Esther Perel - Thay đổi suy nghĩ về Ngoại tình - Dành cho những ai từng yêu

esther-perel-thay-doi-suy-nghi-ve-ngoai-tinh-danh-cho-nhung-ai-tung-yeu

Tại sao chúng ta ngoại tình? Và tại sao những người hạnh phúc cũng ngoại tình?

Tại sao chúng ta ngoại tình? Và tại sao những người hạnh phúc cũng ngoại tình? Và khi nói "bội tình", thực sự chúng ta có ý gì? Đó là tình qua đêm, chuyện yêu đương, mua bán dâm, chuyện chat chit, hay là mát-xa trá hình? Tại sao chúng ta nghĩ nam giới ngoại tình vì buồn chán hay do ám ảnh tình dục, còn nữ giới ngoại tình vì cô đơn hay do đói khát sự chia sẻ? Và có phải sự gian dối luôn luôn là cái kết của một mối quan hệ? 

Suốt 10 năm qua, tôi đã đi khắp nơi và làm việc chi tiết với hàng trăm cặp đôi tan vỡ do sự bội tình. Chỉ một hành động vuợt rào có thể cướp đi mối quan hệ của cặp vợ chồng, phá vỡ hạnh phúc và chính nền tản của cặp đó: sự ngoại tình. Thế mà hành động quá đỗi thông thường này lại ít được tìm hiểu. Nên bài nói này là dành cho bất kỳ ai đã từng biết yêu. 

Ngoại tình đã tồn tại kể từ khi hôn nhân ra đời, và những điều cấm kỵ cũng xuất hiện. Thực tế, sự bội tình rất dai dẳng mà hôn nhân chỉ biết ganh tị, đến mức mà, nó là giới luật duy nhất được nhắc đến hai lần trong Mười Điều Răn Chúa Trời: không được làm cái ấy, và thậm chí cũng không được nghĩ đến cái ấy. Vậy bằng cách nào để ta dàn xếp một chuyện bị cấm đoán tuyệt đối nhưng lại xảy ra khắp nơi ? 

Xuyên suốt lịch sử, nam giới hầu như có quyền ngoại tình với ít trách nhiệm về sau, và được ủng hộ bởi vô vàn tài liệu sinh học và thuyết tiến hóa, để lý giải cho nhu cầu ong bướm, cho nên tiêu chuẩn kép này có lẽ cũng tồn tại lâu như bản thân việc ngoại tình. Nhưng ai mà biết nổi điều gì thực sự xảy ra phía dưới tấm chăn chứ? Bởi vì khi liên quan đến tình dục, áp lực dành cho nam giới là khoe mẽ và phóng đại, nhưng áp lực cho nữ giới là phải che giấu, thu nhỏ và chối bỏ, điều mà vốn không có gì ngạc nhiên nếu các bạn thấy vẫn còn đến 9 quốc gia nơi đó phụ nữ có thể bị giết vì thông dâm. 

Chế độ một vợ một chồng từng là cưới một người suốt đời. Ngày nay, một người chỉ có một phối ngẫu, tại một lúc.  

Ý tôi là, các bạn có thể đã nói "Tôi thật sự chung thủy trong từng mối tình" 

Chúng ta đã từng kết hôn, và đã quan hệ ân ái lần đầu. Nhưng bây giờ, vì có gia đình, nên ta phải dừng quan hệ với người khác. Thực ra thì chế độ một vợ không liên quan gì đến tình yêu. Ngày xưa, đàn ông dựa trên lòng chung thủy của vợ để biết những đứa trẻ là con ai, và để xác định người thừa kế sau này. 

Ngày nay, mọi người muốn biết tỉ lệ ngoại tình là bao nhiêu. Tôi đã bị chất vấn về điều này từ khi tôi đặt chân đến hội thảo. Nó cũng đúng với bạn. Nhưng khái niệm của sự bội tình không ngừng mở rộng: Nhắn tin khiêu dâm, xem phim sex, bí mật hò hẹn trên mạng. Do không có một định nghĩa thống nhất về những yếu tố của bội tình, nên tỉ lệ ngoại tình dao động rộng, từ 26% đến 75%. Nhưng trên hết, trong mỗi chúng ta lại có những mâu thuẫn. 95% chúng ta cho rằng thật là sai trái đối với bạn đời khi nói dối về một vụ ngoại tình, nhưng cũng chừng ấy người sẽ nói rằng họ cũng sẽ làm tương tự nếu ở cùng cảnh ngộ.  

