Nghiên cứu mới cho thấy chúng ta có thể “huấn luyện” để não trẻ lại theo năm tháng

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Một nghiên cứu mới của Đại học McGill cho thấy các bài tập luyện não có thể làm tăng sản xuất acetylcholine (ACh) và cải thiện sức khỏe nhận thức.
• ACh là một chất dẫn truyền thần kinh thiết yếu cho việc học tập, ghi nhớ và khả năng dẻo dai của não bộ.
• Những bài tập rèn luyện tốc độ chuyên biệt, nghiêm ngặt đã đảo ngược mức suy giảm ACh của cả một thập kỷ chỉ trong 10 tuần.
• Các trò chơi giải trí thông thường không mang lại lợi ích thần kinh hay nhận thức nào.

Một nghiên cứu đột phá gần đây trong lĩnh vực chụp ảnh thần kinh đã mở ra hy vọng mới trong việc tiếp cận hiệu quả hơn sự suy thoái thần kinh nằm dưới các dạng suy giảm nhận thức do tuổi tác, giai đoạn tiền sa sút trí tuệ và sa sút trí tuệ, cũng như nhiều tình trạng khác. Các nhà khoa học từ Đại học McGill lần đầu tiên chứng minh trên người rằng hệ thống hóa học của não, nơi sản sinh chất dẫn truyền thần kinh điều biến quan trọng acetylcholine (ACh), có thể được “kích hoạt tăng cường” thông qua một hình thức luyện não trực tuyến cụ thể.

Vào đầu những năm 2000, sự suy giảm sản xuất ACh trên diện rộng ở não trước từng được xem là nguyên nhân chính khiến não bộ tiến dần đến sa sút trí tuệ. Trước đó, từ thập niên 1970, các nhà tâm lý học sinh lý đã lần đầu chứng minh rằng ACh đóng vai trò then chốt trong các quá trình dẻo dai của vỏ não, nền tảng cho học tập và trí nhớ. Các nhà nghiên cứu trong phòng thí nghiệm của tôi, và ngay sau đó là ở nhiều phòng thí nghiệm khác, đã ghi nhận vai trò đặc thù của ACh như một yếu tố không thể thiếu giúp duy trì sự dẻo dai lành mạnh của não bộ.

Image: David Gyung/Shutterstock

Song song với đó, các nhà khoa học y học đã ghi nhận những hậu quả tàn khốc khi sự biểu hiện của ACh bị “tắt đi” bằng cách sử dụng các hóa chất chặn thụ thể ACh trong tế bào thần kinh, các “tế bào hỗ trợ” ở vỏ não, các vùng dưới vỏ và cả tủy sống. Những người được điều trị bằng liều cao chất chặn thụ thể ACh cho thấy chức năng não gần như tương đồng với những người mắc sa sút trí tuệ giai đoạn nặng.

Sự phóng thích ACh làm tăng khả năng hưng phấn điện của các tín hiệu đầu vào, nuôi dưỡng bộ máy não đang tập trung chú ý. Tính dẻo dai của não, tức khả năng học tập và ghi nhớ, phụ thuộc một cách sống còn vào sự phóng thích ACh.

Nghiên cứu INHANCE, công bố gần đây những kết quả trẻ hóa mang tính đột phá này trong sản xuất ACh, được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Etienne de Villers-Sidani dẫn dắt. Thử nghiệm đã phân ngẫu nhiên 92 người lớn tuổi vào hai nhóm: nhóm can thiệp sử dụng chương trình luyện não trực tuyến (BrainHQ) trong 10 tuần, mỗi ngày 30 phút; và nhóm đối chứng dành cùng khoảng thời gian đó để chơi các trò chơi trực tuyến mang tính giải trí thông thường. Tất cả người tham gia đều được đánh giá bằng các bộ trắc nghiệm nhận thức và chụp PET nhằm đo lường định lượng mức biểu hiện ACh ở não trước, trước và sau quá trình luyện tập.

Nhóm can thiệp cho thấy sự gia tăng đáng kể (và rất rõ rệt) trong sản xuất ACh so với nhóm chơi game giải trí, vốn không tạo ra bất kỳ thay đổi nào. Mức tăng ACh ở nhóm thực nghiệm xấp xỉ với mức suy giảm ACh thường xảy ra theo tuổi tác trong suốt một thập kỷ ở người lớn tuổi.

Phát hiện này không chỉ xác nhận mà còn mở rộng những gì chúng tôi từng chứng minh trước đó trên các mô hình động vật trong phòng thí nghiệm của tôi tại UCSF. Không phải ngẫu nhiên mà nhóm bài tập này đã cho thấy lợi ích nhận thức trong hàng chục nghiên cứu trên người lớn tuổi, từ chú ý, tốc độ xử lý, trí nhớ sự kiện và trí nhớ không khai báo, cho đến tốc độ học tập.

Điều cũng rất quan trọng cần nhấn mạnh là nghiên cứu này cho thấy hình thức “tập não” mà đa số người lớn tuổi thường áp dụng, các trò chơi giải trí đơn giản, không hề mang lại giá trị trẻ hóa thần kinh có ý nghĩa chung nào.

Nghiên cứu mang tính cột mốc này đã mở ra nhiều “cửa sổ” trị liệu quan trọng. Thứ nhất, nó gợi ý rằng chúng ta có thể sử dụng những chỉ số hành vi cụ thể để theo dõi tình trạng của các hệ thống hóa học then chốt trong não, từ đó tiến tới việc quản lý sức khỏe não bộ ở người cao tuổi một cách toàn diện và thông minh hơn. Thứ hai, nó mang theo những hàm ý quan trọng đối với sự hình thành và điều trị trầm cảm ở nhiều nhóm dân số khác nhau.

Dù vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu tiếp nối, phát hiện đột phá này, với tôi, đánh dấu một bước ngoặt trong cách chúng ta tiếp cận và hiểu về nhiều tình trạng nhận thức khác nhau.

Tác giả: Michael Merzenich Ph.D.

Nguồn: New Research Suggests We Can Train Years Off Our Brains | Psychology Today