Phương trình hạnh phúc (Chương 4.3)

phuong-trinh-hanh-phuc-chuong-4-3

Mất mát của người này là may mắn của kẻ khác.

Siêu Sao Màn Bạc

Có lẽ phần sâu nhất của Ảo tưởng về cái tôi chính là phần mang đến cho chúng ta nỗi đau khổ lớn nhất. Đó là phần mà thường ngăn trở chúng ta khỏi việc giải Phương trình Hạnh phúc một cách đúng đắn. Nó bắt đầu khi bạn tin rằng bạn là trung tâm của cả vũ trụ, rằng những điều tốt đẹp diễn ra là bởi vì bạn xứng đáng có được chúng và những điều tệ hại xảy ra chỉ để làm bạn cảm thấy khó chịu mà thôi. Và đó chính là điều cách xa sự thật nhất.

Chúng ta hãy cùng tìm hiểu những suy nghĩ của Tom. Ta hãy đi sâu vào trong đầu óc của anh chàng trong một sáng thứ Bảy nọ, trong khi anh ta đang lặng lẽ thưởng thức ly cà phê cappucino của mình ngay trước khung cảnh tuyệt đẹp của cây cầu Vịnh San Francisco.

Đây hẳn phải là ly cà phê ngon nhất trên đời, anh nghĩ. Người pha chế đã dành biết bao nhiêu là tâm huyết vào đây – và rồi cô ấy còn thêm vào cả hình vẽ đầy tính nghệ thuật này ở phía trên nữa chứ. Cô ấy hẳn phải biết mình thích cà phê ngon đến nhường nào.

Và rồi sự trải nghiệm này lại nhắc anh nhớ đến Tammie.

Cô ấy từng giới thiệu với mình chỗ này trong tuần đầu tiên mình quyết định chuyển tới đây để sống cùng cô ấy. Đó cũng là ngày mình gặp Timmy. Bọn mình đã tán gẫu về những tháng ngày vui vẻ hồi xưa trước khi cậu ấy kể với mình rằng công ty của cậu ấy đang cần người. Cậu ấy đã giúp mình rất nhiều khi giới thiệu cho mình công việc ấy. Mình thích Timmy lắm. Tamo, sếp của mình, thì nghiêm khắc ghê gớm, nhưng anh ta đã dạy mình rất nhiều điều. Mình cũng không rõ là thực ra mình thích hay ghét anh ta nữa. Anh ta cũng khá hào phóng với việc cho nhân viên mua cổ phần đấy chứ. Chính điều ấy đã làm nên một sự thay đổi lớn đối với quyết định bắt đầu cuộc sống ở nơi này của mình. Dĩ nhiên là mình sẽ chẳng bao giờ có thể tha thứ cho anh ta vì đã thậm thụt với Tammie sau lưng mình, nhưng mà này, điều này cũng chẳng có nghĩa lý gì cả. Mình cảm thấy hạnh phúc hơn nhiều khi ở bên Tamar.

Mình mới thật may mắn làm sao khi có biết bao nhiêu là diễn viên phụ xuất hiện trong cuộc đời mình. Nếu như cuộc đời này trở thành một bộ phim thì nó sẽ là một bộ phim tình cảm đầy những hồi hộp, hành động, và kịch tính. Mọi người đều đóng một vai nhỏ mà đều dẫn đến việc mình, đang ngồi đây và thưởng thức tách cà phê này. Mình thích bộ phim của mình. Nó diễn ra với những thời khắc khó khăn nhất định, nhưng mình đều chấp nhận. Làm sao mình có thể trở thành ngôi sao được nếu như mình không phải vật lộn với một vài thử thách và giành chiến thắng vào phút cuối cùng? Nó hẳn phải là một bộ phim quan trọng vì có rất nhiều diễn viên tham gia vào đó. Mình hẳn phải đã được định mệnh ban cho một vai diễn tuyệt vời. Đây chính là một bộ phim. Chao, mình cảm thấy chắc chắn là vậy rồi.

Vâng, chắc chắn là tất cả chúng ta đều cảm thấy như vậy!

Hãy cho phép tôi hỏi bạn một câu hỏi: Nếu như bạn là ngôi sao trong chính bộ phim của mình, vậy thì ai là ngôi sao trong bộ phim của Tammie đây? Nếu người đó chính là cô ấy, vậy thì điều này có ý nghĩa gì đối với bạn? Có thể là một diễn viên phụ chăng?