Tôi thích khái niệm này -- nó kết hợp 3 yếu tố chính: một mối quan hệ bí mật, vốn là cơ sở của ngoại tình; một sự kết nối về mặt cảm xúc đến mức độ nào đó; và một yêu thuật tình dục. Và yêu thuật chính là từ khóa ở đây, bởi vì chỉ cần cảm hứng khiêu dâm của nụ hôn tưởng tượng có thể mạnh mẽ và sự mê hoặc như là cơn mây mưa hàng giờ. Marcel Proust từng nói, chính sự tưởng tượng tạo cảm giác yêu cho ta, chứ không phải là người kia. 

Cho nên ngoại tình không bao giờ dễ dàng cả, và giữ bí mật cũng không trở nên khó khăn hơn. Và sự bội tình cũng không gây ra tổn hại tâm lý cho đương sự. Khi hôn nhân là một đầu tư lợi nhuận, thì bội tình sẽ đe dọa sự ổn định kinh tế của ta. Nhưng ngày này, hôn nhân là kết quả của tình cảm, thì bội tình sẽ đe dọa sự an toàn của cảm xúc. Trớ trêu thay, ngày xưa người ta tìm đến tình vụng trộm và xem đó như là không gian cho tình yêu thuần khiết. Nhưng nay, ta tìm tình yêu trong hôn nhân, cho nên ngoại tình sẽ phá hết. 

Ngày nay, tôi nghĩ có 3 cách sự bội tình gây đau khổ khác nhau. Chúng ta đều có một người lý tưởng rất lãng mạn để lấp đầy những mong mỏi vô tận: trở thành người yêu tuyệt nhất, bạn thân nhất, phụ huynh giỏi nhất, người thân tín nhất, có sự đồng hành về cảm xúc, tương đương về tri thức. Và đó là tôi: tôi được chọn, tôi là duy nhất, tôi là người không thể thiếu, tôi là người không thể thay thế, tôi chính là người ấy. Và sự bội tình bảo tôi không phải. Đó là sự phản bội tột cùng. Sự bội bạc phá nát cái hoài bão hoa lệ của tình yêu. Nhưng nếu xuyên suốt lịch sử, sự bội tình luôn gây đau đớn, thì nay, nó đôi khi làm rối loạn tinh thần, bời vì nó đe doạn đến ý thức bản thân. 

Bệnh nhân Fernando của tôi, anh bị phiền muộn. Lời anh ấy với vợ : " Tôi từng nghĩ tôi hiểu cuộc sống. Tôi biết em là ai, biết chúng mình là gì khi có nhau, và biết tôi là ai. Còn bây giờ, tôi nghi ngờ tất cả." Sự bội bạc -- sự vi phạm niềm tin, sự khủng hoảng của danh tính. "Liệu tôi có thể tin em một lần nữa?" Anh hỏi. "Liệu tôi có thể tin bất kì ai lần nữa?" 

Và đây cũng là điều bệnh nhân Heather nói với tôi, khi cô ấy kể với tôi về chuyện của cô ấy với Nick. Đã kết hôn, có 2 con. Nick chỉ vừa đi công tác, và Heather đang nghịch chiếc iPad của anh cùng các con, đến khi cô ấy thấy 1 tin nhắn hiện trên màn hình: "Không thể chờ tới khi gặp em." Lạ thật, cô ấy nghĩ, chúng ta vừa mới tạm biệt mà. Và rồi đến 1 tin nhắn khác: "Không thể chờ đến khi được ôm chặt lấy em." Và Heather nhận ra chúng không dành cho cô. Cô ấy cũng kể với tôi bố cô ấy từng ngoại tình, mẹ cô ấy thì tìm thấy 1 tờ hóa đơn nhỏ trong túi, và một chút vết son môi trên cổ áo. Heather bắt đầu tìm hiểu, và cô ấy tìm được hàng trăm tin nhắn, và ảnh chụp trao nhau, và ham muốn thổ lộ. Những chi tiết quá thực về 2 năm ngoại tình của Nick lộ ra ngay trước mắt cô ấy, Và điều đó khiến tôi nghĩ: Ngoại tình trong thời đại số là cái chết bởi nghìn vết cắt. 

