Con Đường Đến Với Sự Viên Mãn

con-duong-den-voi-su-vien-man

Sự viên mãn chủ yếu được quyết định bằng mức độ ta chấp nhận bản thân.

Ta bước vào đời với suy nghĩ rằng mình rất tuyệt. Lúc 5 tuổi, ta có thể đứng nhảy giữa mọi người mà không bận tâm họ nghĩ gì về mình. Khi lớn lên, suy nghĩ này bị loại bỏ khỏi đầu ta bởi bạn bè và cha mẹ, truyền thông và những tình huống đáng xấu hổ.

Là người lớn, ta nghi ngờ chính mình, phán xét bản thân thậm tệ. Ta chê bai cơ thể và con người mình, phê phán thói vô kỉ luật cùng mọi lỗi lầm khác. Ta không thích cuộc sống của mình.

Sự căm ghét bản thân này dẫn đến hậu quả là những mối quan hệ tồi tệ, một sự nghiệp trì trệ, nỗi buồn bã chán chường trong cuộc sống, sự phàn nàn về tất tần tật mọi thứ và những thói quen không lành mạnh như ăn thức ăn nhanh, uống rượu bia quá nhiều, không tập thể dục, mua sắm quá độ, nghiện chơi điện tử hoặc đắm chìm trong thế giới ảo.

Vậy đâu là con đường giúp ta cảm thấy mãn nguyện với bản thân và cuộc đời mình?

1. Đừng So Sánh Mình Với Những Gì Mình Không Có

Một trong những nguyên nhân lớn nhất dẫn đến cảm giác bất mãn chính là so sánh bản thân, cuộc sống hay thành tựu của mình với người khác.

Tôi luôn thấy người khác so sánh bản thân họ với tôi: họ muốn thành công như tôi, hoặc giản dị như tôi, hoặc có một gia đình hạnh phúc như tôi.

Hiển nhiên là họ đang so sánh bản thân với một ảo tưởng. Ngoài đời, tôi không hề giống với suy nghĩ của họ về tôi. Và trong thực tế, không người nào mà bạn thấy giống với suy nghĩ của bạn về họ cả – bạn chỉ thấy được phần nào câu chuyện mà thôi. Đó là những mặt tốt đẹp về họ và hiếm khi là sự nghi ngờ, những nỗi đau và sự bất mãn của họ. Người ta không chia sẻ những cái mụn cóc và căn bệnh trĩ của mình, họ chỉ chụp ảnh thức ăn, những kì nghỉ và bọn trẻ dễ thương nhà mình mà thôi.

Bạn so sánh bản thân với một ảo ảnh, và dĩ nhiên thực tế cuộc đời bạn (và con người bạn) trở nên “thiếu thốn”. Hành động so sánh không chỉ vô tác dụng mà còn thật sự gây hại cho bạn bởi nó khiến bạn trở nên kém mãn nguyện hơn.

Bất cứ khi nào bạn so sánh những mặt tốt trong cuộc sống của một ai đó với những mặt xấu của cuộc đời mình, hoặc nghĩ đến những gì mà mình đáng lẽ có thể làm được, hãy dừng lại. Dừng lại ngay. Bạn đang chủ động làm tổn thương chính mình, và đó không phải là một hành động yêu thương bản thân đâu.

Thay vào đó, hãy nhìn vào những gì bạn đang làm ngay lúc này và hạnh phúc với nó. Điều mà bây giờ bạn đang thực hiện có thể rất tuyệt vời.

Hãy cảm kích món quà trong khoảnh khắc này. Đó là một phép màu.

Hành động: Nghĩ về những lúc bạn so sánh bản thân với người khác, và với những gì mà người khác làm, nhất là trong thời gian gần đây. Từ đâu mà bạn có được những hình ảnh về họ để so sánh với bản thân mình – từ truyền thông xã hội, báo chí, blog, phim ảnh, hay tạp chí?

2. Thận Trọng Với Những Ý Tưởng Và Kỳ Vọng Của Bạn

Cuộc sống của ta là một chuỗi ảo tưởng – những ý tưởng và kỳ vọng – nhưng thật không may, ta không thường xuyên ý thức được những điều đó.

Và rắc rối lại phát sinh khi cuộc sống không giống với ảo tưởng của ta.

Hiện thực vốn rất tuyệt vời, nhưng khi bị so sánh với ảo tưởng thì nó không thể sánh bằng. Đây là nguyên nhân quan trọng khiến ta cảm thấy không hạnh phúc với bản thân mình, là lý do làm ta không vui vẻ với người khác và với cuộc sống của mình.

Đó cũng chính là nguyên nhân khiến ta tìm kiếm hạnh phúc từ bên ngoài. Ta ảo tưởng về việc những yếu tố bên ngoài sẽ tuyệt vời như thế nào, cuộc sống của ta sẽ phi thường đến mức nào, ta sẽ hạnh phúc đến nhường nào một khi có được thứ mình muốn trong tay. Song thực tế không như vậy, và khi ta có được những yếu tố bên ngoài này (thức ăn, bạn trai, quần áo mới…), ta vẫn cảm thấy không đủ và không hạnh phúc như mình hy vọng.

Và ta không hề rút kinh nghiệm mà cứ tiếp tục ảo tưởng. Cái vòng luẩn quẩn này cứ thế lặp lại.

Một vài ví dụ về ảo tưởng của ta:

  • Ta nhìn thấy ai đó có thân hình thật đẹp và tưởng tượng về việc mình có được cơ bụng hay cánh tay như anh ta.
  • Ta muốn có một người yêu/bạn đời làm ta thấy hạnh phúc, yêu thương ta vô điều kiện, là người lãng mạn và quan tâm đến mọi nhu cầu của ta.
  • Ta ảo tưởng về việc hình thành những thói quen mới, không bao giờ làm hỏng việc và luôn có kỷ luật.
  • Ta tưởng tượng người khác sẽ lịch sự với mình, không bao giờ giành đường, không bao giờ nổi giận, họ rửa chén dĩa và dọn dẹp sạch sẽ những gì mà họ bày ra.
  • Ta mơ tưởng về một buổi sáng hoàn hảo, yên bình và làm việc hiệu quả.
  • Ta ảo tưởng rằng người khác luôn quan tâm đến chuyện của ta, muốn nghe tất tần tật những gì mà ta nói, lo lắng đến nhu cầu của ta trên hết thảy mọi thứ.

Lẽ dĩ nhiên, không phải lúc nào ta cũng biết mình có những ảo tưởng này. Nhưng khi ta thấy chán nản, thất vọng, bực bội hay nổi giận với người khác hoặc với chính mình, đó là một dấu hiện chắc chắn cho thấy một ảo tưởng của ta không thành hiện thực.

Ta bất mãn với bản thân bởi vì ta không giống với ảo tưởng mà ta có về chính mình: rằng ta phải có một thân hình lý tưởng, một người bạn đời như mơ, một công việc hoàn hảo, ta giỏi tất cả mọi thứ, không bao giờ làm lỗi, có những thói quen tốt, không bao giờ trì hoãn, hoặc có sức hút của một ngôi sao điện ảnh.

Ta bất mãn với người khác bởi vì họ không giống như ảo tưởng của ta về cách họ nên ứng xử: họ nên tốt bụng với ta mọi lúc mọi nơi, luôn vui vẻ chứ không giận dữ, quan tâm đến ta và đáp ứng nhu cầu của ta, không bao giờ thô lỗ, tỏ ra lạnh lùng hay phớt lờ ta, luôn “có bày có dọn” và thật đúng giờ.

