu có. Có một nỗi sợ hãi và sự cố chấp trong niềm kiêu hãnh, nó rất vô cảm và bảo thủ. Một người càng ít tiềm năng và sức ảnh hưởng thì lại càng khao khát niềm kiêu hãnh. Bản chất của niềm kiêu hãnh chính là sự tự phủ định bản thân".

Lý Tiểu Long chỉ ra rằng chúng ta tìm kiếm giá trị đích thực của bản thân bằng cách thử thách bản thân để xác định những tài năng của mình – đó chính là khái niệm về sự tự giám sát của Epictetus được áp dụng cho điều tốt đẹp nảy sinh trong tâm hồn – và sau đó luyện tập thật chăm chỉ để phát huy những tài năng đó. Niềm khao khát tự phát triển tiềm năng này chính là suối nguồn của lòng tự trọng và nó không được thể hiện ở đâu đẹp hơn trong những lá thư mà Thomas Wolfe gửi cho mẹ của ông. Lý Tiểu Long đã viết:

“Hành động là con đường cao tốc dẫn tới sự tự tin và lòng tự trọng. Khi mà nó được mở ra, tất cả năng lượng đều chảy về phía nó. Điều này sẽ xảy đến với hầu hết mọi người và thành quả là hiện hữu".

Và dĩ nhiên lòng tự trọng không phải là một vật thể ổn định để có thể lưu giữ mà nó là một cảm giác biến động cần phải được trau dồi liên tục:

“Sự trau dồi lòng tự trọng là nhiệm vụ thường xuyên cần đến tất cả sức mạnh và nguồn lực bên trong của mỗi cá nhân. Chúng ta phải thể hiện giá trị bản thân và khẳng định sự tồn tại của bản thân mỗi ngày”.

Illustration from The Mighty Lalouche by Sophie Blackall 

Trong một thời đại bùng nổ súng đạn và bạo lực, Lý Tiểu Long cho rằng những sản phẩm thay thế lòng tự trọng trở nên cám dỗ hơn bao giờ hết:

“Khi nào và vì bất kể lý do gì, khi không thể đạt tới lòng tự trọng thì một cá nhân tự chủ có thể biến thành một người nóng vội. Anh ta sẽ quay lưng lại với lòng tự trọng và lao vào theo đuổi niềm kiêu hãnh – một sự thay thế hấp dẫn cho lòng tự trọng. Tất cả những rối loạn và biến động xã hội đều có nguồn gốc từ khủng hoảng về lòng tự trọng cá nhân cũng như nỗ lực của phần lớn quần chúng nhằm tìm kiếm niềm kiêu hãnh”.

 

Tham khảo thêm các bài:

Nghệ thuật sống: cách tìm kiếm sức mạnh trong sự điềm tĩnh và khiêm nhường, lý thuyết của Anne Lamott về cách chấm dứt việc cảm thấy mình nhỏ bé bằng cách làm hài lòng mọi người và lập luận của Nietzsche về con đường trở thành chính mình.

 

Người dịch: Nguyễn Hạnh

Nguồn bài gốc: https://www.brainpickings.org/2015/12/18/bruce-lee-artist-of-life-self-esteem/

Lời biên tập:

Bài trên trang brainpickings này thực sự đọc rất khó và hại não, nên trong quá trình dịch không tránh khỏi sai sót.

Nên từ bây giờ, sau mỗi bài page sẽ note lại một số từ, cụm từ, idiom tiếng Anh để cho các bạn nào quan tâm thì học thêm tiếng Anh nhé, hoặc bạn nào thấy từ/cụm từ đấy chưa chính xác lắm thì comment cho page, để mọi người cùng nhau học tập nhé. Nếu bạn nào đọc được bản tiếng Anh thì cố gắng đọc rùi cũng cho page xin 500 comment để hoàn thiện dần chất lượng bài dịch. Cảm ơn bạn đọc yêu quý.

1 số từ trong bài về Bruce Lee

Self-esteem: sự tự trọng

Pride: niềm kiêu hãnh

Self-rejection: tự từ chối bản thân, tự phủ định bản thân

Hearsay: lời đồn đại (của thiên hạ)

Resilience: sự tự phục hồi

 

 

menu
menu