Tại sao hôn nhân lại mang đến nhiều lợi ích cho đàn ông hơn phụ nữ?

ĐIỂM THEN CHỐT

• Sự xã hội hóa giới tính (Gender socialization) nhào nặn nên cách mà nam giới và nữ giới thụ hưởng những giá trị lợi ích từ hôn nhân.
• Hôn nhân thường gắn liền với những cải thiện vượt trội về sức khỏe và chỉ số hạnh phúc đối với nam giới so với nữ giới.
• Đàn ông thường sở hữu ít mạng lưới hỗ trợ cảm xúc bên ngoài mối quan hệ tình cảm của họ.

Tuần này, bạn đời của tôi đã đặt lịch hai cuộc hẹn khám bệnh chỉ trong vài ngày. Dù biết điều đó có phần khiến anh mệt mỏi, tôi vẫn không giấu nổi cảm giác nhẹ nhõm khi những lời nhắc nhở kiên trì suốt hàng tháng trời của mình cuối cùng đã phát huy tác dụng.

"Cảm ơn em đã nhắc anh nhé," anh nói khi chuẩn bị bước ra cửa để đến cuộc hẹn mà tôi đã ra sức động viên anh đăng ký từ rất lâu. Trong một thoáng nửa đùa nửa thật, một suy nghĩ chợt lóe lên trong đầu tôi: Không có mình, anh ấy sẽ xoay xở ra sao nhỉ?

Câu hỏi ấy được thốt ra trong niềm vui nho nhỏ, nhưng nó chạm đến một thực tế mà tôi thường xuyên quan sát thấy trong các mối quan hệ—không chỉ là chuyện người vợ nhắc chồng đi khám răng hay kiểm tra sức khỏe, mà là một mô hình rộng lớn hơn: trong đó một bên dần trở thành người sắp xếp, người lên kế hoạch và là người quản trị cảm xúc cho từng nhịp sống thường nhật của mái ấm.

Động lực tương tác này gợi mở một câu hỏi lớn hơn mà các nhà nghiên cứu đã trăn trở suốt nhiều thập kỷ: Tại sao nam giới dường như lại nhận được nhiều lợi ích từ hôn nhân hơn so với phụ nữ?

Image by LoiTran97 from Pixabay 

Vai trò của sự xã hội hóa giới tính

Suốt nhiều thập kỷ qua, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy một quy luật đồng nhất: Hôn nhân dường như mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe và tâm lý cho nam giới hơn là cho phụ nữ. Mới nhìn qua, kết luận này có vẻ bất ngờ hoặc thậm chí là thiếu công bằng. Dù sao thì cả hai người đều sống chung trong một mối quan hệ, vậy tại sao một bên lại gặt hái được nhiều quả ngọt hơn?

Câu trả lời thực ra không nằm ở bản thân định ước hôn nhân, mà đến từ sự xã hội hóa giới tính, cách mà nam giới và nữ giới được định hình và giáo dục từ bé để kiến tạo nên các mối quan hệ.

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, tính trên mức trung bình, người đàn ông đã lập gia đình ít chịu ảnh hưởng bởi trầm cảm và lo âu hơn, giảm bớt cảm giác cô đơn, có sức khỏe thể chất tốt hơn và thậm chí sở hữu tuổi thọ cao hơn so với những người đàn ông độc thân. Một nghiên cứu gần đây từ Đại học Toronto cũng đưa ra kết quả tương tự: tình trạng hôn nhân gắn liền sâu sắc với quá trình lão hóa lành mạnh ở nam giới, làm nổi bật "lớp lá chắn" bảo vệ lâu dài mà hôn nhân mang lại cho hạnh phúc trọn vẹn của phái mạnh. Nói một cách ngắn gọn, các số liệu thống kê cho thấy đàn ông thường gặt hái được những bước tiến lớn hơn trong các khía cạnh then chốt như sức khỏe, tuổi thọ và sự vững vàng tài chính.

Điều quan trọng cần lưu ý là những phát hiện này chỉ phản ánh chỉ số trung bình và các mối tương quan, chứ không phải là mẫu số chung cho tất cả mọi người. Dẫu vậy, chủ đề này đã trở thành một tâm điểm thảo luận đầy ý nghĩa trong ngành tâm lý học xã hội và tâm lý học sức khỏe, đồng thời cũng là trò đùa quen thuộc trong những câu chuyện phiếm hằng ngày về đời sống lứa đôi. 

Hôn nhân và sức khỏe tâm lý của nam giới

Xét trên nhiều nghiên cứu, người đàn ông đã lập gia đình có xu hướng bớt chịu đựng các tổn thương tâm lý, họ ít xuất hiện các biểu hiện của trầm cảm và lo âu hơn, đồng thời nhận được sự hỗ trợ cảm xúc dồi dào hơn và bớt đi cảm giác cô lập so với nam giới độc thân. Hôn nhân cũng gắn liền với những thói quen sống lành mạnh hơn ở phái mạnh, bao gồm việc chủ động sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phòng ngừa, duy trì lịch khám bệnh định kỳ và lựa chọn lối sống tích cực hơn. Đây có thể là lý do khiến các nghiên cứu nhận thấy nam giới có gia đình thường có tỉ lệ tử vong thấp hơn so với người sống đơn thân. Trong rất nhiều trường hợp, chính người bạn đời của họ đóng vai trò chủ động trong việc động viên và tạo điều kiện để hình thành nên những thói quen tốt này.

Hôn nhân mang lại cho đàn ông điều họ khó tìm thấy ở nơi khác

Một trong những lời giải thích cho việc hôn nhân "ưu ái" nam giới hơn xuất phát từ thực tế: với nhiều người đàn ông, người vợ trở thành nguồn hỗ trợ cảm xúc chính yếu và đôi khi là duy nhất của họ. Dù điều này không đúng với tất cả, nhưng phần lớn nam giới ngay từ nhỏ đã chịu ảnh hưởng từ quá trình xã hội hóa khiến họ kiềm chế, giấu đi sự yếu đuối hay tổn thương trong các mối quan hệ bạn bè và gia đình. