Phương trình hạnh phúc - Chương 14.2

phuong-trinh-hanh-phuc-chuong-14-2

Trò Chơi Đã Bị Gian Lận

Trò Chơi Đã Bị Gian Lận

Khi Brian Greene sử dụng hình ảnh của việc ném các trang sách của cuốn Chiến tranh và Hòa bình lên không trung, mục đích của ông là minh họa một thuộc tính kích thích sự tò mò về vũ trụ chúng ta, entropy[1], một thuộc tính mà tôi không đưa vào trong tính toán ban đầu bởi vì nó sẽ khiến cho nhiệm vụ của con khỉ ngẫu nhiên trở nên khó khăn hơn nhiều.

Hãy thử tưởng tượng rằng nếu như chiếc máy đánh chữ được cài đặt sao cho nó thường xóa mất dòng vừa mới được viết ra. Một sự cố nhỏ như vậy cũng sẽ khiến cho nhiệm vụ không thể thực hiện được của Randy trở nên bất khả thi hơn nữa – và đó chính xác là cái cách mà vũ trụ của chúng ta vận hành.

Thế giới của chúng ta có khuynh hướng trở nên hỗn độn. Mọi thứ đều có khuynh hướng trở nên hỗn loạn theo hướng của mũi tên thời gian. Entropy, một thước đo về sự hỗn loạn, không bao giờ thuyên giảm. Bạn không cần tới tấm bằng Tiến sĩ Vật lý để nhìn thấy rằng ngay cả trong một sự kiện hiếm hoi khi mà có điều gì đó ăn khớp một cách hoàn hảo với nhau, thì khuynh hướng của thế giới chúng ta là phá vỡ nó, chứ không phải là tạo ra nhiều thứ như nó hơn. Sự hỗn loạn rõ ràng là cái cách mà thế giới của chúng ta đang sống được vận hành.

Ta có thể thấy thủy tinh vỡ, nhưng không bao giờ thấy được những mảnh thủy tinh vỡ tự gắn liền lại với nhau. Ta thấy cây dại phủ đầy những vùng đất bị bỏ hoang, nhưng chúng không bao giờ tự mọc ngăn nắp thành những hàng rào. Hàng ngàn bong bóng khí nổi lên trong nước uống có ga, nhưng chúng không bao giờ quay vào lại trong chai. Phương trình của lý thuyết hỗn độn hoạt động chống lại những điều như thế. Nó còn khiến cho những sự việc liên tiếp nhau trong một hệ thống phức tạp khó diễn ra theo đúng thứ tự hơn.

Và thứ tự là quan trọng. Tôi đã chỉ ra rằng xác suất của việc đổ ra các mặt toàn số 6 của 10 con súc sắc là 1 trên 60 triệu. Hãy thử tưởng tượng rằng nếu như tôi yêu cầu bạn phải thực hiện được điều này trong 3 lần liên tiếp nhau thì sao. Đổ ra 10 con 6, xóc một lần nữa, đổ ra 10 con 6, và rồi xóc lần thứ ba và đổ ra 10 con 6. Không chắc có thể thực hiện được, đúng không? Giờ thì xác suất cho sự tồn tại của một bông hoa còn tối tăm hơn nữa. Ngay cả khi một bông hoa xinh đẹp xuất hiện cũng dựa vào một cơ hội ngẫu nhiên, thì nó vẫn cần tới một môi trường thích hợp để duy trì sự sống. Môi trường ấy không không bao gồm loài ong (các bản hóa thạch cho thấy rằng lũ ong xuất hiện về sau này), nhưng những người theo quan điểm tiến hóa gạt bỏ điều đó đi như là một chi tiết nhỏ, cho rằng những bông hoa không cần đến lũ ong để thụ phấn. Vâng một bông hoa chắc chắn sẽ cần đến những điều khác: mưa, chất dinh dưỡng của đất, ánh sáng thích hợp, và vân vân. Để mỗi một yếu tố như thế có thể tồn tại, thì một sự đổ súc sắc đầy phức tạp cần được diễn ra. Và vì thế, những người ủng hộ thuyết tiến hóa sẽ cho rằng tất cả những sự kiện riêng lẻ đều diễn ra ngẫu nhiên cho tới khi, vào một ngày may mắn nọ, chúng đều trùng khớp với nhau. Không có vấn đề gì với câu chuyện này cả; điều đó là hợp lý. Nhưng hãy nhớ rằng nó tương đương với bao nhiêu lần đổ ra liên tiếp mười con súc sắc có mặt 6. Hơn thế nữa, bạn cũng nên nhớ đến việc sự hỗn loạn thường ăn gian trò chơi ra sao để mà mỗi khi một bông hoa xuất hiện, khuynh hướng của vũ trụ chúng là sẽ tiêu diệt nó để mọi việc trở nên hỗn loạn.

