Một chút ái kỷ là điều tự nhiên và thậm chí là lành mạnh. Nếu bạn có thể nhận ra những nét tính cách tự cao tự đại ở bản thân thì có lẽ bạn không phải là một người ái kỷ thực thụ. Chứng rối loạn nhân cách ái kỷ (NPD) được chẩn đoán về mặt lâm sàng thực sự rất hiếm, và những người mắc chứng này không tin rằng hành vi của họ có gì đó sai trái. 

Mặc dù có nhiều kiểu ái kỷ, thì rất nhiều trong số đó không phải là những thuật ngữ lâm sàng được xác nhận bởi nghiên cứu. Theo nhà tâm lý học Perpetua Neo, DClinPsy,những phân loại này dựa trên những khuôn mẫu mà bác sĩ lâm sàng sức khỏe tâm thần nhận thấy ở các bệnh nhân ái kỷ. Một trong số đó là chứng ái kỷ trí tuệ (Cerebral Narcissist).

Thế nào là một người ái kỷ trí tuệ? 

Theo nhà tâm lý học và chuyên gia về chứng ái kỷ, tiến sĩ Ramani Durvasula: "Chứng ái kỷ trí tuệ được quan sát ở một ai đó cố gắng tiếp thêm năng lượng cho chứng ái kỷ của họ thông qua việc tỏ ra thông minh và phô trương trí tuệ vĩ đại của bản thân". Họ có những đặc điểm nhận diện về chứng rối loạn nhân cách ái kỷ, chẳng hạn như thiếu lòng thấu cảm, sự đặc quyền và tự cao tự đại, song kẻ ái kỷ trí tuệ nói riêng lại sử dụng quyền năng của họ và nhận được sự ghi nhận đến từ việc tỏ ra thông minh hơn người. 

Những dấu hiệu của tính ái kỷ trí tuệ
1. Họ cần phải tỏ ra thông minh hơn mọi người

Trong một cuộc trò chuyện bình thường, người ái kỷ trí tuệ sẽ dùng những câu từ phức tạp, chuyên môn; luôn tìm ra cách để nói đích danh về những cuốn sách, tác giả và lý thuyết; hay thao thao bất tuyệt về những ý tưởng được cho là tân tiến, đỉnh cao. 

"Hầu hết mọi người thường cảm thấy khiếp sợ trước họ vì họ đang bàn luận về mọi việc theo lối chuyên môn," Durvasula nói. "Đôi mắt của bạn sẽ đờ ra, hoặc bạn sẽ wow trước sự ‘thông minh’ của họ." 

2.  Họ muốn trở thành trung tâm của sự chú ý 

Một trong những đặc điểm cốt lõi của chứng ái kỷ là luôn luôn cần được mọi người chú ý, theo nhà trị liệu, tiến sĩ Margalis Fjelstad

Cụ thể là, kẻ ái kỷ trí tuệ sẽ ngắt lời hoặc nói át tiếng của người khác, tin rằng điều họ nói là thông minh và quan trọng hơn, Durvasula giải thích. "Họ có khuynh hướng độc chiếm cuộc trò chuyện và lộ vẻ mặt buồn chán hoặc khinh khỉnh khi nghe người khác đang nói, người mà họ xem là không thông minh hoặc chưa đủ tiêu chuẩn—mà gần như là tất cả mọi người," bà nói thêm.  

3. Họ là kẻ tự phụ

Là một phần của thói đặc quyền đặc lợi và phức cảm thượng đẳng của họ, những người ái kỷ trí tuệ có xu hướng là kẻ hợm hĩnh và trịch thượng. Nhìn chung thì họ sẽ khoe hoang về nơi họ theo học đại học, loại bằng cấp của họ, và chế giễu những mục tiêu mà họ cho là “phổ biến”, như ăn uống tại một chuỗi nhà hàng hoặc đi nghỉ ở một khách sạn hạng trung, Durvasula cho biết. Họ cũng có thể cười khinh bỉ hoặc mỉa mai một ai đó vì phát âm sai một từ hoặc dùng nó không chính xác.  

