[Sách dịch] Getting The Love You Want (Chương 1)

sach-dich-getting-the-love-you-want-chuong-1

Cái lý do cơ bản nhất khiến bạn si mê người bạn đời của mình, theo tôi, không phải vì người ấy trẻ đẹp, có sự nghiệp gây ấn tượng, có “điểm giá trị” tương đương với bạn, hay có tâm tính tốt.

Nguyên tác: Getting The Love You Want
Tác giả: Harville Hendrix, Ph.D.
Dịch giả: Phan Linh Lan và Phan Lưu Ly
nxb:   – – – – – –



LỜI MỞ ĐẦU

Xã hội ngày nay khuyến khích chúng ta coi hôn nhân như một chiếc hộp đen. Trước tiên bạn chọn một người bạn đời. Rồi bạn bước vào cái hộp đó. Khi đã ổn định chỗ ngồi đâu đấy, bạn mới lần đầu tiên thật sự nhìn kỹ người chia sẻ cái hộp đó với bạn. Nếu bạn hài lòng với những gì bạn khám phá, bạn sẽ ở lại. Nếu không, bạn lại chui ra khỏi cái hộp đó và đi tìm một kẻ khác để cặp đôi. Nói cách khác, hôn nhân được coi là một tình trạng không thay đổi, và nó tốt hay xấu là do bạn có khả năng hấp dẫn được một người bạn đời sáng giá hay không. Giải pháp chung cho một cuộc hôn nhân bất hạnh, mà hơn 50% các cặp vợ chồng lựa chọn, là ly dị và bắt đầu lại từ đầu với một người mới với hy vọng sẽ tốt hơn người cũ.

Vấn đề lớn nhất của giải pháp này là sự đau đớn khi phải thay đổi ngôi đổi chủ. Sự xót xa khi phải chia những đứa trẻ, những món đồ, và gạt bỏ những giấc mơ quý giá. Và còn sự miễn cưỡng khi phải mạo hiểm trong một mối quan hệ thân thiết mới, lo sợ rằng rồi nó cũng sẽ đổ vỡ… Và còn cả những tình cảm bị hủy hoại của những cư dân khác trong chiếc hộp đó – những đứa trẻ lớn lên với cảm giác có lỗi trong vụ ly dị và nỗi nghi ngờ về sự tồn tại của một tình yêu bền vững.

Đáng buồn thay, sự lựa chọn thứ hai và cũng là cuối cùng của những người sắp sửa ly dị là ở lại, cài chặt nắp hộp, và gồng mình chịu đựng mối quan hệ đầy thất vọng đó cho đến cuối đời. Họ tìm cách lấp đầy cuộc hôn nhân trống rỗng bằng thức ăn, rượu, ma túy, các hoạt động khác, công việc, ti-vi, và những tưởng tượng lãng mạn, cam chịu với niềm tin là ước mong một tình yêu sâu sắc sẽ không bao giờ thành hiện thực.

Trong cuốn sách này, tôi xin đề nghị một quan điểm nhiều hy vọng hơn, và tôi tin là cũng xác đáng hơn, về những quan hệ tình cảm. Hôn nhân không phải là một trạng thái tĩnh lặng giữa hai con người không thay đổi. Hôn nhân là một hành trình tinh thần và tâm lý bắt đầu từ trạng thái ngây ngất của sự hấp dẫn, quanh co theo những con đường đầy đá sỏi của sự khám phá bản thân, và lên đến đỉnh cao trong sự sáng tạo ra một quan hệ hợp nhất, thân thiết và suốt đời. Việc bạn có nhận thức được hay không tiềm năng của quan điểm này không phụ thuộc vào khả năng thu hút một người bạn đời sáng giá, mà phục thuộc vào sự sẵn sàng tự nhận thức những phần ẩn giấu của bạn thân bạn.