-------------------------------------

[1] Trong nhiệt động lực học, entropy nhiệt động lực (hay gọi đơn giản là entropy), là một đơn vị đo nhiệt năng phát tán, hấp thụ khi một hệ vật lý chuyển trạng thái tại một nhiệt độ tuyệt đối xác định. Trong cơ học thống kê, entropy được định nghĩa như là một đơn vị đo lường khả năng mà một hệ có thể rơi vào trạng thái độ trong một tình trạng, nó thường được gọi là “sự lộn xộn” hay “tính bừa” thể hiện trong một hệ.


Xin đừng hiểu sai ý tôi: tiến hóa là một thực tế khoa học. Chẳng cần phải tranh cãi về điều này. Chúng ta nhìn thấy những bằng chứng về điều đó ở tất cả mọi thứ quanh ta. Nhưng thường thì khi chủ đề tiến hóa được bàn đến, một chi tiết nhỏ luôn luôn bị bỏ qua: sự khác biệt giữ tiến hóa vi mô và vĩ mô. Phát hiện gần đây về nguồn gốc sinh vật trên gra-phít ở tây Greenland đã khiến các nhà khoa học đi đến kết luận rằng sự sống trên hành tinh của chúng ta bắt đầu từ 3,7 tỷ năm trước. Kể từ đó, các nhà khoa học cho rằng, quá trình tiến hóa dẫn đến sự đa dạng của tổ chức sinh học trên mọi cấp độ. Có vô số ví dụ được trích dẫn để chứng minh cho thuyết tiến hóa: bướm đêm thay đổi màu sắc dựa theo mức độ ô nhiễm, chim sẻ Darwin thay đổi kích cỡ mỏ và cơ thể để thích ứng với nguồn thức ăn mới, rắn mối dương thay đổi kích cỡ đầu của chúng để có thể ăn thực vật, và còn nhiều ví dụ khác nữa. Mỗi ví dụ đều phi thường và đáng thuyết phục. Nhưng vẫn còn có một hạn chế quan trọng hiển nhiên nằm trong tất cả những ví dụ này: sự thay đổi diễn ra trong cùng một loài. Điều này được biết đến như là tiến hóa vi mô. Những con bướm đêm vẫn là bướm đêm; mười lăm loại sẻ Darwin khác nhau thì vẫn là loài chim; những con rắn mối ăn thực vật không thể biến thành bò. Không hề có bằng chứng về sự thay đổi giống loài, mà được biết đến như là sự tiến hóa vĩ mô, có thể được tìm thấy trong các tài liệu về tiến hóa. Không hề có bằng chứng quan sát được về sự thay đổi từ một con cá thành động vật lưỡng cư hay một con chim thành con khủng long. Các nhà khoa học dựa vào một loạt các chứng cứ lịch sử có vẻ như là các sự kiện diễn ra theo thứ tự thời gian, chẳng hạn như là mẫu hóa thạch, và rồi từ đó xây dựng nên lý thuyết để giải nghĩa chúng. Nhưng chưa một ai từng nhìn thấy một bằng chứng có thể quan sát được rằng những lý thuyết đó thực sự diễn ra. Những người ủng hộ thuyết tiến hóa sẽ giải thích rằng những sự kiện này đã diễn ra từ hàng nghìn năm trước và rằng thuyết tiến hóa thì chưa đầy hai trăm tuổi – rằng nếu như ta chờ đợi đủ lâu thì ta sẽ có thể thấy được những bằng chứng như vậy. Mặc dù đó là một sự giải thích hợp lý về mặt toán học, nó không hề làm thay đổi thực tế rằng khi không có sự quan sát, thuyết tiến hóa chẳng qua cũng chỉ là một câu chuyện mà thôi. Và bạn có biết người ta gọi những câu chuyện không được củng cố bởi những bằng chứng có thể quan sát được là gì không?

