Làm thế nào để mỗi ngày bắt đầu thật tốt đẹp

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Có những ngày bạn chẳng tìm thấy chút động lực nào, và mọi việc sắp tới hiện ra trước mắt chỉ toàn nặng nề, lặp lại.
• Nghiên cứu mới về hành vi đổi mới cho thấy cách biến cảm giác ngán ngẩm thành sự háo hức tích cực với kế hoạch mỗi ngày.
• Phương pháp 3-2-1, dựa trên chính những thế mạnh của bạn, có thể giúp những ngày trọn vẹn trở thành một cuộc sống trọn vẹn.

Bạn biết hôm nay là một ngày quan trọng, và bình thường thì hẳn bạn đã sẵn sàng, đầy nhiệt huyết để bắt đầu. Thế nhưng, đêm qua bạn ngủ không ngon như mong muốn, và có điều gì đó cứ “sai sai.” Bạn làm đổ cà phê, ngoài trời mưa nặng hạt, và bạn biết rằng đến lúc nào đó, dù muốn hay không, bạn cũng phải bước ra khỏi cửa.

Khi con người cảm thấy mình cạn kiệt năng lượng, hoặc phải đối mặt với quá nhiều thứ cùng lúc, cảm xúc sẽ dễ dàng bị bào mòn. Ngược lại, khi mọi thứ dường như đâu vào đấy, không gì có thể cản bạn tiến lên. Vậy làm thế nào để biến một ngày tưởng chừng tồi tệ thành một ngày giúp bạn bay cao?

Source: Dudarev Mikhail_Shutterstock

Dùng thế mạnh của bạn để có một ngày tốt nhất

Theo Tao Liu và các cộng sự tại Đại học Giao thông Tây Nam (2023), những ngày tuyệt vời nhất là những ngày bạn có thể huy động trọn vẹn các thế mạnh của mình. Tuy nhiên, điều này đi kèm một lưu ý quan trọng: có đủ sức mạnh để đi qua một ngày rõ ràng là điều tốt, nhưng nhóm của Liu cho rằng nếu chỉ dựa vào thế mạnh thôi thì lại có thể trở thành vấn đề. Cách tiếp cận “dựa trên thế mạnh” trong nghiên cứu về hiệu suất làm việc cho thấy rằng việc cứ mãi đào sâu vào những gì mình đã giỏi đôi khi lại khiến con người mắc kẹt trong lối mòn, thay vì dám khám phá những lựa chọn sáng tạo hơn. Bạn biết điều gì hiệu quả, nên bạn không còn kích hoạt trí tưởng tượng để nhìn vấn đề dưới một ánh sáng mới.

Việc khai thác thế mạnh đến mức tối đa mà không có khoảng nghỉ có thể làm suy giảm sự sáng tạo; đồng thời, nó cũng khiến bạn kiệt sức. Có lẽ một trong những lý do khiến bạn không mong đợi ngày mới là vì bạn biết rằng khi ngày kết thúc, bạn sẽ rã rời. Chưa bắt đầu đã thấy mệt, bạn sợ rằng mình sẽ vắt cạn năng lượng bằng cách dồn hết vào công việc. Có thể bạn sẽ hào hứng hơn nếu nghĩ rằng phía trước vẫn có chút thay đổi, chút mới mẻ nào đó.

May mắn thay, vẫn có lối thoát cho tình thế này. Dựa trên lý thuyết của Mihaly Csikszentmihalyi quá cố, các nhà nghiên cứu Trung Quốc cho rằng nếu bạn biết hướng thế mạnh của mình vào những hoạt động vừa chạm đến cảm xúc, vừa kích thích trí tuệ, thì sự sáng tạo của bạn sẽ không bị tổn hại. Trong trạng thái này, được gọi là “dòng chảy” (flow), con người gần như quên đi xung quanh, khi họ ngày càng đắm chìm vào công việc. Có lẽ bạn từng trải qua trạng thái ấy, vào lần gần nhất bạn lao vào một dự án trong nhà, và trước khi kịp nhận ra, cả ngày đã trôi qua. Thay vì mệt mỏi, bạn lại thấy lòng mình lâng lâng, hứng khởi.

Một yếu tố khác giúp bạn tránh rơi vào sự nhàm chán, theo Liu và cộng sự, chính là lòng biết ơn. Càng trân trọng những con người và môi trường mà bạn làm việc cùng, bạn càng dễ tìm thấy ý nghĩa trong những việc mình làm mỗi ngày. Lòng biết ơn dành cho tổ chức (GTO), như các tác giả gợi ý, giúp bạn dễ dàng bước vào trạng thái “dòng chảy” hơn. Không phải ngày nào bạn cũng cảm nhận được điều này, nhưng vào những ngày bạn làm được, khả năng rất cao là bạn sẽ không còn thấy mọi thứ chỉ lặp lại y hệt, ngày này qua ngày khác.