Ta bất mãn với cuộc sống bởi vì ảo tưởng về cuộc sống của ta không thành hiện thực: thời tiết phải thật đẹp, ta có một ngôi nhà khang trang và một công việc tuyệt vời, ta luôn luôn thanh thản, hạnh phúc và phấn khích, được những người yêu thương ta bao bọc, ta không bao giờ mất đi bất kì quan trọng nào với mình, và tất cả những điều tuyệt vời trong đời ta không bao giờ thay đổi.

Sự mãn nguyện liên quan đến việc từ bỏ những ảo tưởng đó và hiểu rằng cuộc sống vẫn tuyệt vời dù không nó không thành hiện thực. Mọi người quanh ta thật tuyệt vời dù không giống như ta ảo tưởng. Ta cũng rất tuyệt vời trong thực tế.

Làm thế nào để ta từ bỏ ảo tưởng? Trước tiên là bằng cách ý thức được nó. Hãy quan sát bản thân, nhận ra những lý tưởng và kỳ vọng, nhận ra mình không cần những ảo tưởng đó. Bỏ nó đi mà không hối tiếc. Hãy quan sát thực tế một cách cẩn thận và đón nhận điều tuyệt vời của cuộc sống như nó vốn có – cho dù điều bạn kỳ vọng có xảy ra hay không.

Hành động: Nhớ để ý xem khi nào bạn thấy chán nản, thất vọng, giận dữ, căng thẳng, buồn khổ… và viết ra ảo tưởng mà bạn đang có vào lúc ấy. Hãy tập từ bỏ nó.

Xây Dựng Niềm Tin

Khi liên tục không tập được những thói quen nào đó, ta mất lòng tin vào bản thân, không còn tin tưởng vào khả năng duy trì điều gì nữa và cảm thấy tội lỗi, thậm chí đôi khi ta còn chán ghét chính mình.

Đây là một tình trạng tồi tệ đối với những thói quen tương lai của ta, và cũng là nguyên nhân dẫn đến sự bất mãn với bản thân.

Khi bắt đầu một thói quen mới, nếu không thật sự tin mình có thể kiên trì với nó thì ta khó lòng thành công. Ta sẽ nghi ngờ chính mình khi mọi việc trở nên khó khăn hơn một tí. Khi ta cảm thấy muốn từ bỏ, một phần tâm trí ta liền lên tiếng: “Biết ngay là sẽ như vậy mà. Điều này càng khẳng định thêm suy nghĩ của ta về mi, đồ thất bại.” Và rồi ta bỏ cuộc, thay vì bám trụ đến cùng và đánh bại cảm giác muốn từ bỏ.

Lý do ta đánh mất lòng tin xuất phát từ sự tự phán xét và những niềm tin tiêu cực về chính mình. Khi ta vô tình quên không tuân theo điều gì – mà tôi dám chắc với bạn đó là điều không thể tránh khỏi, kể cả đối với những người kỷ luật nhất – thì ta lại dựa trên đó để đánh giá bản thân.

Ta nói, “Cái quái gì thế? Sao mi không chịu kiên trì với điều đó? Mi bị làm sao vậy hả? Ước gì mi có thể làm được khá hơn. Mi đúng là chả bao giờ duy trì được cái gì cả.”

Với vài người trong chúng ta, đó chính là tiếng nói của cha/mẹ, hoặc cả hai. Hoặc có lẽ đó là tiếng của anh chị em ta, người bạn cùng lớp, người họ hàng hoặc chỉ là tiếng nói chung mà ta rút ra từ những người chỉ trích ta suốt nhiều năm qua.

Tiếng nói này mang tính quyết định (theo hướng tiêu cực), và nó khiến ta phán xét bản thân và không còn yêu thích và tin tưởng chính mình nữa. Tuy nhiên: Tiếng nói đó không đúng. Nó chỉ là một tiếng nói vang lên trong đầu bạn. Ta không cần phải tin vào nó, dù cho nó có nói gì đi chăng nữa.

Ta quên mất một thói quen, và rồi ta chỉ trích bản thân. Ta không nhìn nhận nó theo kiểu “Đây chỉ là một việc đã xảy ra mà mình cần phải sửa chữa”, mà là “Đây là dấu hiệu cho thấy mình không đáng tin cậy và chưa đủ tốt”. Điều này trở thành một dữ liệu quan trọng cho ta thấy giá trị của bản thân mình.

Và điều này lại xảy ra một lần nữa, rồi một lần nữa. Mỗi lần như vậy, ta lại càng thấy bản thân mình tệ hơn, kém giá trị hơn, và thế là lần tới ta càng dễ thất bại hơn. Xu hướng này có thể kéo dài suốt nhiều năm liền.

Làm Thế Nào Để Lấy Lại Niềm Tin Vào Bản Thân?

Có một số kĩ năng mà ta cần học:

  1. Hiểu Rằng Thất Bại Không Phải Lý Do Để Tự Phán Xét Bản Thân

Điều này thật sự rất quan trọng, và nếu bạn chỉ có thể học một điều thì đây là điều bạn nên học. Thay vì xem thất bại như dấu hiệu cho thấy ta không đáng tin hay không có khả năng, ta cần phải biết rằng thất bại chỉ là một sự việc bên ngoài. Dĩ nhiên ta cũng có liên quan đến sự việc đó, nhưng nó giống như việc ném bóng qua vòng vậy – nếu ta ném hụt thì có nghĩa ta là người tệ hại hay sao? Không, điều đó chỉ có nghĩa là ta cần phải chỉnh lại cách ném bóng của mình. Có lẽ ta nên tiến lại gần hơn, hoặc ném từ dưới lên nếu cách đó có kết quả, lấy một cái thang, làm cho cái vòng to ra, nhờ một ai khác giúp đỡ. Không hề có bất kì luật lệ nào trong trò chơi này – ta có thể tìm ra nhiều cách để thành công. Thất bại đơn giản chỉ là dấu hiệu cho thấy có điều gì đó cần thay đổi trong phương pháp của ta.

  1. Tha Thứ Cho Những Lỗi Lầm Quá Khứ Của Chính Mình

Trước khi có thể bắt đầu tin tưởng bản thân một lần nữa, bạn phải vượt qua những thất bại trong quá khứ và cảm giác tồi tệ về những thất bại đó. Hãy dành ra vài phút ngay lúc này để làm điều đó. Đúng, bạn từng thất bại. Và điều đó hoàn toàn bình thường. Ai lại chẳng có lần thất bại? Đó không phải là lý do để bạn cảm thấy tồi tệ về bản thân. Hãy để nó qua đi. Tự nhủ rằng bạn rất tốt, rằng sai lầm không phải ở con người bạn mà là ở cách thức thực hiện.

  1. Tự Hứa Với Bản Thân Và Thực Hiện Những Lời Hứa Đó

Bước này cần nhiều thời gian hơn vì bạn không thể lấy lại niềm tin chỉ trong một sớm một chiều. Hãy hứa những điều nho nhỏ với chính mình. Thật đấy, càng nhỏ càng tốt. Ví dụ, nếu bạn có thói quen tập yoga, hãy tự nhủ rằng tất cả những gì bạn cần làm là bước lên được tấm đệm yoga. Bạn thậm chí không cần phải tập đến 5 phút. Hãy làm tất cả những gì mà bạn có thể để giữ lời hứa ấy. Cũng tương tự với những điều không phải thói quen khác – cứ bắt đầu viết lách, thêm một món rau củ vào bữa ăn, tắt máy tính trong khoảng 1 phút khi thiết bị bấm giờ reo lên (nếu bạn muốn tập trung vào điều gì khác ngoài Internet). Những lời hứa nhỏ nhưng cần nỗ lực lớn để thực hiện. Qua thời gian, bạn sẽ bắt đầu thấy bản thân mình đáng tin cậy.