Một vài đặc điểm khác để nhận diện bất kì người ái kỷ nào, kể cả người ái kỷ trí tuệ: 

4. Thiếu thấu cảm  

5. Đặc quyền

6. Phô trương  

7. Ngạo mạn

8. Cực kỳ nhạy cảm trước sự chỉ trích  

9. Khinh miệt

Ái kỷ trí tuệ vs. Ái kỷ soma 

Theo nhà tâm lý trị liệu Katherine Schafler, những người ái kỷ soma là người phù phiếm và nông cạn, chỉ quan tâm đến vẻ bề ngoài. "Sự thượng đẳng và cảm giác đặc quyền đặc lợi của họ tập trung ở nhận thức về bản ngã cơ thể". Họ kiểm soát thói quen tập thể dục và ăn uống để giữ cho cơ thể khỏe mạnh, cường tráng vì họ cần mọi người ngưỡng mộ ngoại hình của họ. 

Trong khi người ái kỷ trí tuệ có được cảm giác về tầm quan trọng của bản thân đến từ trí tuệ thì người ái kỷ soma sẽ dựa vào cơ thể của họ, chuyên gia tư vấn về sức khỏe tâm thần Adina Mahalli, MSW lý giải. 

Làm sao để đối phó với kẻ ái kỷ trí tuệ
Trong một mối quan hệ

Khi hẹn hò với người ái kỷ trí tuệ, Durvasula khuyên nên tránh tham gia vào những cuộc đua trí tuệ của họ. "Đó là nỗi bất an của họ," Durvasula nói. "Thiên tài đích thực có thể nói về mọi việc bằng ngôn ngữ đơn giản chứ không núp sau những thứ đao to búa lớn." 

Hãy ưu tiên các nhu cầu của bản thân và nỗ lực để tự tin vào con người mình, để bạn không nghi ngờ trí tuệ của mình mà tiếp nhận thứ trí tuệ hợm hĩnh của họ. Nếu bạn chấm dứt mối quan hệ này thì hãy cân nhắc đến việc tìm một nhà trị liệu tâm lý và làm theo 6 bước sau đây để phục hồi sau những năm tháng chịu đựng sự bạo hành của kẻ ái kỷ.

Trong văn phòng

"Tại nơi làm việc, nếu họ giỏi trong việc gì đó thì cứ để họ làm chúng," Durvasula nói. Tránh tham gia quá mức khi không cần thiết hoặc không liên quan đến công việc, ghi lại bất kỳ hành vi lạm dụng nào trong văn phòng, còn nếu kẻ ái kỷ trí tuệ lại là sếp của bạn thì cần nhận ra nhu cầu của ông ta là giữ được một vị thế siêu-trí tuệ, bà nói.  

"Bất chấp tất cả những hành vi tự cao và khoe khoang của họ, người ái kỷ thực sự là kẻ rất bất an và sợ hãi nếu họ không đủ tiêu chuẩn," Fjelstad cho biết. Nói cách khác, kẻ ái kỷ là một người bất an, vì vậy bạn đừng cho phép họ khiến bạn có cảm giác như mình là người bất tài hoặc học vấn thấp. 

Trong quan hệ bạn bè

Nếu bạn của bạn là một người ái kỷ trí tuệ thì hãy bảo vệ bản thân khỏi lời nói của họ và đừng cố chứng tỏ giá trị hay trí thông minh của bạn. "Bạn sẽ chẳng bao giờ thắng được trong cuộc tranh luận hoặc đi tới chỗ mà họ công nhận là bạn đúng," nhà tâm lý học, tiến sĩ Daniel Fox cho biết, "vì vậy hãy học cách bỏ qua."

Kẻ ái kỷ cũng cần có khán giả, cho nên nếu bạn bỏ đi hoặc đổi chủ đề, theo Durvasula thì họ có thể bị vô hiệu hóa. "Càng nhiều người bớt tham gia ngay từ cơ hội đầu tiên và không tiếp tục trầm trồ thì hành vi này càng ít được kích hoạt," bà cho hay. 

Tóm lại

Khi một ai đó tỏ ra thông minh hơn hoặc liên tục chế nhạo trí tuệ của bạn thì việc này có thể gây ra nỗi bất an, cho nên điều quan trọng là bạn cần nhớ rõ động cơ của kẻ ái kỷ trí tuệ. Bởi vì kẻ ái kỷ mang trong mình nỗi xấu hổ và bất an sâu xa nên họ luôn tìm cách hạ thấp giá trị của người khác để giành quyền lực. Thoát ra là cách hay nhất để đối phó với người ái kỷ. 

 

Nguồn

https://www.mindbodygreen.com/articles/cerebral-narcissism