ĐÔI DÒNG TỰ THUẬT

Khi tôi bắt đầu nghề bác sĩ tâm lý, tôi đã tư vấn cho cả các cá nhân lẫn các cặp vợ chồng. Tôi thích tiếp những bệnh nhân chỉ đi một mình hơn. Tôi được đào tạo theo hướng điều trị từng cá nhân, và khi tiếp những bệnh nhân đến một mình, tôi cảm thấy công việc trôi chảy và hiệu quả. Nhưng khi một cặp vợ chồng bước vào văn phòng của tôi thì không được như vậy. Mối quan hệ hôn nhân đưa ra hàng loạt những biến dạng phức tạp mà tôi không được đào tạo để đối phó. Rốt cuộc, tôi cũng hành động như đa số các bác sĩ tâm lý khác: chủ yếu là tư vấn về mâu thuẫn tính cách và các vấn đề cụ thể. Khi cách đó không tác dụng, tôi tách hai người ra và đưa họ vào các nhóm khác nhau, hoặc tư vấn cho riêng từng người.

Năm 1967, sự bối rối của tôi trước vấn đề tâm lý hôn nhân càng tăng lên khi tôi bắt đầu gặp rắc rối trong hôn nhân của chính mình. Tôi và vợ tôi đã từng có quan hệ rất sâu đậm và có hai đứa con, vì vậy chúng tôi đã xem xét cẩn thận cuộc hôn nhân trong 8 năm, đến gặp nhiều nhà tâm lý trị liệu. Tất cả đều vô ích, và đến năm 1975, chúng tôi quyết định ly hôn.

Khi ngồi trong tòa án chờ đến lượt mình gặp quan tòa, tôi cảm thấy thất bại của tôi nhân lên gấp đôi: thất bại của người chồng, và thất bại của một nhà tâm lý trị liệu. Ngay chiều hôm đó, tôi có kế hoạch giảng bài về đề tài hôn nhân và gia đình, và ngày hôm sau tôi sẽ phải tư vấn cho vài cặp vợ chồng như thường lệ. Bấp chất những năm được rèn luyện, lúc đó tôi cũng cảm thấy thất bại và chán nản như những người đàn ông và đàn bà ngồi bên cạnh tôi chờ được gọi tên. Nhiều năm sau cuộc ly hôn, mỗi sáng tôi thức dậy với cảm giác mất mát chua xót. Khi vào giường đi ngủ mỗi buổi tối, tôi nằm nhìn chòng chọc lên trần nhà, cố gắng tìm lời giải thích cho cuộc hôn nhân thất bại. Hẳn nhiên là tôi và vợ tôi đều có hàng chục lý do để ly dị nhau. Hẳn nhiên là tôi và vợ tôi đều có hàng chục lý do để ly dị nhau, tôi không thích điều này ở cô ấy, cô ấy không thích điều kia ở tôi, chúng tôi có những mối quan tâm và mục đích khác hẳn nhau. Nhưng bên dưới bản trường ca than phiền đó, tôi cảm thấy còn có một nỗi thất vọng căn bản, là nguyên nhân sâu xa của đổ vỡ bất hạnh mà sau tám năm cố gắng hàn gắn, chúng tôi đã không tìm ra.

Thời gian qua đi, và nỗi thất vọng của tôi biến thành một khao khát, thôi thúc tôi làm cho các kinh nghiệm đắng cay trở nên có ý nghĩa. Tôi sẽ không đứng lên từ đống đổ nát của cuộc hôn nhân đó mà không thấu suốt mọi sự từ bên trong. Tôi bắt đầu tập trung nỗ lực vào việc học hỏi những lý thuyết điều trị tâm lý hôn nhân. Khi nghiên cứu những cuốn sách và tạp chí chuyên ngành, tôi kinh ngạc nhận thấy rằng có rất ít chuyên đề về hôn nhân, và những tư kiệu mà tôi thu nhặt được luôn luôn bị lệch về phía tâm lý cá nhân và gia đình. Dường như không có một lý thuyết toàn diện nào về những rắc rối phức tạp của quan hệ nam nữ. Không có lời giải thích thỏa đáng cho những cảm xúc mạnh mẽ có thể hủy hoại một cuộc hôn nhân. Và không có gì giải thích trọn vẹn cảm giác mất mát cay đắng trong cuộc hôn nhân đầu tiên của tôi.