Một Chi Tiết Bị Bỏ Sót

Xin đừng hiểu sai ý tôi: tiến hóa là một thực tế khoa học. Chẳng cần phải tranh cãi về điều này. Chúng ta nhìn thấy những bằng chứng về điều đó ở tất cả mọi thứ quanh ta. Nhưng thường thì khi chủ đề tiến hóa được bàn đến, một chi tiết nhỏ luôn luôn bị bỏ qua: sự khác biệt giữ tiến hóa vi mô và vĩ mô. Phát hiện gần đây về nguồn gốc sinh vật trên gra-phít ở tây Greenland đã khiến các nhà khoa học đi đến kết luận rằng sự sống trên hành tinh của chúng ta bắt đầu từ 3,7 tỷ năm trước. Kể từ đó, các nhà khoa học cho rằng, quá trình tiến hóa dẫn đến sự đa dạng của tổ chức sinh học trên mọi cấp độ. Có vô số ví dụ được trích dẫn để chứng minh cho thuyết tiến hóa: bướm đêm thay đổi màu sắc dựa theo mức độ ô nhiễm, chim sẻ Darwin thay đổi kích cỡ mỏ và cơ thể để thích ứng với nguồn thức ăn mới, rắn mối dương thay đổi kích cỡ đầu của chúng để có thể ăn thực vật, và còn nhiều ví dụ khác nữa. Mỗi ví dụ đều phi thường và đáng thuyết phục. Nhưng vẫn còn có một hạn chế quan trọng hiển nhiên nằm trong tất cả những ví dụ này: sự thay đổi diễn ra trong cùng một loài. Điều này được biết đến như là tiến hóa vi mô. Những con bướm đêm vẫn là bướm đêm; mười lăm loại sẻ Darwin khác nhau thì vẫn là loài chim; những con rắn mối ăn thực vật không thể biến thành bò. Không hề có bằng chứng về sự thay đổi giống loài, mà được biết đến như là sự tiến hóa vĩ mô, có thể được tìm thấy trong các tài liệu về tiến hóa. Không hề có bằng chứng quan sát được về sự thay đổi từ một con cá thành động vật lưỡng cư hay một con chim thành con khủng long. Các nhà khoa học dựa vào một loạt các chứng cứ lịch sử có vẻ như là các sự kiện diễn ra theo thứ tự thời gian, chẳng hạn như là mẫu hóa thạch, và rồi từ đó xây dựng nên lý thuyết để giải nghĩa chúng. Nhưng chưa một ai từng nhìn thấy một bằng chứng có thể quan sát được rằng những lý thuyết đó thực sự diễn ra. Những người ủng hộ thuyết tiến hóa sẽ giải thích rằng những sự kiện này đã diễn ra từ hàng nghìn năm trước và rằng thuyết tiến hóa thì chưa đầy hai trăm tuổi – rằng nếu như ta chờ đợi đủ lâu thì ta sẽ có thể thấy được những bằng chứng như vậy. Mặc dù đó là một sự giải thích hợp lý về mặt toán học, nó không hề làm thay đổi thực tế rằng khi không có sự quan sát, thuyết tiến hóa chẳng qua cũng chỉ là một câu chuyện mà thôi. Và bạn có biết người ta gọi những câu chuyện không được củng cố bởi những bằng chứng có thể quan sát được là gì không?

Vâng, ta gọi chúng là niềm tin! Dường như, đúng với những gì David Foster Wallace từng viết:

“Mọi người đều tôn sùng một điều gì đó. Sự lựa chọn duy nhất mà ta có được là tôn sùng trước điều gì.”

Sự tiến hóa để thích nghi không thể chối cãi, nhưng nó không đủ để giải thích về sự phong phú của những sinh vật sống quanh chúng ta. Liệu có tồn tại một câu chuyện nào hợp lý hơn không? Để tìm ra, chúng ta cần phá vỡ một huyền thoại phổ biến khác.

Tiến Hóa So Với Tạo Hóa

Sự kiến tạo không phải là mặt đối lập của tiến hóa. Sự tiến hóa có thể là một phương pháp kiến tạo có chủ ý. Bạn có thể thấy được điều này khi nhìn vào các sản phẩm kỹ thuật được chúng ta tạo nên. Đó là một quá trình lặp đi lặp lại liên tiếp, tung ra thị trường, và các phiên bản khiến cho mọi sản phẩm mới đều tốt hơn hẳn so với sản phẩm trước đó. Và mỗi một sản phẩm đều được thiết kế và lắp đặt theo đúng thiết kế ấy. Đây không phải là kết quả của một sự ngẫu nhiên đầy may mắn.

Hãy thử tưởng tượng rằng nếu trong vài triệu năm nữa, người ngoài hành tinh khai quật được một loại xe xe ô tô đã bị “hóa thạch” và được duy trì ở điều kiện tốt. Tại hiện trường “khai quật” này, họ tìm thấy một số mẫu vật của một loài có tên là “Audi.” Nếu như người ngoài hành sử dụng tư duy tiến hóa của ngày nay để giải nghĩa những thứ mà họ tìm thấy, họ sẽ buộc phải tin rằng Audi đã phát triển như một loài sinh vật nào đấy.