Và ta lại có những nghịch lý khác phải đối mặt ngày này. Bởi vì cái lí tưởng lãng mạn này, chúng ta đang dựa vào sự chung thủy của bạn đời với một cảm nhận độc nhất. Nhưng ta cũng chưa bao giờ bị cuốn mạnh đến thế bởi ngoại tình, không phải vì ta có những thèm muốn mới xuất hiện, mà vì chúng ta sống ở một thời đại nơi mà ta thấy ta có toàn quyền theo đuổi ham muốn bản thân, vì đây là nền văn hóa mà ở đó tôi xứng đáng được hạnh phúc. Và nếu trong quá khứ chúng ta từng ly dị vì không cảm thấy hạnh phúc, thì nay, ta ly dị vì ta có thể được hạnh phúc hơn. Và trong quá khứ, nếu ly dị đã từng gắn liền với sự tủi hổ, thì nay, lựa chọn ở lại khi bạn có thể bỏ đi mới là điều hổ thẹn. Heather, cô ấy không thể giải bày với bạn bè cô vì cô ấy e ngại rằng họ sẽ đánh giá cô vẫn còn yêu Nick, và bất cứ đâu cô tìm đến, cô đều nhận cùng một lời khuyên: Bỏ hắn đi. Hãy tống khứ hắn khỏi nhà. Và nếu câu chuyện ngược lại, Nick cũng sẽ rơi vào hoàn cảnh như vậy. Ở lại là điều hổ thẹn khác. 

Vậy, nếu chúng ta có thể ly dị, thì tại sao chúng ta vẫn ngoại tình? Trong giả thiết thường gặp là nếu ai đó ngoại tình, hoặc do chuyện vợ chồng không ổn, hoặc là đầu bạn có vấn đề. Nhưng hàng triệu người không thể cùng lúc phi lý trí đuợc. Suy luận logic sẽ là: Nếu bạn có mọi thứ bạn cần tại nhà, thì chẳng còn điều gì bạn cần tìm kiếm ở nơi khác nữa, giả sử rằng một cuộc hôn nhân hoàn hảo tồn tại để giúp ta miễn nhiễm với chuyện ong bướm. Nhưng điều gì sẽ đến nếu niềm đam mê cũng chỉ có hữu hạn? Điều gì sẽ đến nếu có những thứ mà ngay cả 1 mối quan hệ tốt đẹp cũng không chu toàn được? Nếu con người ngoại tình ngay cả khi đang hạnh phúc, vậy điều gì đang diễn ra? 

Phần lớn những người tôi có cơ hội làm việc chung không phải đều là dạng ham muốn tình dục kinh niên. Họ thường là những người có quan niệm rất sâu về sự chung thủy, ít nhất là với vợ/chồng của họ. Nhưng họ mắc kẹt trong mâu thuẫn giữa giá trị và hành động của họ. Họ thường là những người chung tình lâu dài, nhưng một ngày họ vượt giới hạn mà họ chưa hề nghĩ là sẽ vượt, với cái giá là sẽ mất tất cả. Đổi lại với chút gì chứ? Ngoại tình là một hành động của sự phản bội, và chúng cũng là biểu hiện của khao khát và mất mát. Tận gốc rễ của một cuộc ngoại tình bạn sẽ thường thấy sự khao khát và thèm muốn cho sự kết nối cảm xúc, cho mới lạ, tự do, tự do ý chí, cường độ tình dục, một mong muốn tìm lại những phần ẩn sâu trong bản thân hoặc một cố gắng kéo lại sức sống trước mất mát và đau thương. 

Tôi đang nghĩ đến 1 bệnh nhân khác, Priya, người có một cuộc hôn nhân hạnh phúc, cô ta yêu chồng, và không bao giờ muốn làm tổn thương anh ta. Nhưng cô ấy cũng nói với tôi rằng cô ấy luôn luôn làm tốt điều được trông đợi từ cô: cô gái ngoan, người vợ tốt, người mẹ tốt, chăm sóc bố mẹ. Priya, cô ấy bị cuốn hút bởi một thợ chăm cây đến dọn ở vườn nhà cô ấy sau cơn bão Sandy. Với chiếc xe tải và hình xăm, anh ta khá tương phản với cô ấy. Nhưng ở tuổi 47, việc ngoại tình là do cái mà thời niên thiếu cô chưa từng có. Và câu chuyện này cho thấy khi ta tìm ánh nhìn của người khác, đó không phải do bạn đời mà mình quay lưng lại, mà do chính con người mà bản thân ta vừa trở thành. Và nó cũng không gì to tát khi chúng ta tìm kiếm một người mới, như khi ta đang tìm một bản thân khác của chính mình. 