Để hoàn tất những lỗ hổng tư liệu, tôi đã làm việc với hàng trăm cặp vợ chồng tại văn phòng của tôi và hàng ngàn cặp khác trong các bệnh viện và các hội thảo. Từ những quan sát trong quá trình điều trị và những nghiên cứu cá nhân, tôi đã dần dần phát triển được một lý thuyết về điều trị tâm lý trong hôn nhân gọi là Liệu pháp Quan hệ Hình mẫu. Đường lối của tôi là sự chiết trung. Tôi đã kết hợp tâm lý chiều sâu, các khoa học về hành vi ứng xử, truyền thống tinh thần phương Tây và một vài yếu tố của trường phái Phân tích hành vi tâm lý dây chuyền, trường phái Gestalt, lý thuyết hệ thống và liệu pháp tâm lý ý thức. Theo quan điểm của tôi, mỗi trường phái tâm lý học trên đều đóng góp một phần quan trọng không thể thay thế cho môn tâm lý học cá nhân, nhưng chỉ khi tất cả những trường phái đó được hòa trộn trong một lý thuyết tổng hợp mới thì bí ẩn của quan hệ tìn yêu mới được phản ánh.

Khi tôi bắt đầu thực hành lý thuyết này, công việc tư vấn hôn nhân cho các cặp vợ chồng của tôi đã được đền bù vô giá. Tỷ lệ ly hôn của các thân chủ của tôi giảm đột ngột và các cặp chắp nối lại quan hệ cho biết họ tìm thấy sự thỏa mãn sâu sắc hơn nhiều trong cuộc hôn nhân của mình. Khi các ý tưởng đã cụ thể và mạch lạc hơn, tôi bắt đầu các bài thuyết trình với các khách hàng độc thân cũng như các cặp vợ chồng. Năm 1981, tôi bắt đầu mở các khóa huấn luyện cho những người có chuyên môn về khoa tâm lý. Ngày nay, hơn ba mươi ngàn người đã tiếp xúc với các ý tưởng của tôi qua các cuộc tư vấn hôn nhân, các đợt điều trị tâm lý và các cuộc hội thảo.

VỀ CUỐN SÁCH NÀY

Hai mục đích của tôi khi viết cuốn sách này là chia sẻ với mọi người sự hiểu biết của tôi về tâm lý tình yêu, và giúp người đọc biến quan hệ tình cảm của mình thành một suối nguồn vô tận của tình yêu và tình bạn. Nói ngắn gọn, đây là cuốn sách về lý thuyết và thực hành để trở thành những người bạn đời lý tưởng.

Cuốn sách được chia làm ba phần. Trong Phần Một, tôi ghi chép lại những điều tất yếu của đa số các quan hệ tình cảm: sự hấp dẫn, tình yêu lãng mạn, và cuộc tranh chấp quyền lực. Khi tôi mô tả những chi tiết quen thuộc của một đời sống hôn nhân, tôi mong muốn độc giả hãy coi đó như một tấn kịch tâm lý nổi cộm nhất. Tôi gọi đó là “Hôn nhân Vô thức”, có nghĩa là một cuộc hôn nhân bao gồm những mong ước ẩn giấu và những hành vi ứng xử tự phát có nguồn gốc từ thời thơ ấu và dẫn các cặp vợ chồng đến sự xung đột không thể tránh khỏi.