  1. Học Cách Vượt Qua Những Lúc Khó Khăn

Luôn có những lúc bạn thấy không muốn thực hiện thói quen của mình, khi bạn cảm thấy muốn bỏ cuộc, khi bạn bỏ lỡ một hoặc hai ngày tập vì nhiều lý do và không muốn bắt đầu lại. Trước tiên, hãy hiểu đó chính là những thử thách trong động lực của bạn và bạn sẽ cần thêm một chút nỗ lực để vượt qua. Thứ hai, hãy chú ý đến những ý nghĩ tiêu cực mà bạn có thể có về khả năng vượt qua những điều trên hay những cái cớ mà bạn đưa ra để không phải thực hiện những điều đó, và đừng nghe theo nó. Cuối cùng, hãy nói với bản thân rằng tất cả những gì bạn cần làm là tìm một nguồn động lực bổ sung – nhờ bạn bè giúp đỡ, lên diễn đàn để tìm sự động viên, thưởng cho bản thân và tuyên bố chấp nhận thử thách chỉ để vượt qua sự bế tắc này.

Bốn bước, không có bước nào là quá dễ dàng nhưng cũng chẳng bước nào khó đến mức bạn không thể làm được. Bạn có thể tin bản thân sẽ hình thành và duy trì được thói quen mới, và một khi có được niềm tin đó thì không gì có thể cản bước bạn.

Phương Pháp Để Tự Chấp Nhận Bản Thân

Sự viên mãn chủ yếu được quyết định bằng mức độ ta chấp nhận bản thân. Nhưng làm thế nào để bạn thật sự học được cách tự chấp nhận chính mình?

Những cách thức sau đây sẽ giúp bạn học cách chấp nhận mọi mặt của bản thân – mặt “tốt” và cả mặt “xấu”. Tuy đề tài này khá đa dạng, nhưng hãy thử một phương pháp trong vài ngày, sau đó chuyển sang phương pháp khác, và qua thời gian bạn sẽ phát triển một tập hợp các kỹ năng tự chấp nhận bản thân bền vững.

Các Phương Pháp
  1. Tập Ý Thức Thoải Mái

Thế nào là ý thức thoải mái? Trái với sự xao nhãng liên tục hay sự tập trung cao độ, ý thức thoải mái là một trạng thái ý thức nhẹ nhàng về suy nghĩ, cảm xúc, nỗi đau, sự tự đánh giá và phán xét bản thân,… của ta. Đó là việc ý thức về sự tồn tại của ta và chuỗi hiện tượng đang diễn ra, gồm suy nghĩ, cảm xúc và các yếu tố bên ngoài. Để thực hiện, hãy nhắm mắt lại trong một phút, và thay vì xua tan mọi ý nghĩ hoặc tập trung vào hơi thở của mình, bạn chỉ cần nhẹ nhàng chú ý đến những suy nghĩ, xúc cảm và cơ thể mình. Bạn có thể thấy những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực – không sao cả. Hãy chú ý và quan sát nó, nhưng đừng cố gắng biến nó thành ý nghĩ tích cực hay xua tan nó đi. Bạn có thể thực hiện cách này 5 phút mỗi ngày, hoặc kéo dài đến 30 phút nếu bạn thấy có ích.

  1. Hoan Nghênh Những Gì Bạn Nhận Thấy

Khi tập ý thức thoải mái, bạn sẽ nhận ra nhiều thứ – những ý nghĩ tiêu cực, nỗi sợ hãi, suy nghĩ vui vẻ, sự tự phán xét bản thân… Ta có khuynh hướng muốn ngăn chặn những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực, nhưng đây chỉ là sự kìm nén, né tránh, phủ định của phủ định. Thay vì như vậy, hãy chào đón những hiện tượng đó, bởi nó cũng là một phần cuộc sống bạn và hoàn toàn bình thường. Nếu bạn thấy cách mình tập thể dục thật tồi tệ thì cũng không sao hết. Hãy “ôm ấp” những cảm xúc tồi tệ đó, dỗ dành nó, để nó yên một lúc. Những cảm xúc đó không xấu mà chính là cơ hội để ta biết thêm về bản thân mình. Càng trốn chạy khỏi những cảm xúc “tồi tệ”, ta càng khiến mình đau đớn hơn. Thay vì vậy, hãy tìm kiếm điều tốt đẹp trong nó và các cơ hội, bao gồm cơ hội để hiểu chính mình.

  1. Từ Bỏ Việc Đánh Giá Bản Thân

Một khi bắt đầu tập trung chú ý, bạn sẽ nhận thấy rằng mình thường tự đánh giá bản thân. Ta đánh giá chính mình khi so sánh với người khác, hoặc nhận định bản thân “giỏi” hay “dở” ở nhiều khía cạnh khác nhau. Đây thật sự không phải là một hoạt động có ích. Nói vậy không có nghĩa là ta nên phớt lờ sự tự đánh giá mà là hãy chú ý đến nó và xem xem nó gây ra hậu quả gì. Sau khi nhận ra thói tự đánh giá chỉ khiến mình đau đớn mà thôi, bạn sẽ sớm vui vẻ từ bỏ nó.

  1. Khoảnh Khắc Biết Ơn

Hãy thức dậy vào buổi sáng và suy nghĩ về những gì mà bạn thấy biết ơn, gồm cả những điều về chính bản thân bạn. Nếu bạn thất bại trong việc gì đó, điều gì về thất bại đó làm bạn cảm thấy biết ơn? Nếu bạn không hoàn hảo, bạn có thể biết ơn điều đó ra sao? Hãy thoải mái ghi chép những điều này hàng ngày, hoặc mỗi tuần một lần nếu có ích.

  1. Thương Cảm Và Tha Thứ Cho Bản Thân

Khi nhận ra ý nghĩ phán xét và tự đánh giá, hãy xem liệu bạn có thể biến nó thành sự tha thứ và thông cảm hay không. Nếu nhận thấy bản thân không làm tốt hoặc chưa đủ giỏi việc gì, bạn có thể tha thứ cho bản thân như bạn có thể tha thứ cho người khác không? Bạn có thể tìm hiểu tại sao mình lại làm điều đó và thấy rằng cuối cùng bạn thậm chí không cần đến sự tha thứ nữa không? Nếu ta thật sự tìm cách thấu hiểu, ta sẽ nhận ra rằng mình đã cố gắng hết sức có thể, trong khả năng của mình, trong những điều kiện của môi trường xung quanh, những gì mình đã học và thực hành,… và do đó ta không cần phải tha thứ, mà thay vào đó là thấu hiểu và làm một việc khác để giúp giảm bớt nỗi đau.

  1. Học Hỏi Từ Mọi Khía Cạnh

Ta có khuynh hướng xem những thành công của mình là tốt đẹp và những thất bại là tồi tệ, nhưng sẽ ra sao nếu ta nhìn mọi thứ như một điều gì đó để học hỏi? Thậm chí những mặt tối trong ta vẫn là một phần của con người ta, và ta cũng có thể tìm thấy điều gì đó thú vị và hữu ích từ nó.

  1. Tách Mình Khỏi Cảm Xúc

Khi bạn cảm thấy những xúc cảm tiêu cực, hãy xem đó như một sự việc riêng biệt chứ không phải là một phần trong bạn, và rồi theo dõi nó. Loại bỏ tác động của nó đối với bạn bằng cách xem nó không phải như những lời răn dạy bạn bắt buộc phải nghe theo hay tin vào, mà chỉ như những sự vật thoáng qua, giống như chiếc lá rơi ngang qua bạn trong cơn gió. Chiếc lá không điều khiển bạn, và những cảm xúc tiêu cực cũng vậy.