Bạn hãy đưa cái logic này đi xa hơn một bước nữa. Bạn sắm một vai phụ trong bộ phim của Timmy, của Tom, và của Tamar. Bạn chỉ đóng vai phụ cho bộ phim của người pha chế cà phê, hay người phụ nữ nọ mà bạn giữ của giùm bà, và cả cái con kiến tội nghiệp mà bạn lỡ giẫm lên khi bạn bước vào toà nhà văn phòng nữa.

Nếu như bạn là diễn viên phụ trong hàng ngàn bộ phim nhưng chỉ là ngôi sao trong một bộ phim duy nhất, thì bạn sẽ là một siêu sao như thế nào?

Bạn đã bao giờ cân nhắc đến yếu tố rằng hành vi của bạn có thể chính là nguyên nhân dẫn đến sự phản bội của Tammie hay không? Có thể là lối cư xử của bạn cũng sẽ dẫn đến một cuộc sống đầy căng thẳng và không hạnh phúc của cô ấy với Tamo, và điều này khiến cho anh ta lại lừa dối cô ấy, mà lại tác động to lớn đến cuộc sống của con gái họ sau khi họ đã chia tay nhau thì sao?

Và bạn có từng để ý thấy rằng có lẽ bạn đã đổi ý trong một phần giây cuối cùng khi mà bạn bước chân vào quán café ấy hay không? Bạn đã quyết định rằng sẽ chọn người pha chế ở bên tay trái. Và điều này khiến cho cái người đứng xếp hàng ở phía sau bạn lựa chọn người pha chế khác trong một sự thay đổi số phận đầy ngẫu nhiên, mà tại đó họ gặp nhau lần đầu tiên, rồi yêu nhau say đắm, kết hôn, và có với nhau một đứa con mà sau này sẽ trở thành một vị bác sĩ nổi tiếng và sẽ cứu sống cháu gái bạn vào bốn mươi năm sau?

Có bao giờ bạn từng nghĩ rằng $2 tiền típ mà bạn đưa cho người tài xế taxi sẽ giúp cho cha của anh của anh ấy mua được loại phân bón hữu cơ mà ông cần cho vườn cà phê nhà mình, cùng là cái loại cà phê được thu hoạch mà bạn sẽ thưởng thức khi tới quán café này lần tới? Cũng có thể phần lợi nhuận mà người nông dân kia kiếm được sẽ thay đổi cuộc đời của con ông, người mà sẽ trở thành một nhà bác học điên và chấm dứt cái nền văn minh này như chúng ta vẫn thường thấy trên những thước phim màn bạc. Bạn làm thế nào mà biết được. Bộ phim của cuộc đời bạn chỉ là một trong vô số những bộ phim giao thoa vào nhau. Thực tế là, có hàng tỷ ấy chứ!

Bạn đang sống trong một mạng lưới phức tạp của các kết nối. Mỗi một ngày, mỗi một bước đi mà bạn thực hiện và mỗi một bước di chuyển mà bạn tác động tới – ngay cả khi ở trong những cách thức nhỏ nhất – cuộc đời của mọi người xung quanh bạn và có lẽ đôi khi là cả cuộc sống của vạn vật trên hành tinh này. Điều này xảy ra trong khi mỗi một bước tiến của họ có thể cũng sẽ tác động đến bạn.

 


Tốt Và Xấu

Cái mạng lưới phức tạp này của cuộc sống buộc bạn phải đối mặt với một quan niệm không mấy quen thuộc: cái tốt không phải hoàn toàn tốt, và cái xấu không bao giờ toàn là xấu hết cả. Mỗi quan điểm về câu chuyện có thể sẽ tạo ra một ấn tượng vô cùng khác biệt. Và như chúng ta vừa nhận ra, tồn tại vô số những quan điểm khác nhau về cuộc sống.

Một sự kiện tồi tệ đới với nhân vật chính của bộ phim này có thể hoá ra lại là sự kiện tốt đẹp nhất đối với một nhân vật khác trong một bộ phim trùng lặp. Giống như câu thành ngữ: mất mát của người này là may mắn của kẻ khác. Bạn hãy cho phép tôi được sử dụng thêm một ví dụ nữa nhé.