Trong Phần Hai, tôi khai phá một loại hôn nhân hoàn toàn khác, “Hôn nhân Ý thức”, một cuộc hôn nhân giúp bạn thỏa mãn những nhu cầu thiếu thốn từ thời thơ ấu bằng những cung cách tích cực. Trước hết, tôi sẽ giải thích một kỹ thuật nhen nhóm lại tình yêu lãng mạn. Quá trình này làm hồi phục tinh thần hợp tác và đem lại cho bạn động cơ để giải quyết những vấn đề còn tồn tại lẩn khuất. Sau đó, tôi sẽ giúp bạn cách thay thế sự đối đầu và thói quen chỉ trích đựơc tiếp thu từ thưở nhỏ bằng một quá trình xoa dịu để tương trợ và cùng phát triển. Cuối cùng, tôi sẽ mô tả cách biến nỗi thất vọng bị dồn nén thành sự thông cảm và hiểu biết.

Phần Ba sẽ thâu tóm tất cả những ý tưởng trên, gói gọn trong một khóa điều trị tâm lý độc đáo trong mười tuần lễ. Qua một hệ thống bài tập đã được thử nghiệm thành công có thể tự thực hiện ở nhà, bạn đọc sẽ không chỉ thấy suốt những vấn đề trong cuộc hôn nhân của mình mà còn có thể giải quyết được chúng – có lẽ không cần đến việc tư vấn hôn nhân của các chuyên gia tâm lý.

Cuốn sách này giúp bạn xây đắp một quan hệ tình yêu sâu sắc và chính trong cuộc hôn nhân được phục sinh đó, bạn sẽ tìm thấy bình an và hạnh phúc.



– – – – –
mục lục:

00. Lời mở đầu

PHẦN MỘT: HÔN NHÂN VÔ THỨC

01. Dò tìm những đáy sâu của Vô Thức
02. Những thương tổn tuổi thơ
03. Hình mẫu của bạn
04. Tình yêu lãng mạn
05. Tranh chấp

PHẦN HAI: HÔN NHÂN Ý THỨC

06. Trở nên ý thức
07. Đóng những cửa thoát
08. Tạo ra một vùng an toàn
09. Hiểu biết hơn về bản thân và về người bạn đời
10. Xác dịnh quy trình
11. Kiềm chế cơn giận
12. Chân dung hai cuộc hôn nhân

PHẦN BA: CÁC BÀI TẬP

13. Mười bước để tiến tới một cuộc hôn nhân ý thức
Phần kết

– – – – –

Chương 1: DÒ TÌM NHỮNG ĐÁY SÂU CỦA VÔ THỨC


Để biết sự chọn lọc ở mức độ cao này có ý nghĩa gì, chúng ta phải hiểu được vai trò của vô thức trong việc lựa chọn bạn đời. Trong thời kỳ hậu-Freud, đa số mọi người đã trở nên lão luyện trong việc lục lọi vô thức để tìm những lời giải thích cho các sự kiện hàng ngày. Chúng ta bàn luận một cách hiểu biết về những “nhầm lẫn được giải thích theo Freud”, phân tích những giấc mơ, và tìm kiếm những cung cách mà vô thức tác động lên hành vi ứng xử hàng ngày của chúng ta. Tuy vậy, đa số chúng ta còn đánh giá rất thấp tầm ảnh hưởng của vô thức. Một phép so sánh sau đây có thể giúp bạn đánh giá đúng ảnh hưởng rộng lớn của vô thức. Ban ngày chúng ta không thể thấy được những ngôi sao, chúng ta nói như thể chúng chỉ “mọc ra” vào ban đêm, nhưng thực ra chúng vẫn luôn ở đó, trên bầu trời. Chúng ta cũng ước lượng quá thấp con số chính xác các ngôi sao. Chúng ta nhìn lên bầu trời, thấy những đám sao lác đác mờ tỏ, và cứ tưởng rằng đó là tất cả. Khi đã đi xa khỏi ánh đèn thành phố, chúng ta nhìn thấy bầu trời khảm đầy sao, và chúng ta bị ngập chìm trong sự rực rỡ của thiên hà. Nhưng chỉ khi nghiên cứu thiên văn học, chúng ta mới biết hết sự thật: hàng trăm ngàn ngôi sao chúng ta thấy trong một đêm không trăng và trời trong chỉ là một phần rất nhỏ của số sao trong vũ trụ, và rất nhiều những đốm sáng mà chúng ta tưởng là một ngôi sao thực ra là cả một thiên hà. Với vô thức cũng vậy, những suy nghĩ có luận lý và trật tự của tư duy ý thức chỉ là một tấm màn mỏng phủ lên vô thức là khu vực vẫn hoạt động mãnh liệt và có hiệu lực trong mọi lúc mọi nơi.