Trên khắp thế giới, Có đúng 1 từ mà giới ngoại tình luôn bảo tôi. Họ cảm thấy sức sống. Và họ thường kể cho tôi những chuyện mất mát gần đây -- cha mẹ mất, 1 người bạn ra đi quá sớm, tin tức tồi tệ từ bác sĩ. Cái chết thường ẩn trong cái bóng của việc ngoại tình, bởi vì chúng mở ra những câu hỏi này. Liệu cuộc sống chỉ vậy thôi? Còn gì nữa? Chả nhẽ mình sẽ sống tiếp 25 năm như vậy? Liệu tôi có còn được cảm nhận điều đó thêm lần nữa? Và điều này đã làm tôi nghĩ rằng có thể chính những câu hỏi này thôi thúc người ta vượt rào, và rằng một số cuộc ngoại tình là một cố gắng để đẩy lùi cái chết, trong một liều thuốc giảm tử vong. 

Và trái lại với điều bạn nghĩ, ngoại tình thường rất ít về tình dục, mà phần nhiều về ham muốn: ham muốn được chú ý, ham muốn được cảm nhận đặc biệt, ham muốn được cảm thấy quan trọng. Và chính cấu trúc của ngoại tình, đó là bạn không bao giờ có được người tình, khiến bạn thèm muốn. Bản thân nó đã là 1 cỗ máy ham muốn, bởi vì sự dở dang, sự mơ hồ, khiến bạn muốn điều bạn không thể có. 

Một số bạn có thể nghĩ ngoại tình không xảy ra trong các mối quan hệ mở, nhưng thực tế thì có đấy. Trước hết, bàn luận về chế độ độc thê không giống bàn luận về sự bội tình. Nhưng sự thật là ngay cả khi chúng ta sở hữu sự tự do để có những bạn tình khác, chúng ta như vẫn bị thu hút bởi sức mạnh của sự cấm đoán, tức là nếu ta làm điều ta vốn dĩ không được làm, thì ta sẽ có cảm giác đang làm điều ta rất rất muốn làm. Và tôi đã nhắn nhủ với một số bệnh nhân của tôi rằng nếu họ có thể mang vào các mối quan hệ 1/10 sự bạo dạn, sự tưởng tượng, và sự mãnh liệt mà họ có khi ngoại tình, thì họ có lẽ sẽ chẳng cần đến gặp tôi.   

Vậy làm cách nào chúng ta hàn gắn lại sau khi ngoại tình? Ham muốn đã đi quá xa. Sự phản bội đã đi quá xa. Nhưng nó có thể được hàn gắn. Và một số vụ ngoại tình là hồi chuông chấm hết cho những mối quan hệ vốn đã đang chết dần chết mòn. Nhưng những trường hợp khác sẽ dẫn ta đến những khả năng mới. Thực tế thì, phần lớn các cặp đôi từng trải qua ngoại tình vẫn sống cùng nhau. Nhưng một số thì khó vượt qua được, và một số thì thực sự có thể biến cuộc khủng hoảng thành cơ hội. Họ sẽ có thể biến nó thành kinh nghiệm hữu ích. Và tôi thực sự nghĩ nhiều hơn cho người bị dối lừa, họ thường nói, "Anh nghĩ tôi không muốn gì nữa cả? Nhưng tôi không là người lừa dối." Nhưng giờ ngoại tình đã được phanh phui, họ được quyền đòi hỏi nhiều hơn, và họ không cần duy trì hiện trạng này hiện trạng tồi tệ đối với họ thời gian qua. 

Tôi chú ý rằng nhiều cặp đôi, ở giai đoạn ngay sau khi vụ ngoại tình, bởi vì sự hỗn loạn này có thể dẫn đến trật tự mới, sẽ có những cuộc trò truyện thành thật và cởi mở mà đã lâu lắm rồi họ không có. Những bạn đời từng lãnh cảm tình dục đột nhiên thấy bản thân rạo rực dục vọng, thì họ không biết nó đến từ đâu. Có thứ gì đó về việc sợ mất mát sẽ nhen nhóm lại ham muốn, và tạo ra một dạng tin tưởng hoàn toàn mới. 

Khi chuyện ngoại tình bị phanh phui, những chuyện đặc biệt mà cặp đôi có thể làm là gì? Chúng ta biết từ trong đau khổ rằng việc làm lành bắt đầu khi người có lỗi thừa nhận hành động sai của mình. Vậy với người đã ngoại tình, trường hợp của Nick, một là chấm dứt chuyện ngoại tình. nhưng tiếp đến là hành động biểu lộ một cách rõ ràng cảm giác tội lỗi và hối hận vì đã làm tổn thương vợ. Nhưng sự thật là tôi đã nhận ra từ khá nhiều người từng có quan hệ ngoài luồng rằng họ có thể cảm thấy rất tội lỗi vì đã làm tổn thương bạn đời, nhưng họ không cảm thấy tội lỗi vì đã ngoại tình chút nào. Và sự khác biệt này là quan trọng. Và Nick, anh ấy cần phải tỉnh táo trong mối quan hệ gia đình. Anh ấy cần phải trở thành người bảo vệ ranh giới. Đó là trách nhiệm của Nick trong việc đưa ra vấn đề, bởi vì nếu anh ấy nghĩ về việc đó, anh ấy có thể giúp Heather khỏi tình trạng bị ám ảnh, và đảm bảo rằng chuyện này không bị đưa vào lãng quên, và điều đó sẽ phục hồi lòng tin tưởng. 