Vào ngày bỏ chúng tôi ra đi, Ali đang thực hiện ăn chay trong tháng Ramadan[1]. Khi thằng bé nhập viện, bệnh viện yêu cầu thằng bé tiếp tục ăn kiêng nhằm chuẩn bị cho cuộc phẫu thuật, điều đó có nghĩa là ngụm nước cuối cùng mà thằng bé uống trước khi rời khỏi thế giới này là tất cả những gì mà thằng bé nạp vào người trước khi từ giã cõi đời. Cả ngày nhịn ăn uống của thằng bé đã khiến tôi, những người chăm sóc nó và cả những người bạn hào phóng của thằng bé nữa vô cùng xúc động, chúng tôi thương tiếc trước việc mất đi thằng bé, và nhân danh thằng bé chúng tôi đã quyên góp vào dự án cung cấp nước sạch cho các cộng đồng nghèo khổ trên khắp thế giới. Hàng ngàn người phải chịu cảnh thiếu thốn thứ nguồn lực quý giá này đã nhận được sự giúp đỡ. Có lẽ khi đọc đến những dòng này bạn cũng sẽ muốn được làm một điều gì đó, và cùng với nhau chúng ta có thể giúp cho hàng triệu con người có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Giờ câu hỏi trở thành: Vậy sự khổ sở của Ali là tốt hay là xấu đây?

Vâng, nó phụ thuộc vào từng góc nhìn. Đối với thằng bé đó là điều xấu. Nỗi đau thể chất của cơn khát trong cả ngày trời hẳn phải rất khắc nghiệt. Tuy vậy tiêu chí sống của Ali là giúp đỡ những người khác. Nếu có cơ hội, thằng bé chắc chắn sẽ nhịn uống trong một ngày nếu điều đó có nghĩa là hàng ngàn người khác có nước để uống cả đời.

Đối với tôi, một người cha thương con mà nói, sự khổ sở của thằng bé thật là khủng khiếp. Nhưng tôi lại cảm thấy dễ chịu khi biết rằng thằng bé hẳn sẽ thích phân cảnh kế tiếp của bộ phim. Hẳn thằng bé sẽ bật khóc vì hạnh phúc khi biết được rằng nhiều người khác đã được giúp đỡ từ đó.

Đối với hàng nghìn cuộc đời đã được thay đổi, và cả những người không biết đến nguồn cơn của sự may mắn của mình, đây chắc chắn là một phân cảnh hạnh phúc trong bộ phim cuộc đời họ. Sự thật là:

Mọi thứ đều có mặt tốt và mặt xấu. Hoặc có lẽ mọi thứ không là gì cả.

Ngay cả ở cấp độ cá nhân, với sự trôi đi của thời gian không có gì là xấu cả. Đã bao lần rồi bạn thấy những sự việc trong đời mình khởi đầu đầy tệ hại nhưng cuối cùng lại chuyển tốt? Cơn đau nhức rã rời nơi bắp chân bạn sau cuộc chạy bộ vừa qua có thể sẽ giúp bạn tránh khỏi cơn đột quỵ tim vào năm năm sau. Mặt khác, có thể sẽ thật thích thú khi bạn phóng xe thật nhanh, nhưng chỉ trong vài giây kế tiếp, đó có thể sẽ là chiếc xe cuối cùng mà bạn lái trong đời thì sao.

Hãy mở rộng quan điểm của mình để quan sát cùng một sự kiện dưới nhiều góc độ khác nhau. Mua một chiếc xe mới là điều tốt, nhưng việc số tiền tiết kiệm của bạn bị hao hụt lại là điều xấu. Cơn đau khi chạm vào sắt nóng thật tệ, nhưng nhờ đó mà có thể giữ được ngón tay của bạn thì lại rất tốt.

Tốt và xấu chẳng qua chỉ là những cái nhãn mà chúng ta đặt ra khi tâm trí mình thất bại trong việc nắm bắt tính toàn diện, không bao giờ kết thúc của bộ phim trải qua hàng tỉ cuộc đời và kéo dài qua mọi thời đại. Nếu như chúng ta có thể nắm bắt được sự phức tạp của mạng lưới của những góc nhìn đã tạo nên những trải nghiệm của chúng ta, thì ta sẽ nhận thấy rằng mọi thứ vốn dĩ chỉ là như vậy mà thôi, chẳng qua chỉ là một sự kiện khác trong vô số những hình ảnh của một bộ phim lớn mà có sự góp mặt của tất cả chúng ta.