Hãy nhìn sơ qua cấu trúc của bộ não, cơ quan bí ấn và phức tạp với rất nhiều thành phần. Để đơn giản hóa, tôi sử dụng mô hình của nhà thần kinh học Paul Mc Lean và chia bộ não làm ba lớp đồng tâm.

Lõi của não bộ, lớp trong cùng và thô sơ nhất, là phần quản lý việc sinh sản, tự bảo toàn và các chức năng sống còn khác như tuần hoàn, hô hấp, giấc ngủ, và sự co cơ đáp ứng lại những kích thích từ bên ngoài. Nằm ở đáy sọ, phần não bộ này đôi khi được gọi bằng cái tên “não bò sát”, vì mọi loài có xương sống từ bò sát đến loài có vú đều có chung phần não bộ này. Để phục vụ mục đích khảo sát, chúng ta hãy coi lõi của não bộ này là nguồn gốc của các hoạt động thể chất.

Vươn ra như một chạc xương đòn trên lõi não bộ là phần não gọi là hệ thần kinh vành, chức năng chủ yếu là phát sinh những xúc cảm mãnh liệt. Các nhà khoa học có thể kích thích hệ thần kinh vành ở các động vật thí nghiệm bằng phương pháp phẫu thuật và tạo ra những cơn sợ hãi và gây hấn tự phát.

Trong cuốn sách này tôi dùng từ “tâm thức cũ” để chỉ tâm thức xuất phát từ vùng não bộ bao gồm lõi não và hệ thần kinh vành. Ta hãy ghi nhớ rằng “tâm thức cũ” quyết định phần lớn những phản ứng tự động của chúng ta.

Vùng cuối cùng của não bộ là vỏ não, một đám mô não lớn xoắn quanh hai lớp não trong và chính nó cũng được chia làm bốn vùng nhỏ (còn gọi là thùy não). Vùng não này, được phát triển cao nhất ở Homo sapiens (Người hiện đại), là nơi cư trú của phần lớn các chức năng nhận thức. Tôi sẽ gọi phần tâm thức xuất phát từ vỏ não là “tâm thức mới”, bởi vì nó xuất hiện muộn nhất trong lịch sử tiến hóa của động vật. Tâm thức mới là tâm trí có ý thức, tỉnh táo, và tiếp xúc với môi trường xung quanh hàng ngày. Nó là tâm thức mà chúng ta dùng để suy nghĩ, ra quyết định, quan sát, lập kế hoạch, suy đoán, trả lời, sắp xếp thông tin, và tạo ra những ý tưởng. Tâm thức mới có đặc điểm cố hữu là có trật tự luận lý, nó luôn tìm tòi nguyên nhân của mọi kết quả và hậu quả của mội nguyên nhân. Ở mức độ nào đó, nó có thể điều hòa một số phản ứng bản năng của tâm thức cũ. Rộng lớn và luôn kề cận, tâm trí biết phân tích, điều tra, hay thắc mắc này chính là những gì mà chúng ta tưởng là “cái tôi” của mình.