Ý của tôi là, hãy nhìn vào những chiếc xe này mà xem! Chúng hoàn toàn nhạt nhẽo cho tới tận năm 1980, khi mà một sự tiến hóa đột biến rõ rệt trong phiên bản hóa thạch của dòng xe Audi Quattro, “liên kết bị thiếu,” diễn ra. Đó là lần đầu tiên một hệ thống truyền động bốn bánh xuất hiện. Điều này khiến cho Quattro tốt hơn nhiều so với tổ tiên của nó, cho phép nó có thể giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranh với các loài khác, và nhanh chóng khiến cho các mẫu cạnh tranh bị tuyệt chủng. Nó có thể tồn tại bởi vì nó là thích hợp nhất. Kể từ đó, giống loài Audi đã trải qua nhiều năm phát triển nhanh chóng và cuối cùng trở thành “loài xe” phức tạp hơn nhiều, có khả năng đạt được tốc độ cao hơn nhiều với mẫu R8 và có thể chinh phục những cung đường khó với mẫu Q7.

Toàn bộ loài này trở nên đáng tin cậy hơn và do đó được mở rộng tuổi thọ của nó để cho phép mọi chiếc Audi có thể chạy được hàng trăm ngàn dặm. Chúng trở nên nhận biết môi trường xung quanh mình nhiều hơn thông qua hệ thống định vị GPS, camera, và cảm ứng từ xa, và chúng thậm chí còn bắt đầu hiểu tiếng nói và có thể trao đổi lại. Thông qua sự chọn lọc tự nhiên các mô hình cũ đã bị đào thải, và chỉ có thứ phù hợp nhất trong tất cả các mô hình mới tồn tại. Chúng đã tiến hóa!

Những người ngoài hành tinh đã đúng. Sẽ thật vô lý nếu không đi đến kết luận rằng Audi đã tiến hóa. Tôi nghĩ là bạn cũng sẽ đồng ý ở điểm này, tuy nhiên, sẽ thật là ngớ ngẩn khi cho rằng chúng chỉ ngẫu nhiên tồn tại mà không hề có sự kiến tạo thông minh và thiết kế kỹ thuật tham gia vào đó.

Xin hãy hiểu rằng các lý thuyết về tiến hóa cho rằng việc tạo ra một chiếc xe hoàn toàn ngẫu nhiên là khả thi về mặt lý thuyết. Nếu như ta dành ra vô số thời gian và sự vô cùng tận của những lần thử và lỗi, thì chất kim loại tại một vị trí cụ thể trên trái đất này có thể trở thành hình dạng chính xác của chiếc xe Audi. Điều này là khả thi về mặt toán học, nhưng liệu nó có thể xảy ra hay không? Ngoài ra hãy nhớ rằng những chiếc xe có cấu tạo đơn giản hơn nhiều so với những cơ thể sống có khả năng tự nhân bản. Để mô phỏng mức độ phức tạp cao hơn nhiều này, bạn sẽ cần phải tưởng tượng rằng nhờ sự ngẫu nhiên, ví dụ như, một cơn bão quét qua một bãi rác, bỏ lại sau nó một nhà máy hoàn toàn tự động, được thiết kế hoàn chỉnh mà có thể sản xuất ra những chiếc xe hơi được thiết kế hoàn hảo. Liệu điều này có khả thi về mặt toán học? Chắc chắn rồi – nhưng liệu điều đó có khả năng xảy ra không? Tôi nghĩ là không.

Nếu như tâm trí của chúng ta không thể chấp nhận rằng một chiếc xe có thể được tạo ra chỉ bằng sự tiến hóa, thì làm sao một ai đó có thể đánh cược rằng sự tiến hóa là người tạo ra vũ trụ phức tạp hơn rất nhiều của chúng ta?

Khi nói đến sự hiểu biết về tiến hóa, sẽ là hoàn toàn đúng đắn về mặt toán học khi cho rằng một sự may mắn nhất định có thể đã tạo ra mọi thứ, nhưng để nói rằng nó đã tạo ra mọi thứ là một nhận định hoàn toàn không chính xác – trừ khi, như khoa học sẽ yêu cầu, vũ trụ có vô tận thời gian để làm phép thử. Và thật không may làm sao, điều đó cũng là một chuyện hoang đường lớn khác.