  1. Trò Chuyện Với Ai Đó

Đây là một trong những phương pháp ưa thích của tôi. Trong thâm tâm, ta thấy rằng thật khó để tách bạch giữa suy nghĩ và cảm xúc để thấy được mọi thứ thật rõ ràng. Nói về những vấn đề này với một người khác – bạn bè, bạn đời, đồng nghiệp – có thể giúp bạn hiểu rõ bản thân hơn. Hãy áp dụng phương pháp trò chuyện cùng với một trong các phương pháp khác đã nêu trên.

Bạn có thể học hỏi, sáng tạo ra những điều thú vị và kết nối với người khác, với định hướng chấp nhận bản thân. Sự tự chấp nhận có thể thay đổi tất cả mọi việc mà bạn làm, nếu bạn chịu tập luyện.

Hành động: Hẹn giờ mỗi ngày một lần để thực hành một trong những phương pháp kể trên. Thực hiện trong vòng một tuần, sau đó đổi sang một phương pháp khác. Thực hành mỗi ngày sẽ biến các kỹ năng đó trở thành bản năng thứ hai của bạn.

Cảm Thấy "Đủ" Trong Mối Quan Hệ

Lấy ví dụ về một cô gái dành khá nhiều thời gian trong ngày tự hỏi xem bạn trai mình đang làm gì, tìm kiếm các bằng chứng cho thấy chàng yêu mình, thắc mắc tại sao chàng không thèm để ý đến mình, và lo lắng rằng chàng đang tán tỉnh các cô gái khác trên một trang mạng xã hội nào đó.

(Lưu ý rằng tình huống này áp dụng cho cả nam và nữ; chỉ là tôi chọn hình ảnh một cô gái làm ví dụ mà thôi.)

Cô ấy không hạnh phúc trong mối quan hệ này – niềm vui của cô phụ thuộc vào bạn trai, và cô cảm thấy buồn rầu khi anh không đem lại sự xác nhận mà cô cần vì không thể hiện ra anh yêu cô đến nhường nào. Cô cảm thấy bất an, ghen tuông và thiếu thốn tình cảm. Điều này này không làm nên một mối quan hệ tốt đẹp lẫn một con người hạnh phúc.

Điều gì xảy ra khi bạn có một vài biểu hiện như thế trong mối quan hệ của mình? Đối phương cảm thấy họ cứ phải liên tục làm cho bạn vui lòng, luôn luôn “chủ động” để bạn không nghĩ rằng có điều gì không đúng trong mối quan hệ, lúc nào cũng phải đáp ứng nhu cầu của bạn, không bao giờ được tự do làm việc riêng của họ trong khi bạn thì lại được làm việc của mình. Điều này tạo nên một mối quan hệ khó khăn, và nếu nó kéo dài hơn vài năm, những rắc rối lâu dài sẽ thường xuyên phát sinh.

Tôi biết chuyện này vì chính bản thân tôi từng trải qua, và tôi đã phải học một bài học đắt giá rằng như vậy là không ổn. Hầu như mọi người tôi biết mà gặp rắc rối trong mối quan hệ cũng đều có những vấn đề tương tự. Và những người có được mối quan hệ lâu dài lành mạnh đã tìm ra cách để cảm thấy “đủ”, độc lập và an toàn.

Vậy thì xem thử có cách nào để ta cảm thấy “đủ” trong một mối quan hệ, và trong quá trình đó, hãy trở nên vui vẻ hơn và là một người yêu tốt hơn.

Thế Nào Là Cảm Thấy “Đủ”

Trước khi có thể nói đến mối quan hệ, ta phải tập trung vào một cá nhân trước đã, bởi vì khi có đến hai người thì phương trình trở nên phức tạp hơn một chút. Trước hết hãy xem xét phần đơn giản nhất trong phương trình đó – tức là bạn.

Khi bạn thấy đủ, bạn không cần đến sự xác nhận của người khác để hạnh phúc – bởi vì bạn chấp nhận bản thân mình. Bạn không cần ai đó yêu mình để cảm thấy được yêu thương – bởi vì bạn đã yêu thương chính mình rồi. Nói vậy không có nghĩa là bạn không thích được người khác yêu thương, hoặc không muốn người khác xuất hiện trong cuộc sống của mình, mà chỉ là tự bản thân bạn đã cung cấp nền tảng về những gì bạn cần bằng cách chấp nhận và yêu quý chính mình.

Khi bạn thấy đủ, bạn không thấy bất an nữa, bởi vì bạn không còn lo lắng quá mức về việc đối phương sẽ bỏ đi nữa. Dĩ nhiên, vẫn là một mất mát lớn khi người mà bạn yêu thương bỏ rơi bạn, nhưng rồi bản thân bạn sẽ ổn thôi. Bạn không hề “đơn độc” bởi vì bạn có người đồng hành tuyệt vời nhất thế giới – chính bạn. Bạn biết mình sẽ vượt qua được, sẽ hạnh phúc và làm những điều tuyệt vời, kể cả khi không có người đó bên cạnh.

Khi bạn thấy đủ, bạn không cần đối phương phải theo sát bạn mọi lúc mọi nơi bởi vì bạn thấy hạnh phúc với chính mình. Bạn cảm thấy bình thường khi để họ làm những việc riêng của mình, bởi vì bạn an tâm với mối quan hệ và cũng hoàn toàn ổn khi làm việc của mình. Bạn không cần tình yêu của họ để thấy yên tâm bởi vì bạn vốn đã yên tâm rồi.

Hai Con Người Thấy “Đủ” Đến Với Nhau

Một mối quan hệ vững bền là khi hai người thấy đủ (hoặc ít nhất cũng phải tương đối đủ) đến với nhau bởi vì họ thích bầu bạn với đối phương. Họ không đến với nhau bởi vì họ cần ai đó yêu thương họ mọi lúc mọi nơi, hay bởi vì họ lúc nào cũng cần sự có ai đó bên cạnh, hay bởi vì họ cần được chứng tỏ rằng mình được yêu thương.

Nếu một người thấy đủ nhưng người kia lại thiếu thốn tình cảm, lệ thuộc, bất an… thì người thấy đủ sẽ cố gắng hết sức để giúp đỡ, nhưng qua thời gian dài, họ sẽ dần mệt mỏi và rồi sẽ tức giận. Nếu cả hai đều cùng cần được yêu thương và bất an như nhau thì sẽ có những trận cãi vã không ngừng về việc tại sao anh không theo sát em, tại sao hôm nay em xa cách quá vậy, tại sao em lại nói chuyện với tên đó, anh làm gì mỗi khi đi chơi với bạn bè, v.v.

Nhưng nếu cả hai đều thấy đủ, họ có thể cách xa nhau mà vẫn an tâm về người kia và vẫn vui vẻ khi ở một mình. Hai người có thể ở cùng nhau và hạnh phúc bên nhau, tận hưởng sự bầu bạn của đối phương. Họ không cần nhau, nhưng họ yêu thương nhau và quan tâm đến hạnh phúc của nhau. Họ tôn trọng nhau và tôn trọng chính mình. Họ đồng cảm với nhau và với chính mình.

Đây là mối quan hệ giữa hai người thấy đủ.

Trở Nên Biết Đủ Là Đủ

Vậy nếu bạn không phải là người thấy “đủ” và muốn trở thành như thế thì sao? Hãy hiểu rằng bạn đã có tất cả mọi thứ bạn cần để trở nên đầy đủ – bạn chỉ cần loại bỏ những cảm giác bất an và hiểu rằng mình tuyệt vời như thế nào. Bạn không cần phải cải thiện gì cả mà chỉ cần hiểu là mình vốn đã tuyệt vời rồi.