Chúng ta sẽ đề cập tới cái tốt và cái xấu một cách chi tiết sau. Còn bây giờ, bạn hãy cố gắng nhìn xa hơn một góc nhìn duy nhất về bộ phim cuộc đời của cá nhân bạn, và bạn sẽ luôn tìm thấy được những điều tốt đẹp ngay trong những điều tệ hại. Mọi sự kiện đều sẽ chứa đựng điều gì đó đáp ứng được kỳ vọng của bạn và khiến cho Phương trình Hạnh phúc của bạn hoạt động hiệu quả. Cái quan điểm lạc quan ấy sẽ khiến cho bạn hạnh phúc. Cái tôi của chúng ta đã khiến cho chúng ta bơi qua cuộc đời này với cái cảm giác rằng cuộc đời chỉ xoay vần quanh “tôi” mà thôi. Cuộc đời ban tặng cho tôi hoặc lấy đi của tôi. Bạn có thể nghĩ rằng đoạn đường tắc nghẽn mà bạn bắt gặp mỗi ngày trên đường đi làm hay hàng dài người xếp hàng tại quầy thanh toán trong siêu thị chỉ trực tồn tại nhằm làm bạn thất vọng. Bạn có thể cho rằng cái vũ trụ này đã cố công xây nên con đường ấy và phát minh ra ô tô, và thúc đẩy vào việc bán được hàng đống những thứ ấy và làm cho tất cả những tay tài xế đều đổ ra đoạn đường ấy vào một buổi sáng nào đó chỉ nhằm làm bạn bực bội mà thôi. Dĩ nhiên là vậy rồi, còn có thể như thế nào được nữa khi mà bạn là siêu sao của bộ phim đây?

Bạn là một cá thể trong số hơn 7.200.000.000 người trên trái đất này. Là một trong số hàng ngàn tỉ sinh vật sống trên cái hành tinh to lớn mà xét cho cùng cũng chỉ là vật nhỏ bé nếu đem so sánh với hệ mặt trời, mà là một phần không đáng kể của một dải ngân hà nhỏ bé, trong số hàng tỉ dải ngân hà trong vũ trụ bao la vô tận của chúng ta. Mỗi một sinh vật sống, nguyên tử, và tia ánh sáng ấy đều cần mẫn đi theo con đường mà đôi khi tình cờ tiếp giáp với con đường của bạn.

Bạn hãy tỉnh lại đi. Bạn không phải là ngôi sao của bộ phim. Hầu hết những điều xảy ra quanh bạn đều không phải vì bạn. Bởi vì vẫn còn vô số những bộ phim khác nữa. Tại đó, nếu như bạn có mặt trong tất cả số chúng, thì bạn chẳng qua cũng chỉ là diễn viên quần chúng mà thôi. Việc bạn bắt đầu nhìn nhận cuộc đời mình theo cách này có thể sẽ khiến bạn hạnh phúc hơn nhiều. Bạn hãy ngước nhìn lên bầu trời đêm và hãy nhớ rằng vẻ đẹp của nó nằm ở hàng tỉ tỉ những vì sao đang lấp lánh kia. Và trong số hàng tỉ tỉ ấy, bạn chỉ là một mà thôi.

Hãy nhớ rằng: Bạn không phải là ngôi sao của bộ phim!


--------
[1] Ramadan (tiếng Ả Rập: رمضان, Ramadān) là tên gọi tháng thứ 9 của âm lịch Ả Rập. Tháng Ramadan theo dương lịch thay đổi từng năm, không có ngày thống nhất. Nhiều người gọi Ramadan một cách đơn giản là “tháng nhịn ăn” hoặc “tháng ăn chay”, nhưng cả hai cách gọi đó đều không đúng, bởi vì các tín đồ chẳng ăn chay hoàn toàn, cũng không nhịn ăn hoàn toàn. Tên gọi tháng Ramadan là chính xác.

Trong suốt một tháng lễ này, tất cả các tín đồ đạo Hồi đều thực hiện nghiêm túc quy định: không ăn, không uống, không hút thuốc… nghĩa là không được đưa bất kể thứ gì vào miệng (kể cả không sinh hoạt tình dục), nhưng chỉ áp dụng vào ban ngày – cụ thể là từ lúc mặt trời mọc đến khi mặt trời lặn mà thôi. Luật của đạo cũng quy định rõ: Cho những người đang ốm, phụ nữ có thai, trẻ em dưới 5 tuổi và những người đang đi du lịch ở nước ngoài mà nước này không lấy đạo Hồi làm quốc giáo, được miễn trừ. Tại một số quốc gia theo đạo Hồi còn có quy định: Đối với học sinh nhỏ tuổi, binh lính và công nhân lao động nặng thì không phải nhịn.


Khi chấm dứt tháng chay, người Hồi giáo có lễ Eid al-Fitr.

 

 Người dịch: December Child

 

menu
menu