Chỉ Là Không Đủ Thời Gian

Chúng ta không có vô tận thời gian! Tuổi của vũ trụ chúng ta kể từ Vụ nổ lớn là xấp xỉ 13,7 tỷ năm, và tuổi của Trái đất vào khoảng 4,5 tỷ năm. Chúng ta biết rằng sự sống – ở dạng thức nguyên thủy nhất của nó – bắt đầu vào 3,7 tỷ năm trước. Trong khi điều này nghe có vẻ như là một thời gian rất dài, nó lại hoàn toàn ngắn ngủi nếu đem so sánh với nhiệm vụ về sự kiến tạo. Độ tuổi của vũ trụ của chúng ta thậm chí còn chưa đủ để Randy có thể gõ ra một câu gồm chín từ đơn giản, chứ đừng nói đến việc tạo ra một con ruồi. Nhưng điều này không thể ngăn cản chúng ta thử thêm một lần nữa, đúng không?

Một con khỉ nhanh nhẹn hơn là tất cả những gì chúng ta cần đến để hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn. Ý của tôi là, thật đấy, chín từ trong 4,5 tỷ năm! Hẳn phải có một con khỉ làm được việc này chứ. Randy đã bị sa thải và thay thế bằng một con khỉ nhanh hơn nhiều – chúng ta hãy cứ gọi nó là Tia chớp. Nhanh như cái tên của mình, Tia chớp nhận tiền công không hề rẻ. Nó đòi phải được thưởng một lượng chuối lớn thì mới chịu làm việc.

Nhiệm vụ vẫn như vậy: xác suất là 11,4 tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ câu được viết ra để có được một câu đúng. Để hoàn thành, Tia chớp cần phải đánh máy với tốc độ 550 nghìn-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ từ trong một phút[1]. Liệu đây có phải là tốc độ của sự kiến tạo mà chúng ta có thể quan sát được trên trái đất hiện nay không? Hay đó lại là một chi tiết khác đã bị bỏ qua?

Sẽ thế nào nếu ta nhân con số cần thiết về tốc độ của sự kiến tạo nhanh ấy với số lượng những sinh vật sống đang tồn tại trên hành tinh của chúng ta. Vào khoảng 226.000 giống loài được thống kê chỉ trong lòng đại dương[2], và ước chừng có khoảng hơn 2 triệu loài còn chưa được biết đến. Khi mà ta tính đến tất cả những loài sinh vật sống, có khoảng 8,74 triệu loài trên toàn Trái đất[3]. Bạn đừng để bị đánh lừa bởi câu chuyện tương tự về tiến hóa và lựa chọn tự nhiên; sự khủng khiếp của nó nằm ở trong những con số chi tiết. Nếu như việc tạo ra từng biến thể khác nhau cũng đơn giản như việc gõ chữ, dù thực tế thì không như vậy, vậy thì chúng ta cần đến bao nhiêu lần thử? Chúng ta nên chứng kiến những lần thử tạo ra thế giới xung quanh chúng ta nhanh hơn bao nhiêu? Tôi sẽ không mất thời gian vào việc tính toán làm gì. Vấn đề đã quá rõ ràng rồi.

Ô, và còn có một câu hỏi nữa.

Tất Cả Các Bản Hóa Thạch Đâu Mất Rồi

Một trong những điểm khác biệt đáng chú ý giữa một trong những tổ tiên của chúng ta, Homo habilis[4], và giống loài chúng ta, Homo sapiens[5], là bộ não của chúng ta lớn hơn đến ba lần. Hai loài này xuất hiện cách nhau khoảng hai triệu năm. Nếu như ta áp dụng xác suất mà con khỉ của chúng ta gõ ra câu có chín từ vào bước nhảy tiến hóa từ habilis tới sapiens, sự tiến hóa sẽ cần phải sinh ra một số lượng Homo habilis gấp 20 tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ lần sĩ số loài người chúng ta nhằm tạo ra con Homo sapiens đầu tiên một cách ngẫu nhiên[6]. Câu hỏi nòng cốt do đó trở thành: Vậy thì số lượng vô tận những mảnh xương ấy đã đi đâu? Đáng lý ra chúng không hề khó kiếm như vậy bởi vì trung bình phải có đến 137 triệu-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ mẩu xương ở mỗi một mét vuông đất trên hành tinh của chúng ta[7].

Liệu có phải tất cả chúng, không có ngoại lệ nào hết, đều đã bị phân hủy? Ngay cả khi nếu đều đó xảy ra, vậy thì tại sao ta không thể thấy được một bằng chứng có thể quan sát được về điều này – sự kiến tạo ra 5,7 tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ-tỷ tỷ con người trong mỗi tháng – cho tới tận ngày hôm nay[8]? Có phải là chúng ta quá đỗi hoàn hảo nên tự nhiên quyết định ngăn chúng ta khỏi việc tiến hóa? Có vấn đề gì với kỹ năng tính toán của mọi người thế? Tại sao những phép tính đơn giản như vậy lại bị bỏ qua?