Luận lý của tâm thức cũ

Hoàn toàn trái ngược với tâm thức mới, ta hầu như không biết gì về các chức năng của tâm thức cũ. Những nỗ lực để hiểu được phần thực thể này của chúng ta là một nhiệm vụ làm điên đầu, vì bạn sẽ phải lật ngược tâm trí có ý thức của mình để nhìn vào đáy sâu bên dưới nó. Những nhà khoa học đã quy phục được tâm thức cũ đã cho ta biết rằng mối quan tâm chủ yếu của tâm thức cũ là tự bảo toàn. Luôn cảnh giác cao độ, tâm thức cũ liên tục đặt ra câu hỏi hàng đầu: “Có an toàn không?”

Khi thực hiện công việc của mình là đảm bảo sự an toàn, tâm thức cũ hoạt động theo một phong cách cơ bản khác biệt với tâm thức mới. Một trong những điểm khác biệt chủ yếu là tâm thức cũ dường như chỉ có một nhận thức rất lờ mờ về thế giới bên ngoài. Không giống như tâm thức mới, dựa vào tri giác trực tiếp từ các hiện tượng bên ngoài, tâm thức cũ rút tỉa dữ liệu từ các hình ảnh, biểu tượng, và suy nghĩ mà tư duy mới tạo ra. Điều đó làm giảm mật độ dữ liệu nhập của nó vào những phạm trù rất rộng. Ví dụ, trong khi tâm thức mới có thể phân biệt dễ dàng các cá nhân, tâm thức cũ gộp tất cả mọi người thành 6 loại cơ bản. Điều duy nhất mà nó quan tâm là một nhân vật cụ thể nào đó thuộc về lọai nào trong loại sau: 1. nuôi dưỡng, 2. được nuôi dưỡng, 3. có quan hệ tình dục, 4. phải tránh xa, 5. chịu phục tùng, 6. tấn công. Các khái niệm phân biệt như “hàng xóm”, “anh em họ”, “mẹ tôi” hay “vợ tôi” bị gạt sang một bên.

Tâm thức cũ và tâm thức mới, khác nhau ở nhiều điểm như vậy, liên tục trao đổi và diễn giải các thông tin. Điều này xảy ra như sau. Giả sử bạn đang ngồi trong nhà một mình, đột ngột nhân vật A là một bà dì của bạn bước vào cửa. Tâm thức mới lập tức tạo ra một hình ảnh của nhân vật này và gửi đến tâm thức cũ để nghiên cứu. Tâm thức cũ nhận được hình ành và so sánh nó với các hình ảnh khác được lưu trữ. Ngay lập tức có nhận xét đầu tiên: “Người này không phải người lạ”. Rõ ràng những cuộc gặp gỡ với nhân vật này đã được ghi nhận từ trước. Một phần triệu giây sau đã có nhận xét thứ hai: “Không có tình tiết nguy hiểm nào liên hệ với hình ảnh này”. Trong vô số giao tiếp đã xảy ra giữa bạn và người khách bí ẩn, không có lần nào đe dọa đến sự sống của bạn. Sau đó, rất nhanh là nhận xét thứ ba: “Có rất nhiều tình tiết dễ chịu liên quan đến hình ảnh này”. Trong thực tế, các dữ liệu lưu trữ đã cho rằng A là một người nuôi dưỡng. Đi đến kết luận này, hệ thần kinh vành gửi một tín hiệu đèn xanh đến “não bò sát”, và bạn sẽ thấy mình bước về phía kẻ mới xâm nhập với đôi tay mở rộng. Vận dụng tâm thức mới, bạn nói: “Kìa dì, thật vui khi dì đến chơi!”

