Mập mờ không hề bình yên, nó đang bào mòn bạn

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Mối quan hệ mập mờ mang cái mác tự do, nhưng chính sự lửng lơ lại khiến tâm trí bạn không một phút ngơi nghỉ.
• Những ranh giới không rõ ràng kích hoạt những tổn thương trong mô thức gắn bó, khiến cả hai mãi kẹt trong một vòng luẩn quẩn.
• Sự gọi tên rõ ràng giúp xoa dịu những bất an, đưa tình yêu trở về với sự bình lặng và vững chãi vốn có.

Từ nhiều năm nay, sự mập mờ đã trở thành một phần định hình nên cách người trẻ yêu nhau. Những mối quan hệ "trên tình bạn, dưới tình yêu", không danh phận, chẳng rõ tương lai, cứ thế nhen nhóm giữa những dòng tin nhắn thả thính, những cái quẹt màn hình, và câu nói quen thuộc: "Mình cứ để mọi chuyện tự nhiên đi."

Người ta thường ngợi ca sự mập mờ ấy là tự do: không áp lực, chẳng ràng buộc, và để mọi thứ thuận theo tự nhiên. Thế nhưng, với rất nhiều người, sự tự do đó không hề mang lại cảm giác bình yên. Nó thực chất là một nỗi bất an âm ỉ, một câu hỏi lơ lửng không bao giờ có lời đáp.

Nếu bạn đang ở trong một mối quan hệ mập mờ nhưng thâm tâm lại mong cầu nhiều hơn, bạn sẽ thấy mình bồn chồn kiểm tra điện thoại không ngơi tay. Bạn vô thức để trống lịch trình chỉ để đợi một cái hẹn bất ngờ, hay chợt nhận ra hình bóng người ấy đã choán lấy tâm trí mình từ lúc nào, nhiều hơn mức bạn có thể thừa nhận.

Ngược lại, nếu bạn là người muốn giữ mọi thứ ở mức dạo chơi, cảm giác sẽ rất khác: đó là một áp lực vô hình cứ ngày một lớn dần, là sự ngột ngạt âm thầm khi phải gồng gánh những mong cầu và sự bất an từ đối phương.

Cái mác "dạo chơi" hiếm khi nào giữ được sự bình lặng vốn có của nó. Sự lấp lửng không hề tạo ra khoảng trống tự do như ta tưởng, mà trái lại, nó giam cầm tâm trí ta vào một guồng quay suy nghĩ. Bạn không còn thảnh thơi tận hưởng mối quan hệ ấy nữa, mà bắt đầu chuyển sang chế độ "dò xét". Một dòng tin nhắn nằm lại ở trạng thái "đã xem", một chút chậm trễ trong thời gian phản hồi, hay một câu chữ có phần khác lạ so với mọi khi, tất cả những chi tiết vụn vặt đó bỗng chốc mang một sức nặng tâm lý quá lớn. Mối quan hệ đáng lẽ phải nhẹ tênh giờ đây lại vắt kiệt tâm trí bạn, đôi khi đẩy bạn đến tận cùng của sự rã rời.

Theo thời gian, sự bận lòng ấy không còn gói gọn trong chuyện của hai người nữa. Nó bắt đầu tràn ra, xâm lấn và nhuốm màu lên toàn bộ cuộc sống của bạn. Bạn chợt nhận ra mình chẳng thể tập trung vào việc gì, không thể thả lỏng, cũng chẳng thể sống trọn vẹn cho hiện tại. Ngay cả những khoảng lặng bình yên nhất, tâm trí bạn vẫn không ngừng hoạt động, nó miệt mài tua lại từng cuộc đối thoại, hồi hộp đoán định lần gặp gỡ tiếp theo, hay cố gắng giải mã những tín hiệu lập lờ. Nỗi bất an ấy cứ âm thầm chạy nền trong tiềm thức suốt cả ngày dài. Đó chính là lý do vì sao những mối quan hệ mập mờ lại có sức phai nhạt và bào mòn đến thế: Bề ngoài, mối quan hệ ấy trông thật nhẹ nhàng, ít ràng buộc; nhưng sâu thẳm bên trong, sóng lòng chưa một ngày lặng yên.

Image: Monkey Business Images/Shutterstock

Mô thức gắn bó và Những mối quan hệ mập mờ

Tâm trí con người vốn dĩ luôn đi tìm quy luật, đặc biệt là trong những mối quan hệ mà ta trân quý. Khi những ý định không còn rõ ràng hoặc những cuộc trò chuyện cứ bữa đực bữa cái, bộ não của bạn sẽ không chịu ngó lơ. Nó sẽ tự động tìm cách lấp đầy những khoảng trống. Việc đọc đi đọc lại những dòng tin nhắn, phân tích thời gian phản hồi, cùng hàng loạt hành vi nhuốm màu lo âu khác, thực chất là nỗ lực của tâm trí nhằm cắt nghĩa cho những điều không được gọi tên bằng lời.

Đó chính là sự khao khát đi tìm câu trả lời trong một không gian mù mịt. Và đây cũng là lúc các mô thức gắn bó bắt đầu trỗi dậy. Nếu bạn là người có xu hướng gắn bó lo âu, sự mập mờ không mang lại cảm giác tự do; nó là ngòi nổ kích hoạt những bất an sâu kín nhất. Khi thiếu đi những tín hiệu vững chãi của sự cam kết, toàn bộ sự chú ý của bạn sẽ chuyển sang chế độ canh chừng mối quan hệ. Chờ đợi tin nhắn. Tập dượt trước những lời định nói. Tìm kiếm những lời trấn an. Mối quan hệ ấy bắt đầu chiếm trọn tâm trí bạn, nhiều hơn rất nhiều so với những gì bạn từng định liệu.