Kiểm nghiệm mô hình đổi mới sáng tạo mới này

Để kiểm nghiệm mô hình dự đoán sự đổi mới sáng tạo dựa trên sự kết hợp giữa lòng biết ơn với tổ chức (GTO), việc sử dụng thế mạnh và trạng thái “dòng chảy”, Liu cùng nhóm nghiên cứu đã tuyển chọn những người lao động từ một công ty xây dựng kỹ thuật hàng đầu của Trung Quốc, nơi tập trung phát triển các sản phẩm đổi mới và bền vững. Nhóm nghiên cứu cho biết, tại công ty này, nhân viên được khuyến khích suy nghĩ sáng tạo ở mức tối đa. Đây cũng là một môi trường luôn lắng nghe ý kiến của nhân viên, nhằm tìm ra những ý tưởng vừa mới mẻ, vừa có tính bền vững.

Bằng cách sử dụng phương pháp nhật ký hằng ngày trong suốt 3 tuần (15 ngày làm việc), nhóm nghiên cứu Trung Quốc đã theo dõi những biến động mỗi ngày của GTO và xem đó như một yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi hằng ngày trong việc sử dụng thế mạnh, trạng thái dòng chảy, hành vi đổi mới sáng tạo, và sau cùng là mức độ hài lòng với công việc. Mẫu nghiên cứu gồm 204 nhân viên (độ tuổi trung bình là 28), mỗi người hoàn thành 4 bảng đánh giá mỗi ngày: mức độ sử dụng thế mạnh trong ngày (ví dụ: “Hôm nay, tôi đã thực hiện những nhiệm vụ phù hợp với thế mạnh của mình”); hành vi đổi mới sáng tạo hằng ngày (“Hôm nay, tôi đã tìm kiếm những phương pháp làm việc, kỹ thuật và công cụ mới tại nơi làm việc”); trạng thái dòng chảy hằng ngày (“Hôm nay, khi làm việc, tôi cảm thấy niềm hứng khởi trọn vẹn”); và GTO hằng ngày (“Hôm nay, tôi biết ơn tổ chức của mình vì rất nhiều lý do”).

Đúng như dự đoán của các tác giả, vào những ngày người lao động cho biết họ vừa trải nghiệm trạng thái dòng chảy, vừa cảm nhận được lòng biết ơn với tổ chức, họ có xu hướng áp dụng thế mạnh của mình nhiều hơn để tham gia vào các hành vi đổi mới sáng tạo. Đồng thời, họ cũng cảm thấy hài lòng hơn với công việc trong những ngày ấy. Những phát hiện này củng cố cho điều mà các nhà tâm lý học khác gọi là lý thuyết “mở rộng và bồi đắp”: khi con người thực sự đắm mình vào việc đang làm, họ sẽ hình thành những cách tiếp cận công việc tích cực hơn, từ đó sẵn sàng thử nghiệm những ý tưởng mới. Bởi vì công ty nơi họ làm việc trân trọng và khuyến khích sự đổi mới, thay vì kìm hãm nó, nên cảm giác biết ơn chung về sự tự do trong tư duy ấy rất có thể đã tạo ra cú hích quan trọng cuối cùng.

Cách 1-2-3 để tiếp năng lượng cho ngày mới

Những người tham gia nghiên cứu này nhìn lại ngày đã qua, nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu bạn đảo ngược câu hỏi, để nghĩ về ngày sắp bắt đầu? Dựa trên những kết quả này, khả năng đổi mới sáng tạo có thể giúp bạn huy động năng lượng và tạo động lực cho chính mình. Để làm được điều đó, ba yếu tố, sử dụng thế mạnh, trạng thái dòng chảy và lòng biết ơn, có thể trở thành nguồn năng lượng nâng đỡ bạn mỗi ngày:

1. Hãy hình dung bạn đang sáng tạo hết mức có thể. Đặt mình vào trạng thái suy nghĩ về những điều bạn muốn hoàn thành, rồi thử xem liệu có cách nào làm mới chúng, dù chỉ một chút, thay vì lặp lại vòng quay quen thuộc hằng ngày.
2. Đưa bản thân vào trạng thái có thể tạo ra “dòng chảy”. Nhìn những hoạt động thường ngày như cơ hội để bạn đắm mình, thay vì để bản thân chán chường. Hãy tự tạo cho mình những câu nói truyền cảm hứng, những lời nhắc nhở tích cực phù hợp với bạn.
3. Nghĩ tích cực nhất có thể về những gì tổ chức của bạn đang làm để hỗ trợ bạn. Sẽ có những ngày bạn cảm thấy họ không đứng về phía mình, nhưng ít nhất, hãy bắt đầu ngày mới bằng cách nhìn nhận một cách lạc quan những gì họ đang mang lại. Nếu không phải là một tổ chức bạn làm việc cho, thì có thể đó là những nỗ lực bạn dành cho gia đình mình.

Tóm lại, thế mạnh của bạn vẫn luôn là thế mạnh của bạn, nhưng để sử dụng chúng một cách trọn vẹn nhất, đôi khi cần đến sự chủ động và ý thức. Khi bạn bắt đầu mỗi ngày với một nền tảng tích cực nhất có thể, những ngày sống trọn vẹn hoàn toàn có thể dần dần trở thành một cuộc đời trọn vẹn. 

Tác giả: Susan Krauss Whitbourne PhD, ABPP

Nguồn: How to Make Sure Each Day Starts Off Great | Psychology Today