Làm thế nào để rũ bỏ cảm giác bất an? Việc này không thật sự dễ dàng, bởi vì đó là một quá trình phục hồi khá chậm, nhưng hãy bắt đầu bằng cách nhận ra những cảm giác bất an khi nó xuất hiện và rồi để nó qua đi. Hãy để ý khi bạn lo nghĩ không biết nửa kia đang làm gì, và rồi thấy mình sợ rằng người ta không yêu mình nhiều như mình nghĩ. Ý nghĩ này nói lên rằng bạn lo lắng mình chưa đủ tốt… Sau khi nhận ra điều này, hãy rủ bỏ nỗi lo đó đi. Bạn không cần nó đâu. Bạn đủ tốt.

Nếu bạn đủ tốt, nghĩa là đối phương sẽ nhận thấy điều đó và yêu thương bạn, hoặc họ không nhận ra (và vì thế không xứng đáng với bạn) và không yêu thương bạn, nhưng chẳng sao cả bởi vì bạn hoàn toàn ổn với chính mình. Bạn vẫn tốt dù là có hay không có người đó. Điều này không có nghĩa là bạn muốn họ rời bỏ bạn hay không quan tâm đến họ, mà là bạn biết rằng bạn vẫn sẽ ổn nếu họ thật sự rời xa bạn.

Biết được điều đó, bạn có thể đối mặt với bất cứ tình huống nào: dù là khi đối phương đi du lịch, vui chơi với bạn bè, đi làm về muộn, hay thậm chí là nổi giận với bạn.

Khi mối lo ngại về việc liệu bạn có đủ tốt hay không xuất hiện, hãy chú ý đến nó và từ bỏ nó. Khi mối lo về việc liệu đối phương có yêu bạn hay không phát sinh, hãy ý thức về nó và để nó qua đi. Khi nỗi sợ đối phương sẽ ve vãn người khác xuất hiện, hãy để ý và buông bỏ nó (tình huống tệ nhất: nếu đối phương lừa dối bạn thì bạn hoàn toàn có thể chia tay với họ, vì bạn vẫn ổn khi không có người đó bên cạnh).

Hãy thừa nhận những nỗi sợ hãi và lo âu và để nó qua đi. Hãy thư giãn với việc tự cảm thấy thoải mái, vui vẻ một mình, biết rằng mọi thứ lúc nào cũng tốt đẹp.

Một khi bạn đạt được cảm giác đủ này, bạn có thể quen một ai đó với tất cả sự tự tin, tình yêu thương, sự cảm thông và an tâm.

Hành động: Dành ra một phút để xem xét các mối quan hệ hiện tại hay gần đây của bạn – có thể là quan hệ tình cảm với người yêu/bạn đời, nhưng cũng có thể là với một người bạn tốt hoặc thành viên trong gia đình. Có lúc nào bạn thấy phụ thuộc, bất an, ghen tuông, thiếu niềm tin hoặc thiếu thốn tình cảm hay không? Hay bạn thấy độc lập và an tâm? Nếu bạn bất an và thiếu thốn tình cảm, vậy những nỗi sợ nào đang kìm hãm bạn? Bạn có thể từ bỏ nó không?

Phản Ứng Của Ta Với Hành Động Của Người Khác

Sự bực dọc với người khác có thể phá hỏng một ngày của ta – từ điên tiết với họ khi họ giành đường một cách thô lỗ, đến bực tức với con cái hoặc vợ/chồng, đến cảm thấy khó chịu với đồng nghiệp, đến bị người lạ hoặc người nhân viên phục vụ hoặc tiếp viên hàng không thô lỗ xúc phạm.

Những cảm giác bực bội, giận dữ, khó chịu và bị xúc phạm không giúp ích gì cho ta, mà chỉ khiến ta hành động theo hướng gây hại cho các mối quan hệ - cách hành động vốn không thể hiện sự cảm thông, điềm tĩnh và thấu hiểu. Nó khiến ta không được mọi người tin tưởng, khiến họ nổi giận và không còn quý mến ta nữa. Và về phần mình, ta cũng cảm thấy tồi tệ và chẳng thể có một ngày vui vẻ.

Nếu những cảm xúc đó không hề hữu ích, vậy thì ta nên làm gì đây? Ta không thể nào xóa bỏ hết tất cả “trong một nốt nhạc”, và cũng chẳng thể kìm nén những cảm giác này.

Hãy bắt đầu bằng sự ý thức. Để thay đổi phản ứng của mình, trước hết ta cần phải để ý khi nào thì nó xuất hiện. Một khi nhận ra cách mình phản ứng, điểm mấu chốt là không được hành động theo phản ứng đó – bạn có thể có cảm xúc, bình thường thôi, nhưng thường thì hành động mới chính là thứ gây hại. Hành động trong lúc nóng giận nghĩa là bạn sẽ làm một việc gì đó không tử tế và chẳng hề có ích.

Do đó, hãy cho bản thân chút không gian. Đến một chỗ khác, bình tĩnh lại, hít thở sâu. Không gian này là nơi bạn có thể quan sát cảm xúc dâng trào, lên đến đỉnh điểm và tan biến dần. Sau đó bạn có thể suy nghĩ một cách điềm tĩnh và cư xử một cách phù hợp. Đó là điều mà ta thật sự muốn: phản ứng thích hợp.

Thế nào là một phản ứng thích hợp? Nếu bạn đặt cơn giận hay cảm giác bị xúc phạm sang một bên, bạn có thể phản ứng theo một cách phù hợp với hoàn cảnh. Ví dụ:

  • Nếu ai đó giành đường với bạn, hãy giảm tốc độ và nhường đường cho họ. Bạn có thể lái xe gần họ nếu muốn, nhưng chỉ khi nào an toàn. Đừng làm bất kì hành động gì hung hăng, và cũng đừng để bản thân bị kích động quá mức.
  • Nếu con bạn cư xử không đúng mực, thay vì la mắng con, bạn có thể cố gắng hiểu xem đâu là nguyên nhân và trò chuyện với con một cách đầy cảm thông và với thái độ mẫu mực.
  • Nếu đồng nghiệp làm bạn khó chịu, bạn có thể điềm tĩnh nói chuyện với họ một cách hợp tác, thay vì theo kiểu đối đầu nhau.
Chúng Ta Đều Đang Học Hỏi

Đây là câu khẩu hiệu tôi dùng để giúp bản thân nhìn nhận mọi việc một cách thấu đáo: “Chúng ta đều đang học hỏi.” Bạn có thể nói với bản thân như vậy bất cứ khi nào có ai làm điều gì mà bạn không thích.

Như vậy nghĩa là sao? Nếu một người nào đó thô lỗ, tức là anh ta còn rất nhiều thứ phải học để biết ý tứ và kiềm chế cơn giận của mình. Nếu đồng nghiệp làm hỏng việc, cô ấy cần học hỏi thêm trong công việc. Nếu con bạn ương bướng hay cư xử không đúng mực, bé còn phải học thêm nữa về cuộc sống.

Và điều đó cũng tốt thôi. Tất cả chúng ta đều có điều gì đó để học hỏi. Chúng ta đều đang trong quá trình học tập, mọi lúc mọi nơi. Chúng ta ở các giai đoạn khác nhau với những kĩ năng khác nhau, nhưng không ai đã học hết tất cả. Và nếu nhận ra điều này rồi thì ta có thể kiên nhẫn với người bạn “đồng môn” này, người mà dù gì thì cũng không thể hoàn hảo và biết tất tần tật mọi thứ được, đúng không?