Ngược lại, nếu bạn mang xu hướng gắn bó né tránh, những mối quan hệ lập lờ ban đầu có vẻ rất hấp dẫn. Ở đó có sự kết nối, nhưng lại vắng bóng sức nặng của những kỳ vọng rõ ràng. Thế nhưng theo thời gian, chính sự thiếu vắng của một chiếc khung định hình lại bóp nghẹt chiều sâu của cảm xúc. Mối quan hệ cứ thế rơi vào một trạng thái dậm chân tại chỗ, có chạm vào nhau, nhưng chẳng thể cùng nhau bước tiếp.

Chính từ đây, một trò chơi kéo đẩy âm thầm bắt đầu thành hình. Một người cố tiến lại gần để tìm kiếm sự rõ ràng. Người kia lập tức lùi lại để giữ lấy khoảng không cho riêng mình. Chẳng ai cố tình tạo ra căng thẳng, nhưng nếu thiếu đi một tiếng nói chung, cả hai thật khó để tìm thấy một nhịp điệu bình yên, đồng điệu.

Thay vì cùng nhau vun đắp một điều gì đó thiêng liêng bằng sự thấu hiểu, cả hai lại chỉ đang loay hoay phản ứng qua lại trước những tổn thương của nhau. Trong cả hai trường hợp, sự mập mờ luôn giữ cho mối quan hệ ở trạng thái "báo động" về mặt tâm lý: Nó có thể không làm bạn cảm thấy nguy hiểm, nhưng hiếm khi nào mang lại cảm giác thực sự bình yên và bến đỗ.

Sự rõ ràng điều hòa một mối quan hệ như thế nào

Trong những mối quan hệ mập mờ, sự rõ ràng thường bị đánh tráo khái niệm với áp lực. Nhưng trong thực tế, sự rõ ràng vận hành như một điểm tựa vững chãi. Khi những ý định, kỳ vọng và lằn ranh giới hạn được sẻ chia một cách thẳng thắn, tâm trí bạn sẽ không còn phải tự suy diễn. Bạn có thể tự do phản hồi những gì đối phương thực sự bày tỏ, thay vì hao gầy tâm sức để giải mã những ẩn ý xa xôi.

Sự mập mờ thì ngược lại hoàn toàn. Nó làm quá tải thế giới nhận thức của bạn, khiến bạn mắc kẹt trong vòng lặp của việc dò xét những tín hiệu, phòng bị trước những đổi thay và cố công khỏa lấp những khoảng trống. Theo thời gian, trạng thái lửng lơ ấy sẽ mang lại cảm giác mỏi mệt nhiều hơn là những rung động ngọt ngào ban đầu.

Sự rõ ràng không làm phai nhạt đi cảm xúc, nhưng nó xoa dịu những hoang mang. Và điều đó vô cùng quan trọng, bởi lẽ sự bất định luôn giữ cho hệ thần kinh của bạn ở trạng thái căng như dây đàn, trong khi sự rõ ràng cho phép nó được thả lỏng và tìm về sự bình yên. Ngay cả khi câu trả lời nhận được không như những gì bạn hằng mong đợi, nó vẫn trao cho bạn một thực tại hiện hữu để đối diện. Sự mập mờ giữ chân bạn trong vũng lầy tăm tối. Sự rõ ràng mở lối cho bạn bước tiếp.

Sẻ chia như một trách nhiệm trong tình yêu

Chúng ta ngày càng nhận ra một sự thật rằng: sự rõ ràng chính là một biểu hiện của trách nhiệm. Việc dũng cảm nói ra những điều mình mong muốn (hoặc những điều mình từ khước) sẽ trao cho đối phương một điểm tựa thực tế để hồi đáp. Thiếu đi điều đó, một người sẽ mãi cô độc trong hành trình chắp vá những ý niệm từ những mảnh vỡ tín hiệu dở dang: khi thì xa cách, lúc lại ân cần, những lời nói lấp lửng, hay một sợi dây gắn kết cảm giác như rất gần nhưng chẳng thể gọi tên.

Theo năm tháng, sự lệch pha ấy sẽ vắt kiệt chút năng lượng cuối cùng của bạn. Một người sẽ phải gánh vác hầu hết phần việc suy diễn và cắt nghĩa, chỉ để giữ cho mối quan hệ này một dáng vẻ vẹn tròn. Không phải vì họ muốn thế, mà bởi vì nếu họ buông tay, sẽ chẳng ai làm điều đó cả.

Vì sao chúng ta bắt đầu nhìn nhận lại những mối quan hệ mập mờ

Khi những cuộc trò chuyện về các mô thức gắn bó, sự sẵn sàng cho một mối quan hệ, hay cách chúng ta giao tiếp với nhau ngày càng trở nên phổ biến, góc nhìn của mọi người về những mối quan hệ mập mờ cũng dần thay đổi. Kiểu yêu đương này vẫn hiện hữu ở khắp mọi nơi, nhưng nó không còn được lý tưởng hóa như trước nữa. Bởi lẽ, thứ mà ta từng lầm tưởng là "tự do" giờ đây đang ngày một lộ rõ hình hài của sự bào mòn về cả tâm trí lẫn tâm hồn.

Suy cho cùng, con người không hẳn là đang tìm kiếm một điều gì đó giản đơn hơn. Thứ họ khát khao là một điểm tựa vững chãi hơn, một mối quan hệ có thể vẫn mang những nét phức tạp của đời sống, nhưng phải đủ rõ ràng để cả hai cùng nhau can đảm bước đi trong hiện tại, chứ không phải để một mình thẫn thờ nhìn lại và cố hiểu sau khi mọi chuyện đã qua. 

Tác giả: April Eldemire LMFT

Nguồn: Situationships Aren’t Casual, They’re Draining | Psychology Today