Nhưng đối với Heather, phía bị lừa dối, cần thiết làm những việc mang lại giá trị cho bản thân, hãy sống với tình yêu và bạn bè, hoạt động để tạo nên sự vui vẻ, ý nghĩa, và giá trị bản thân. Nhưng thậm chí quan trọng hơn, đó là kiểm soát sự tò mò về những chi tiết nhạy cảm -- Đã ở đâu? Đã làm chuyện đó ở đâu? Mật độ chuyện ấy? Cô ta tuyệt hơn tôi trên giường sao? -- những câu hỏi loại này chỉ khiến bạn đau đớn, và làm bạn mất ngủ cả đêm. Thay vào đó, hãy nghĩ đến những câu hỏi mà tôi xem là mang tính điều tra, những câu giúp bạn ngẫm nghĩ về ý nghĩa, về động cơ -- Cuộc ngoại tình này có ý nghĩa gì? Điều gì anh có thể bày tỏ hoặc trải nghiệm mà không thể làm với tôi? Cảm giác của anh thế nào khi quay lại? Điều gì anh trân trọng trong quan hệ chúng ta? Anh thấy thoải mái khi quan hệ này kết thúc? 

Mỗi cuộc ngoại tình sẽ định hình lại một mối quan hệ, và mỗi cặp đôi sẽ xác định hậu quả của mối quan hệ ngoài luồng sẽ ra sao. Nhưng chuyện ngoại tình mãi tồn tại, chúng không biến mất. Và ngã ba đường giữa tình yêu và ham muốn, sẽ không có câu trả lời đơn giản như trắng/đen, tốt/xấu, và cũng không hẳn nạn nhân/tội phạm. Sự phản bội trong một mối quan hệ đến với nhiều dạng. Có rất nhiều cách ta phản bội người: với sự khinh thường, với sự bỏ mặc, với sự lạnh lùng, với bạo lực. Phản bội tình dục chỉ là một cách khiến bạn đời bị tổn thương. Nói một cách khác, nạn nhân của vụ ngoại tình không phải luôn luôn là nạn nhân trong một cuộc hôn nhân. 

Giờ, các bạn vừa nghe tôi nói, và tôi biết các bạn đang nghĩ gì: Cô ta có giọng Pháp, cô ta chắc hẳn là chuyên gia ngoại tình. Vậy là các bạn đã nhầm rồi. Tôi không phải 1 người Pháp. Và tôi cũng không chuyên. Nhưng bởi vì tôi nghĩ điều tích cực có thể xuất hiện từ việc ngoại tình, tôi đã được hỏi rất nhiều lần câu hỏi kỳ cục này: Cô có ủng hộ chuyện ngoại tình? Tôi sẽ chẳng khuyên các bạn có quan hệ ngoài luồng như thế khác nào gợi ý các bạn nên bị ung thư, và như ta cũng biết những người trải qua cơn đau thường nói đến việc họ đã có quan điểm mới như thế nào từ bệnh tật. Câu hỏi chính tôi hay bị hỏi từ khi tôi đặt chân đến hội thảo này và nói rằng tôi sẽ nói về sự bội tình, là ủng hộ hay phản đối? Tôi trả lời, "Vâng."  

Tôi nhìn nhận chuyện ngoại tình từ cả hai góc nhìn: Gây tổn thương, phản bội theo 1 phía, trưởng thành, và khám phá bản thân theo phía còn lại -- Nó có ý nghĩa gì với bạn, và cả với tôi Và khi một cặp đôi tìm đến tôi sau những ngày ngoại tình đã bị vạch trần, Tôi thường nói với họ là: Ngày nay, trong các nước giàu hầu hết người ta có hai hoặc ba mối quan hệ hay hôn nhân, và một số làm việc đó với chỉ một người. Hôn nhân đầu tiên của bạn đã đổ vỡ. Các bạn muốn làm lại lần hai cùng với nhau không? 

 

Translated by Trang Rương
Reviewed by Hong Khanh LE
menu
menu