Ta cũng có thể sử dụng cách này với chính bản thân. Khi ta làm hỏng điều gì hay hành xử cực kì tồi tệ, ta có thể tha thứ cho mình bằng cách tự nhủ “Chúng ta đều đang học hỏi”. Tất cả chúng ta đều có lúc thiếu sót như nhau.

Khi ai đó làm một việc gì chưa hoàn hảo hay cư xử thô lỗ, thiếu suy nghĩ và không thích hợp, ta chỉ cần tự nhủ rằng “Chúng ta đều đang học hỏi”, rồi mỉm cười.

Vấn Đề Không Nằm Ở Người Khác

Suy nghĩ này là một kĩ năng cao cấp nên đừng lo lắng nếu bạn không thực hiện được ngay.

Và hãy suy ngẫm điều này: Đối phương không phải là vấn đề.

Như vậy nghĩa là sao? Nếu có ai đó hành xử lỗ mãng và bạn nổi giận với họ, vấn đề không nằm ở hành động của họ… mà là ở phản ứng của bạn. Hoặc nói một cách chính xác hơn, nó thậm chí cũng không phải là phản ứng, mà chính là hành động của bạn dựa trên phản ứng đó.

Quan điểm này cho rằng hành động của người khác chỉ là tác nhân bên ngoài, giống như chiếc lá rơi ngoài sân, hay tảng đá lăn xuống trước mặt ta trên đường lên núi. Khi có tảng đá trước mặt mình, ta không “nổi cơn tam bành” với tảng đá mà chỉ cần đi vòng qua nó. Hành động của những người khác cũng giống như vậy.

Thậm chí ngay cả khi có người kích thích phản ứng của ta thì người đó cũng không hề cố gắng làm gì ta cả. Đơn giản là hành động của họ được thúc đẩy bởi bất cứ cảm xúc nào mà họ đang trải qua, và do đó ta không nên nghĩ là nó nhắm vào mình.

Khi nghĩ ai đó nhắm vào mình, ta nổi giận. Khi nhìn sự việc một cách khách quan, ta phản ứng thích hợp.

Và vì thế, vấn đề không nằm ở người khác, mà chính ta tự xem mọi thứ là nhắm vào mình. Tuy ta cần thời gian để làm quen với lối suy nghĩ mới này, nhưng một khi ta đã thông thạo thì nó sẽ làm nên vô số sự khác biệt.

Đừng Trói Buộc Giá Trị Bản Thân Vào Hành Động Của Người Khác

Phản ứng tốt hơn với hành động của người khác là một chuyện, nhưng cho phép hành động của người khác ảnh hưởng đến cách mà ta đánh giá bản thân lại là chuyện khác.

Một ví dụ tiêu biểu: bạn trai chia tay bạn nên bạn tự hỏi không biết bản thân mình có vấn đề gì. Tại sao anh không yêu bạn? Bạn mở lòng mình ra với anh, chia sẻ những gì sâu thẳm nhất trong thâm tâm, dành hết cho anh tình cảm của mình… và rồi anh chối từ bạn. Điều này nghĩa là anh thấy bạn không xứng đáng, đúng không?

Thật ra là không: Hành động của anh ta chẳng liên quan gì đến bạn cả, thật đấy.

Để tôi nhấn mạnh một lần nữa bởi vì điều này cực kì quan trọng: hành động của người khác không liên quan đến bạn.

Nếu hôm nay bạn trai cự tuyệt bạn, sếp nổi giận với bạn, hay bạn bè tỏ ra hơi xa cách bạn, những điều đó không hề liên quan đến bạn (và giá trị con người bạn) mà hoàn toàn phụ thuộc vào những gì đang diễn ra với họ. Có thể họ có một ngày hoặc một tuần tồi tệ, hay quá bận tâm vào chuyện gì đó trong đầu, hoặc sợ trách nhiệm hay chính bản thân bị chối từ, hoặc sợ thất bại trong mối quan hệ của mình, v.v. Có hàng triệu lý do khả thi khiến một người có thể làm một việc gì đó, và điều đó không phải là sự đánh giá về bạn, mà nó nói lên nhiều hơn về những việc đang xảy ra với người đó.

Hãy xem thử một vài ví dụ:

  • Một người bạn không ân cần như bạn mong muốn.

Như vậy có nghĩa là họ không còn quan tâm đến bạn nữa sao, hay là không còn muốn bạn vui vẻ nữa? Không phải vậy. Có thể là họ chỉ mệt mỏi, hoặc quá chú tâm vào những chuyện xảy ra hôm nay nên không thể ân cần với bạn. Có thể họ buồn bực vì điều gì đó bạn làm, nhưng điều đó thật ra liên quan đến vấn đề phản ứng của họ với hành động của bạn hơn là đến con người bạn. Có lẽ bạn có thể giúp họ giải quyết vấn đề đó hoặc phần nào xoa dịu nỗi đau của họ.

  • Đồng nghiệp cảm thấy bực mình với bạn và cư xử thô lỗ.

Điều đó nghĩa bạn không phải là người tốt à? Không hề, nó có nghĩa là người đó khá nóng tính và không biết cách ứng xử với người khác, hoặc lại một lần nữa, họ đã có một ngày không mấy vui vẻ. Thay vì cảm thấy bị xúc phạm, hãy xem liệu bạn có thể cho người đó không gian để “hạ hỏa” hoặc giúp họ xử lý vấn đề của mình không.

  • Người khác không hào hứng với ý tưởng của bạn như bạn hi vọng.

Có phải việc họ từ chối ý tưởng hay đề xuất của bạn nghĩa là bạn không tài giỏi không? Không. Có thể ý tưởng của bạn không quá tuyệt vời, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn không giỏi hoặc không có ý tưởng hay – có thể chỉ vì nó không phải là ý tưởng thích hợp vào lúc đó. Tuy nhiên, cũng có thể nó là một ý tưởng hay nhưng người kia không đánh giá đúng hoặc không quan tâm đến nó vào lúc đó, hoặc có thể họ có những ưu tiên khác và không thể xử lí ý tưởng của bạn. Hãy cảm ơn họ và tìm đến một người khác.

Trên đây chỉ là một số ví dụ, nhưng bạn có thể thấy ta thường xuyên cảm thấy hành động của người khác là nhắm vào mình đến mức nào, thậm chí ngay cả khi nó không liên quan đến ta. Và ta thường tự suy diễn hành động của họ là đánh giá mình và do đó cảm thấy tệ hại về bản thân, trong khi thật ra nó chẳng dính dáng gì đến ta cả.

Vậy thì ta phải xử lí hành động của người khác như thế nào?

Làm Thế Nào Để Phản Ứng Với Hành Động Của Người Khác

Có người từ chối bạn, nổi giận với bạn, hờ hững với bạn, cư xử lỗ mãng với bạn… bạn nên làm gì đây?

Dĩ nhiên là bạn có vô vàn lựa chọn, nhưng nhìn chung thì đây là một vài đề xuất của tôi:

Đừng nghĩ họ nhắm vào mình

Hành động của họ hoàn toàn không liên quan gì đến bạn cả, thế nên nếu bạn xem nó như là sự công kích cá nhân hoặc sự phán xét giá trị của bạn, hãy chú ý suy nghĩ đó và bỏ nó đi. Tự nhủ rằng điều này không hề can dự đến bạn và đó hoàn toàn là vấn đề của họ.

