Một động lực bất ngờ của sự rung động trong tình yêu

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Việc gặp một người sở hữu các phẩm chất “lý tưởng” không nhất thiết làm bùng lên cảm xúc yêu đương.
• Rung động thường được đánh thức từ cảm giác có một “kết nối đặc biệt và riêng có” với đối phương.
• Những cảm xúc tích cực nảy sinh nhờ sự tương đồng được cảm nhận, sở thích chung và cách hai người đáp lại nhau.

Nhiều người kể về lần đầu gặp người bạn đời hay người yêu hiện tại như một điều kỳ diệu, đầy phấn khích hoặc dễ chịu, “như thể chúng tôi đã quen nhau từ rất lâu.” Cả trên phương diện nghiên cứu lẫn thực tế, những cảm giác ấy đều đã được tìm hiểu và chứng thực. Có nhiều điểm gặp gỡ giúp con người tạo nên sự hòa hợp lãng mạn một cách nhanh chóng và tự nhiên, thậm chí ngay từ buổi hẹn đầu tiên.

Rung động tình yêu bắt đầu từ một tia lửa

Tôi từng viết về cách khơi gợi cảm xúc qua trò chuyện và cả bằng ngôn ngữ cơ thể, đặc biệt là ánh mắt. Những nghiên cứu gần đây còn hé lộ thêm nhiều con đường khác dẫn tới sự lãng mạn.

Alexandra Liepmann cùng các cộng sự (2025) đã tìm hiểu những định nghĩa thực tế về “chemistry” trong tình yêu. Nhóm nghiên cứu nhận thấy dù khái niệm này xuất hiện dày đặc trong văn hóa đại chúng phương Tây để chỉ một “kết nối mãnh liệt,” nhưng lại có rất ít nghiên cứu học thuật ủng hộ, phần nào do thiếu một định nghĩa toàn diện.

Liepmann và cộng sự chỉ ra rằng dù mỗi người đều có danh sách những đặc điểm lý tưởng ở bạn đời, việc gặp một người đáp ứng đủ những tiêu chí ấy vẫn chưa chắc làm nảy sinh cảm xúc yêu đương. Thay vào đó, rung động thường hình thành, ít nhất trong ấn tượng ban đầu, từ cảm giác có một mối liên kết rất riêng, rất đặc biệt với đối phương – điều không thể gói gọn trong bất kỳ bản liệt kê phẩm chất nào.

Nghiên cứu của họ khảo sát 200 người độc thân và đã có đôi, độ tuổi từ 21 đến 76, nhằm xem cách mọi người định nghĩa rung động tình yêu và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố như tuổi tác, giới tính, thời gian yêu đương hay việc làm cha mẹ.

Liepmann và cộng sự phát hiện chín nhóm khái niệm thường dùng để mô tả rung động lãng mạn. Theo thứ tự phổ biến, đó là: tương tác tích cực, sự tương hỗ, cảm giác thoải mái, sự hòa hợp, nét tương đồng, tia lửa khó giải thích, hấp dẫn tình dục, sự cuốn hút mãnh liệt và phản ứng sinh lý. Họ giải thích kỹ hơn một số nhóm: tương tác tích cực bao gồm cảm xúc tốt đẹp và sự gắn kết; tương hỗ thể hiện qua việc đáp lại lẫn nhau; còn cảm giác thoải mái là giao tiếp dễ dàng, được là chính mình, nhẹ nhõm và không có năng lượng tiêu cực.

Nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy cách mọi người định nghĩa rung động hầu như không thay đổi theo các yếu tố nhân khẩu học. Như họ thừa nhận, phát hiện này đem lại bức tranh toàn diện về “chemistry” trong tình yêu và cho thấy nó ảnh hưởng thế nào đến việc khởi đầu, nuôi dưỡng và duy trì một mối quan hệ.

Image: pics five/Shutterstock

Hình dung về đối phương: cách bạn khiến tôi cảm nhận

Nhìn tổng thể những đặc điểm Liepmann tìm ra, có thể thấy rằng ở nhiều góc độ khác nhau, chính cảm giác thoải mái đã tạo nên rung động. Những cảm xúc tích cực được sinh ra từ sự tương đồng được nhận thấy, sở thích chung, giao tiếp tốt, sự vắng mặt của tiêu cực và cách hai người đáp lại nhau. Thêm vào đó là sức hút, cảm giác kết nối và sự chân thật – ta có một công thức cho tình yêu, vượt lên trên mọi danh sách phẩm chất “tốt đẹp” truyền thống và giúp lý giải “tia lửa không thể gọi tên.”

Việc trân trọng những yếu tố đời thường và thực tế trong xây dựng một mối quan hệ lành mạnh nhắc nhở người độc thân không chỉ cư xử tốt nhất có thể, mà còn biết cân bằng giữa chia sẻ và lắng nghe, giữa tự tin và khiêm nhường, dành thời gian để thực sự nhìn thấy những phẩm chất của người trước mặt thay vì chỉ chăm chăm thể hiện bản thân. 

Tác giả: Wendy L. Patrick, J.D., M.Div., Ph.D.

References

[i] psychologytoday.com/us/blog/why-bad-looks-good/202011/how-to-spark-powerful-chemistry-through-simple-conversation.

[ii] psychologytoday.com/us/blog/why-bad-looks-good/202206/the-eyes-have-it-how-to-recapture-chemistry-post-covid.

[iii] Liepmann, Alexandra, Eric Tu, and Amy Muise. 2025. “A Content Analysis of Lay Definitions of Romantic Chemistry.” Archives of Sexual Behavior 54 (3): 943–56. doi:10.1007/s10508-025-03105-6.

Nguồn: One Surprising Driver of Romantic Chemistry | Psychology Today