Việc nói rằng sự ngẫu nhiên đều xuất hiện trong mỗi một mô hình tiềm năng cho tới khi nó thực sự tìm thấy một mô hình “hiệu quả” để giữ lại, rồi kiến tạo dựa vào đó, không phải là một câu chuyện hợp lý. Chúng ta không cần tới một con khỉ nhanh nhẹn để thử qua mọi mô hình; ta chỉ cần tới một con khỉ rất, rất may mắn mà thôi. May đến mức mà, thực ra, nó sẽ đạt được mọi thứ ngay trong mỗi lần thử đầu tiên.

Chúng Ta Đã Tìm Ra Con Khỉ Của Mình

Hãy thử tưởng tượng rằng nếu có một con khỉ có thể đổ ra các mặt toàn 6 của mười con súc sắc trong nhiều lần liên tiếp, liên tục đạt xác suất 1 trên 60 triệu. Nếu như tốc độ không thể góp phần vào việc thực hiện nhiệm vụ, vậy thì con khỉ này, Gã Ăn May, sẽ là sự đánh cược tốt nhất của chúng ta. Khi ta mô tả nhiệm vụ được giao, con khỉ của chúng ta có vẻ hơi bối rối đôi chút. Ta yêu cầu nó đổ 55 lần súc sắc với 27 mặt đúng theo thứ tự để tạo ra câu văn có chín từ. Và nếu như chúng ta hào phóng giả định rằng điều đó tương đương với mức độ phức tạp của, chẳng hạn như, tạo ra một con ruồi, vậy thì nó sẽ phải lặp lại sự may mắn 8,74 triệu lần liên tiếp để tạo ra những loài khác theo thứ tự thời gian. Dù vậy, là một con khỉ, nó đồng ý thử sức xem sao, nhưng thay vì đòi thưởng chuối, nó yêu cầu đổi lấy sự minh mẫn của bạn nếu thành công. Con khỉ sẵn lòng đánh cược, còn bạn thì sao?

Dù tôi hoàn toàn tán thành sự tiến hóa liên tục của cuộc sống như là một quy luật tự nhiên, trong quá trình tìm kiếm một câu trả lời tôi đã phải dừng lại và xem lại những tiền đề cơ bản. Tiến hóa là một thực tế – nhưng cũng giống như câu chuyện về những chiếc xe Audi, sự đưa ra thị trường liên tục những mẫu mã được cải tiến, hay có thể chỉ là vẻ bề ngoài khác nhau, chỉ là một phần của sự kiến tạo mà thôi. Bài toán đã rõ ràng. Chẳng có gì là ngẫu nhiên hết cả.

Hãy nhớ rằng: Tất cả chúng ta đều là một phần của sự kiến tạo vĩ đại.

 -----------------------------------

[1] Tốc độ đánh máy cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ đúng thời gian = = (C) * 9 từ/câu / (60 * 24 * 365) phút/năm * 4.5 * 10^9 năm

[2] World Registry of Marine Species, http://www.marinespecies.org/.

[3] Camilo Mora et al., “How Many Species Are There on Earth and in the Ocean?,” PLOS Biology, August 23, 2011, http://journals.plos.org/plosbiology/article?id=10.1371/journal.pbio.1001127.

[4] Homo habilis (có nghĩa người khéo léo) nên còn được dịch sang tiếng Việt là xảo nhân, là một loài thuộc chi Homo, đã từng sinh sống trong khoảng từ 2,2 triệu năm cho tới ít nhất 1,6 triệu năm trước, tại thời kỳ đầu của thế Pleistocene. Homo habilis được cho là loài đầu tiên thuộc chi Người xuất hiện. Đối với vẻ bề ngoài và hình thái, trong các loài thuộc chi Homo, thì H. habilis là loài có các điểm tương tự ít nhất so với loài người hiện đại (có lẽ trừ Homo rudolfensis). So với người hiện đại, Homo habilis có tầm vóc thấp, tay quá dài. Loài này được cho là hậu duệ của loài Australopithecus afarensis. Homo habilis, cơ thể nhỏ nhắn, cao khoảng 1m30, nặng 30 – 50 kg, lông thưa thớt, phân biệt nam nữ rõ ràng. Thức ăn là quả, hạt, động vật nhỏ,…Biết chế tạo công cụ đá. Australopitec chỉ biết sử dụng công cụ tự nhiên.