Xác nhận lại giá trị của bạn

Nếu bạn cảm thấy nghi ngờ giá trị của mình vì hành động của người khác, hãy hiểu rằng giá trị của bạn không hề được quyết định bởi hành động hay đánh giá của người khác, mà là bởi chính bạn. Vì thế, hãy xác nhận lại rằng bạn tin mình có những giá trị tuyệt vời – đánh giá đúng những điểm tốt đẹp hoặc có giá trị của mình. Kể cả nếu không có ai khác hiểu rõ giá trị của bạn, hãy là người có thể thấy những điều tốt đẹp đó và cảm thấy biết ơn nó. Đó là tất cả những gì bạn cần.

Biết cảm thông

Nếu người đó nổi giận, thô lỗ, khó chịu, mệt mỏi hay sợ hãi, tức là họ đang đau đớn. Họ có thể công kích bạn hoặc tránh xa bạn vì nỗi đau đó. Hãy xem liệu bạn có thể giúp họ xoa dịu nỗi đau hay không. Bạn đã tự kiểm điểm lại bản thân và nhận ra mình rất tốt, giờ thì hãy giúp đỡ họ. Nếu họ không muốn bạn giúp thì cũng không sao cả. Giá trị của bạn không hề được quyết định bằng việc người khác có muốn hay nhận sự giúp đỡ của bạn hay không – chính việc bạn đang cố gắng giúp họ đã khẳng định giá trị của bạn. Bạn không thể điều khiển người khác chấp nhận sự giúp đỡ của bạn hay cảm thấy biết ơn, nhưng ít nhất bạn có thể nỗ lực.

Nhân tiện, cả 3 bước trên không chỉ giúp ích cho giá trị bản thân của bạn mà còn cho mối quan hệ với người khác. Thường thì ta phản ứng với đối phương như thể họ nhắm vào mình, còn họ thì không hiểu vì sao, và thế là đến lượt họ cảm thấy ta nhắm vào họ và nổi giận hoặc bị tổn thương. Nếu ta không nghĩ họ nhắm vào mình và tìm cách giúp đỡ họ, họ có thể sẽ cảm thấy biết ơn thay vì nổi cáu hay bị tổn thương. Và nhờ vậy mà ta sẽ là người bạn, đồng nghiệp, người yêu và bậc cha mẹ tốt hơn nếu ta biết cảm thông nhiều hơn và ít xem mọi thứ đều nhắm vào mình hơn.

Hạnh Phúc Đến Từ Đâu?

Có một khoảng thời gian trước đây không lâu, tôi nghiện thuốc lá, thức ăn nhanh, xem ti-vi, mua sắm và nhiều thứ khác, trong khi vẫn cảm thấy không vui và có những rắc rối trong mối quan hệ.

Nguyên nhân chung của những vấn đề trên là gì? Tôi không hạnh phúc và cố tìm kiếm hạnh phúc từ những yếu tố bên ngoài.

Lấy thức ăn làm ví dụ. Tôi buồn, và tôi biết rằng thức ăn có thể mang đến niềm vui cho tôi – ăn vài cái bánh quy hay khoai tây chiên làm tôi sướng rơn lên, nhưng chỉ trong phút chốc. Các món này chưa bao giờ thất bại trong việc mang lại cho tôi cảm giác vui sướng tức thời. Đây là một quá trình hợp lý hóa vốn diễn ra trong tiềm thức nên phần lớn thời gian tôi không hề nhận ra.

Dĩ nhiên, sau khi ăn xong thì tôi cảm thấy tội lỗi, không khỏe và tệ hại về bản thân, thế là tôi lại càng kém vui hơn trước. Và vì thế vòng tròn luẩn quẩn cứ lặp đi lặp lại: Để cảm thấy vui vẻ trở lại, tôi cần phải ăn.

Đa số chúng ta đều từng trải qua cảm giác này – ta cố tìm kiếm niềm vui từ con người và sự vật xung quanh mình thay vì bên trong. Và dĩ nhiên, niềm vui ta nhận được từ những thứ này không hề lâu dài mà chỉ là tạm thời, và do đó hạnh phúc của ta thay đổi thất thường tùy thuộc vào việc những yếu tố bên ngoài có làm ta vui ngay hay không.

Có lẽ bạn không nhận ra, nhưng đây chắc chắn là điều bạn từng thực hiện ở ít nhất một khía cạnh nào đó trong đời bạn. Tôi sẽ trình bày kĩ một vài ví dụ về các nguồn hạnh phúc từ bên ngoài, nhưng tôi không hề đánh giá bạn hay bất cứ ai. Rõ ràng tôi đã hành động như thế này nhiều lần và đến giờ vẫn còn, và tôi nghĩ rằng mọi người đều như vậy. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta không thể thay đổi nó, một cách từ từ.

Đây là một số cách mà con người tìm kiếm hạnh phúc từ người hoặc vật khác:

  1. Bạn đời hoặc người yêu.

Đây là một vấn đề phổ biến. Ta có suy nghĩ rằng một mối quan hệ nên như thế nào và kỳ vọng nửa kia sẽ làm cho mình vui vẻ theo nhiều cách. Ta muốn họ yêu thương ta, làm những điều lãng mạn hoặc quyến rũ, cho ta thấy sự quan tâm của họ theo nhiều cách, đặt nhu cầu của ta lên trên hết thảy mọi người (kể cả bản thân họ), luôn luôn tử tế, chu đáo và tôn trọng ta. Đây hiển nhiên chỉ là ảo tưởng, và trên thực tế, khi bạn có một mốt quan hệ lâu dài với ai đó, mọi thứ sẽ không như lý tưởng của bạn. Đối phương có những rắc rối riêng mà họ phải xử lý, và đôi khi họ sẽ nổi cáu, buồn bã, hơi thô lỗ, và không phải lúc nào cũng là một người tình hoàn hảo. Điều này có ý nghĩa thế nào đến hạnh phúc của ta? Đó là khi họ tỏ ra tuyệt vời thì ta cảm thấy hạnh phúc ngập tràn, nhưng khi họ không như thế thì ta lại giận dữ, phiền muộn hoặc thất vọng. Ta thầm hỏi tại sao đối phương lại không yêu thương mình nhiều hơn? Và thế là ta cảm thấy bản thân mình không còn đáng yêu nữa và lo rằng họ sẽ hắt hủi mình.

Những thói nghiện: thức ăn ăn, chất kích thích, bia rượu, trò chơi điện tử, ti-vi, mạng Internet.

Mỗi thứ kể trên đều mang đến niềm vui cho ta, ít nhất là trong một thời gian ngắn, và vì thế đó là những cách chắn chắn đem lại hạnh phúc nhất thời. Có lẽ ta không có quyền kiểm soát người yêu, con cái, đồng nghiệp hay thậm chí là công việc của mình, nhưng ta có thể kiểm soát những thứ này: Nếu muốn ăn, ta có thể ăn; nếu ta muốn hút thuốc hay uống bia, ta có thể hút hoặc uống. Dĩ nhiên những điều này chỉ mang lại niềm vui tạm thời và dễ khiến ta thèm muốn khi không có nó. Ta không hạnh phúc, bởi vì hạnh phúc của ta phụ thuộc vào việc ta có sử dụng những thứ đó hay không.

Sự phấn khích và vui vẻ

Điều này có thể được thể hiện theo nhiều cách: Nhiều người thích tiệc tùng, nhảy múa và đi uống với bạn bè, hẹn hò với người khác hoặc đến các quán rượu. Đôi lúc người ta lại kiếm tìm cảm giác phấn khích trong các môn thể thao mạo hiểm hoặc những chuyến phiêu lưu. Hiển nhiên là chẳng có gì sai khi chơi thể thao hoặc đi du lịch hay là vui chơi với bạn bè cả. Nhưng vấn đề là bạn có nhận ra rằng mình có đang tìm kiếm hạnh phúc từ những việc đó hay không. Bởi vì bạn không thể luôn có cảm giác phấn khích trong từng giây từng phút của cuộc đời mình được, và khi bạn không có nó thì hạnh phúc của bạn sẽ tuột dốc không phanh.