Tất cả những điều đó xảy ra ngoài nhận thức của bạn trong một phần ngàn giây đồng hồ. Trong tâm trí có ý thức của bạn, những gì xảy ra là bà dì yêu quý của bạn vừa bước vào cửa. Trong khi đó, trong cuộc thăm hỏi của bà dì, quá trình thu thập dữ liệu vẫn tiếp tục. Lần gặp gỡ sau cùng này tạo ra thêm những suy nghĩ, cảm xúc và hình ảnh, những tài liệu ấy được gửi tới hệ thần kinh vành để lưu trữ trong ngăn não bộ dành cho bà dì. Những thông tin mới đó sẽ được tâm thức cũ truy cập lại khi bà dì đến thăm bạn lần sau.

Hãy thử xem xét một hoàn cảnh khác. Giả sủ người bước vào cửa không phải là bà dì thân yêu ấy mà là bà chị của bà, bà dì thứ hai, và thay vì đón khách với đôi tay mở rộng, bạn thấy mình bực bội vì bị gián đoạn công việc. Tại sao một phản ứng rất khác biệt như vậy lại xảy ra với hai chị em? Hãy giả sử là hồi 18 tháng tuổi, bạn đã phải ở một tuần với bà dì thứ hai vì mẹ bạn đang nằm bệnh viện để sinh một đứa em khác. Cha mẹ bạn, cố gắng chuẩn bị trước cho sự kiện này, đã giải thích với bạn rằng “Mẹ sẽ tạm xa con để đi đến bệnh viện mang về một em bé mới.” Những từ như “bệnh viện”, “em bé” không có nghĩa gì đối với bạn, nhưng những từ như “mẹ” và “đi xa” chắc chắn là có. Mỗi khi họ nhắc đến hai từ này liền nhau là bạn lại cảm thấy lo lắng và mút ngón tay. Vài tuần sau, khi mẹ bạn bắt đầu ở cữ, bạn được nhấc khỏi nôi trong giấc ngủ say và mang đến nhà bà dì thứ hai. Bạn tỉnh dậy một mình trong căn nhà lạ, và người chạy đến với bạn khi bạn khóc không phải là cha hay mẹ bạn mà là bà dì thứ hai này.

Bạn sống trong lo âu suốt mấy ngày sau đó. Mặc dù bà dì thứ hai rất trìu mến và tốt bụng, bạn vẫn cảm thấy bị bỏ rơi. Nỗi sợ ban đầu này được liên hệ với bà dì thứ hai, và nhiều năm liền, hình ảnh của bà, hay mùi nước hoa của bà, khiến bạn bỏ chạy khỏi phòng. Trong những năm sau đó, có thể bạn đã trải qua nhiều kỷ niệm thú vị với bà dì thứ hai, tuy vậy, 30 năm sau khi bà bước vào phòng, bạn vẫn cảm thấy thôi thúc bỏ chạy. Chỉ nhờ một kỷ luật ứng xử nghiêm khắc mà bạn đứng lên chào bà.

Không có thời nào là thời Hiện tại

Câu chuyện này còn minh họa cho một nguyên tắc quan trọng khác của tâm thức cũ: nó không có khái niệm về tuyến thời gian. Ngày hôm nay, ngày mai, và hôm qua không tồn tại; những gì đã từng có vẫn còn đó. Hiểu được sự thật cơ bản này về bản chất của vô thức, có thể giải thích tại  sao trong cuộc hôn nhân của mình, đôi khi bạn nhận thấy những cảm xúc hoàn toàn không tương xứng với những sự kiện tạo ra chúng. Ví dụ hãy tưởng tượng rằng bạn là một phụ nữ 35 tuổi, là một luật sự trong một công ty có uy tín. Một ngày kia, bạn ngồi trong văn phòng và nảy ra những suy nghĩ trìu mến ấm áp về chồng mình, và bạn quyết định gọi điện thoại cho anh ta. Bạn quay số, và thư ký báo cho bạn biết rằng anh ta đã đi khỏi sở làm và không thể gọi được. Đột ngột, mọi suy nghĩ trìu mến của bạn biến mất, và bạn cảm thấy một đợt sóng lo âu ập đến: “Anh ấy ở đâu?”. Lý trí bảo cho bạn biết rằng anh ấy có thể đang nói chuyện với khách hàng hoặc đang ăn bữa trưa muộn, nhưng một phần của con người bạn – hãy trung thực – cảm thấy bị bỏ rơi. Bạn ở đó, một phụ nữ khôn ngoan và có năng lực, nhưng chỉ vì chồng bạn không có sẵn ở đầu dây điện thoại, bạn lập tức cảm thấy dễ tổn thương như cái ngày mà mẹ bạn đã bỏ bạn lại với cô trông trẻ hoàn toàn xa lạ. Tâm thức cũ của bạn bị giam giữ trong một viễn cảnh xa xưa.