[5] Homo sapiens (tiếng Latin: “người tinh khôn”) là danh pháp hai phần (cũng được biết đến là tên khoa học) của loài người duy nhất còn tồn tại. Homo là chi người, cũng bao gồm người Neanderthal và nhiều loài khác đã tuyệt chủng của họ Vượn người; H. sapiens là loài duy nhất còn sót lại của chi Homo. Con người hiện đại là phân loài Homo sapiens sapiens, phân biệt chúng ta với thứ được tranh cãi là tổ tiên trực tiếp của chúng ta, người Homo sapiens idalt. Sự khéo léo và khả năng thích ứng của người Homo sapiens đã khiến nó trở thành loài có ảnh hưởng nhất trên Trái đất; nó đang được coi là loài ít được quan tâm nhất trên Sách đỏ về các loài bị đe dọa của sự Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.

[6] Số lần thử nhân với dân số (M) = (C) / 7 * 10^9 người.

[7] Số mẩu xương trên một mét vuông = (M) / 1.49 * 10^14 diện tích bề mặt trái đất.

[8] Số người được tạo ra mỗi tháng = (C) / 2 triệu năm / 12 tháng.

 

Chúng Ta Được Tạo Ra Từ Đâu

 

Đã quá đủ với những con súc sắc, những cuốn tiểu thuyết của Nga, và xe hơi. Ta hãy đi đến kết luận và nói về những thứ thực sự đã tạo ra bạn và tôi – protein – mà đưa ra ví dụ tốt nhất về việc mọi thứ chúng ta có được thực sự lại phức tạp đến không tưởng ra sao.

Protein thường được tao ra bởi các chuỗi amino acid liên kết lại với nhau theo một cấu trúc cụ thể. Hiện nay khoa học biết tới hai mươi loại amino acid khác nhau. Thứ tự của chúng trong các chuỗi này sẽ quyết định một phân tử protein hoạt động ra sao.

Hãy thử tưởng tượng về một chuỗi hột cườm có hai mươi màu khác nhau. Kết 30 hạt màu xanh lá cây với nhau, sau đó là một hạt trắng, và rồi một hạt màu xanh lá nữa và 12 hạt xanh dương, và bạn có được một phân tử protein phù hợp với, ví dụ như, các cơ của bạn. Kết 13 hạt màu vàng, 22 hạt màu đỏ, và 2 hạt màu đen, và bạn có một protein khác hoạt động như một kháng thể. Mỗi protein đều là một cỗ máy phức tạp cao đảm nhiệm một chức năng cụ thể. Một số sẽ hoạt động như một chiếc máy bơm, một số sẽ thay đổi hình dạng để chống lại vi trùng, và một số sẽ chuyển động như là mô-tơ. Cơ thể của bạn chứa hơn hai mươi ngàn cỗ máy như vậy. Nhiều sinh vật sống khác chứa hơn một trăm nghìn loại cỗ máy được làm từ protein khác nhau.

Điều thú vị nhất về những chuỗi này là chúng không chỉ di động theo một đường thẳng; chúng tự xếp lại dựa trên trình tự mà chúng được xâu chuỗi. Và chúng tiếp tục xếp lại cho tới khi chúng tìm thấy một “cấu hình năng lượng tối thiểu” ổn định để duy trì tính toàn vẹn của cấu trúc của chúng. Cũng giống như một mẫu origami, mỗi một lần xếp lại cần phải được thực hiện chính xác theo thứ tự đúng để cho tác phẩm nghệ thuật cuối cùng có thể thành hình. Sự hoàn hảo này là rất khó cho một protein có thể đạt đến mà không gặp phải lỗi (được biết đến như là “gập sai”) bởi vì phân tử nước sẽ va đập vào những chuỗi này khi chúng xếp lại, buộc chúng phải chuyển động và bị xóc nhẹ.

Giờ thì hãy quên đi chu trình tiến hóa cần thiết để tạo ra tổ tiên của bạn, và hãy chỉ tập trung vào một trong số hai mươi nghìn protein tạo ra cơ thể bạn. Để một khối xây dựng duy nhất tồn tại, nó cần phải được xâu chuỗi chính xác theo thứ tự chính xác của các amino acid hình thành nên thành phần của nó, và rồi nó cần phải được xếp lại một cách chính xác để tìm ra cấu trúc chức năng ổn định của mình. Điều này sẽ xảy ra như thế nào nếu chỉ dựa vào sự ngẫu nhiên?

Vào năm 1969, Cyrus Levinthal[1] đã nhận định rằng phân tử protein có một cơ số khả năng vô cùng lớn để xếp lại thành cấu trúc cuối cùng của nó. Nhà khoa học giành giải Nobel Laureate Christian B. Anfinsen[2] tính toán rằng cần khoảng 1.026 năm để một protein đơn giản duy nhất được tạo ra từ những lần thử sắp xếp ngẫu nhiên cho tới khi nó đạt được một cấu trúc ổn định. Điều này dài gấp một tỷ tỷ lần so với tuổi thọ của vũ trụ chúng ta!