Công việc

Nếu là một người nghiện việc hay nghiện cảm giác bận rộn, có lẽ công việc là cách để bạn tìm kiếm hạnh phúc. Một lần nữa, không có gì sai khi làm việc, cũng chẳng có vấn đề gì khi làm công việc mà bạn yêu thích hay đam mê. Nhưng bạn nên chú ý xem chuyện gì xảy ra khi bạn không làm việc – bạn có cảm giác bức bối không, bạn có muốn quay lại làm việc không, đó có phải là nơi bạn tìm kiếm hạnh phúc không? Nếu là như vậy thì bạn sẽ chỉ hạnh phúc khi làm việc mà thôi.

Bây giờ, hãy dành ra một phút để xem xét các nguồn hạnh phúc từ bên ngoài của bạn. Đâu là những điều làm bạn hạnh phúc, và điều gì xảy ra khi những yếu tố đó không còn hiện diện để cho bạn niềm vui nữa? Bạn cảm thấy như thế nào?

Hãy chú ý khi bản thân tìm kiếm những hình thức vui vẻ đó. Chú ý khi bạn kỳ vọng được nửa kia xác nhận hay cho mình hạnh phúc. Chú ý xem điều gì xảy ra khi bạn không có những thứ đó, và hạnh phúc của bạn tăng hay giảm tùy vào những việc xảy ra bên ngoài như thế nào.

Tìm Kiếm Hạnh Phúc Từ Bên Trong

Nếu các nguồn hạnh phúc từ bên ngoài không bền vững hay không đáng tin cậy, ta nên tìm kiếm hạnh phúc từ bên trong. Nhưng như vậy có nghĩa là gì?

Có nghĩa là bạn hãy tìm kiếm niềm vui từ sự tuyệt vời của bản thân, từ sự phát triển không ngừng của chính mình và từ quá trình học tập, từ sự cảm kích đối với cuộc sống lẫn trạng thái luôn đổi thay của nó, từ sự biết ơn cả khi độc thân lẫn khi có người bên cạnh. Tất cả đều là những điều tuyệt vời và luôn luôn ở bên trong bạn.

Đâu là những điều trong chính bản thân ta mà vốn có thể đem lại hạnh phúc? Đây là một vài ví dụ:

  • Bạn có hào phóng không?
  • Bạn có biết yêu thương không? Bạn có thể trao đi tình yêu thương chứ?
  • Bạn có biết cảm thông không?
  • Bạn có giỏi kỹ năng nào không?
  • Bạn có phải là người biết lắng nghe không?
  • Bạn có đồng cảm với nỗi đau của người khác không?
  • Bạn có cảm kích vẻ đẹp của tự nhiên và của người khác không?
  • Bạn có những ý tưởng hay không?
  • Bạn có quyết tâm không?
  • Bạn có giỏi thể thao không?
  • Bạn có sáng tạo không?

Vân vân và vân vân. Những điều này (và còn nhiều nữa) đều là các phẩm chất bên trong đem lại cho bạn hạnh phúc nội tại.

Vậy quá trình hạnh phúc – ý thức, cảm kích, cảm thấy hạnh phúc về cuộc sống – có thể được áp dụng với những điều ở bên trong ta, bất kể chuyện gì xảy ra ở thế giới bên ngoài. Ta có thể học cách nhận thấy và biết cảm kích những điều tốt đẹp (cũng như những điều chưa đẹp) của bản thân và bắt đầu yêu thương chính mình.

Biết Cảm Kích Mọi Thứ Quanh Ta

Mặc dù vậy, đó chỉ mới là khởi đầu. Những gì bên trong ta thật tuyệt vời, những gì bên trong người khác và cả cuộc sống xung quanh ta cũng thế. Những điều đó có thể ở bên ngoài, nhưng sự cảm kích ta dành cho nó (và niềm hạnh phúc từ đó mà ra) thì xuất phát từ bên trong.

Vì thế, kĩ năng mấu chốt chính là học cách ý thức, chấp nhận và cảm kích tất cả những gì quanh ta.

Hãy nhìn thật kĩ vào những món bạn ăn và ly cà phê, nước lọc, trà hay rượu mà bạn uống… Bạn nhận thấy điều gì? Điều gì làm bạn cảm kích và hạnh phúc không?

Thế còn căn phòng bạn đang hay cuốn sách bạn đang đọc thì thế nào? Khung cảnh thiên nhiên bên ngoài thì sao? Bạn có thể chú ý đến và cảm kích điều gì?

Thông thường nếu ta không nhìn thấy sự tốt đẹp trong các sự vật hoặc con người quanh mình (hay chính mình), đó là do ta thất bại trong việc tập trung chú ý. Nếu người ở cạnh bạn có vẻ thô lỗ hay không đáng chú ý, tức là bạn chưa tập trung đúng mức vào các chi tiết của họ: Họ vui tính hay rụt rè? Họ có tài năng không? Họ có đau khổ hay cần sự cảm thông không? Hãy chú ý hơn đến họ và xem thử bạn có thể tìm thấy điều gì.

Một khi bắt đầu tập trung chú ý và quan sát, bạn sẽ phát hiện những điều tuyệt vời. Mọi thứ xung quanh ta là minh chứng cho cái đẹp, sự sáng tạo, niềm cảm hứng, sự hân hoan, nỗi đau, niềm vui và cuộc sống.

Và một khi đã thành thạo việc này, bạn cũng có thể bắt đầu cảm kích những điều “không quá hoàn hảo” khác nữa. Ta đánh giá thiếu sót của người khác và của chính mình là “tệ hại”… nhưng sẽ ra sao nếu những khiếm khuyết đó cũng là một phần của con người? Vậy chẳng phải những khiếm khuyết hay thiếu sót thể hiện rằng ta là con người sao? Chẳng phải sự nóng giận, hành vi thô lỗ và những lỗi lầm cũng là một phần vẻ đẹp của con người chúng ta sao?

Tôi đã và đang học cách xem những thiếu sót ở các con mình như là một nét đẹp, một sự thể hiện tính “người” của bọn trẻ. Cô con gái nhỏ của tôi thì ồn ào và can đảm, trong khi thằng út thì trầm lặng (hơn) nhưng rất linh hoạt và vô cùng ưa mạo hiểm. Hai đứa rất khác nhau, và những khác biệt đó là một phần của những gì làm cho bọn trẻ tuyệt vời theo cách của riêng chúng. Nếu không có những thiếu sót đó, ta sẽ không tuyệt vời như mình vốn dĩ.

Và dĩ nhiên điều này đúng với cả bản thân ta. Tất cả chúng ta đều có sai lầm, và chúng ta nên tôn vinh nó. Hãy ý thức, nhưng cũng hãy cảm kích và xem những điều đó như lý do để ta hạnh phúc vì được sống.

Một khi ta làm được điều này, ta có thể thấy điều kì diệu trong tất cả mọi thứ xung quanh và cả bên trong ta. Và rồi ta sẽ hiểu rằng cuộc sống là niềm vui thật sự và hiện diện trong mọi khoảnh khoắc, chỉ cần ta biết chú ý và cảm kích.

Hãy dành ra một phút để suy nghĩ về những thứ từng khiến bạn khó chịu, thất vọng, nổi giận, bực bội trong thời gian gần đây. Làm cách nào bạn có thể tìm thấy sự tuyệt vời trong những điều đó?

 

Tác giả: Leo Babauta

menu
menu