Hoặc giả sử bạn là một người đàn ông trung niên, một nhà quản lý bậc trung trong một công ty lớn. Sau một ngày say sưa với công việc, bạn đã xoa dịu được những khách hàng quan trọng, và hoàn tất động tác cuối cùng trên một tài khoản nhiều triệu đô-la, bạn về nhà, háo hức được chia sẻ thành công với vợ. Khi bước vào cửa, bạn thấy một tờ giấy của vợ nhắn rằng cô sẽ đi làm về muộn. Bạn đứng chết lặng tại chỗ. Bạn đã tin tưởng rằng cô ấy sẽ chờ bạn ở đó! Bạn có vượt ra được khỏi nỗi thất vọng và tự giải trí trong thời gian ấy không? Bạn có dùng nó vào việc kiểm tra lại lần cuối chương trình làm việc? Có. Nhưng đó là sau khi bạn đã đi thẳng đến tủ lạnh và ngốn sạch hai chén kem sữa to tướng, chất liệu thay thế gần nhất với sữa mẹ mà bạn có thể tìm thấy. Quá khứ và hiện tại sống bên nhau trong tâm trí bạn.

Bây giờ đã suy nghĩ ít nhiều về bản chất của vô thức, ta hãy trở lại với cuộc luận bàn trước đây về việc chọn lựa bạn đời. Những thông tin về tư duy cũ đó sẽ giúp gì cho ta trong việc hiểu được sự hấp dẫn lãng mạn? Hiện tượng kỳ lạ mà tôi đã ghi nhận trước đây trong khi khảo sát là chúng ta dường như có xu hướng chọn lọc cao trong việc tìm bạn đời. Thực ra, chúng ta chỉ tìm một người “có một không hai” với một tập hợp những nét cá tính bao gồm cả tích cực lẫn tiêu cực.

Những điều chúng ta làm, theo như tôi đã khám phá sau nhiều năm ròng nghiên cứu lý thuyết và quan sát thực hành, là tìm kiếm một người có những nét cá tính nổi trội của người đã nuôi dưỡng chúng ta. Tâm thức cũ, bị giam giữ trong cái hiện tại vĩnh cửu và chỉ có một nhận thức lờ mờ về thế giới bên ngoài, đang cố gắng dựng lại môi trường thời thơ ấu. Và lý do mà tâm thức cũ cố phục sinh lại quá khứ không phải là vấn đề thói quen hay sự cưỡng bức mù quáng mà là một nhu cầu khẩn thiết để hàn gắn lại những vết thương thời thơ ấu.

Cái lý do cơ bản nhất khiến bạn si mê người bạn đời của mình, theo tôi, không phải vì người ấy trẻ đẹp, có sự nghiệp gây ấn tượng, có “điểm giá trị” tương đương với bạn, hay có tâm tính tốt. Bạn yêu người ấy bởi vì tâm thức cũ của bạn đã lẫn lộn người ấy với người đã nuôi dưỡng bạn! Tâm thức cũ tin rằng cuối cùng nó đã tìm được ứng viên lý tưởng để đền bù cho những chấn thương tâm lý và tình cảm mà bạn đã trải qua trong thời thơ ấu.

 

menu
menu