Đâu sẽ là cách duy nhất để protein đó xếp lại chính xác trong thời gian cho phép của nhiệm vụ? Giờ thì bạn biết câu trả lời rồi đấy: sự can thiệp! Phân tử protein sẽ cần phải biết thứ tự chính trước khi nó bắt đầu xếp lại. Việc biết trước một điều gì đó sẽ xảy ra trước khi nó thực sự xảy ra là điều mà chúng ta gọi là kiến tạo! Như một tác phẩm origami, chuỗi protein cần phải được lập trình trước với những bước chính xác cần tuân theo mới có thể thực hiện nhiệm vụ theo đúng thời gian đề ra.

Với việc toàn bộ hai mươi nghìn protein trong cơ thể bạn có thể sắp xếp ngẫu nhiên và tạo ra bạn, nó sẽ cần tới một cơ may tương đương với việc đổ hai mươi ngàn con súc sắc cùng một lúc với tất cả các mặt đều là 6! Và hãy ghi nhớ rằng mỗi một con súc sắc không phải gồm sáu mặt mà là hàng tỷ tỷ của tỷ tỷ mặt. Chúc bạn may mắn với điều đó!

Tôi đã cố gắng chỉ ra cho bạn thấy rằng những phần ẩn của toán học đã được giấu đi khi các trường hợp của Vụ nổ lớn, tiến hóa, và lựa chọn tự nhiên được thực hiện. Tôi đã cố gắng kể một câu chuyện mà tại đó mọi thứ được thiết kế đến độ hoàn hảo và tương tác hoàn hảo với nhau mà không hề dựa vào may mắn, một câu chuyện mà tại đó không hề có những khả năng và không có lần thử và sai nào hết cả, nơi mà mọi thứ đều diễn ra đúng như kỳ vọng và đúng như phương trình vĩnh viễn của vũ trụ được đặt ra bởi sự kiến tạo. Tôi không thể chứng minh được câu chuyện đó với 100 phần trăm chắc chắn. Nhưng khi liên hệ với bản trình bày vấn đề ban đầu của chúng ta thì chắc chắn nó có xác suất cao hơn so với câu chuyện về sự ngẫu nhiên. Câu chuyện này đòi hỏi sự có mặt của một nhà kiến tạo – mà thật không may, là một thực thể đã bị biến đổi và làm méo mó bởi các tổ chức tôn giáo tới mức mà ta sẽ chối bỏ sự tồn tại thay vì sùng bái trước cái tên đó.

Vũ trụ của chúng ta quá đỗi phức tạp nên ta vẫn thường thấy rối trí với những chi tiết. Ngay cả Einstein cũng phải thừa nhận những hạn chế trong hiểu biết của chúng ta: “[Nhìn vào sự kiến tạo] chúng ta ở vào vị trí của một đứa trẻ bước vào một thư viện đồ sộ chứa đầy những cuốn sách với những ngôn ngữ khác nhau. Đứa trẻ biết rằng có ai đó đã viết ra những cuốn sách này. Nhưng nó không biết họ làm điều đó như thế nào. Nó không hiểu được những thứ ngôn ngữ đó. Đứa trẻ lờ mờ nghi ngờ một trật tự bí ẩn nào đó đã tạo nên những cuốn sách nhưng lại không biết đó là gì. Điều ấy, đối với tôi mà nói, chính là thái độ của con người thông minh nhất trên thế giới này trước Chúa[1].”

[1] Cyrus Levinthal (2/5/1922 – 4/11/ 1990) là nhà sinh học phân tử người Mỹ. Trong thời gian làm việc ở MIT ông đã có những phát hiện quan trọng về phân tử gen liên quan tới cơ chế tái tạo DNA, mối quan hệ giữa gen và protein, và giải mã RNA.

[2] Christian Boehmer Anfinsen Jr. (26/3/1916 – 14/5/ 1995) là nhà hóa sinh người Mỹ. Ông cùng đạt giải Nobel Hóa học năm 1972 với Stanford Moore và William Howard Stein cho nghiên cứu về ribonuclease (enzym phân hủy ARN), đặc biệt là mối liên kết giữa thứ tự của amino acid và sự hình thành cấu tạo về mặt sinh học.

[3] George Sylvester Viereck, Glimpses of the Great (Macaulay, 1930), http://www.thinknice.com/albert-einstein-quotes/.

 

Người dịch: December Child

 
menu
menu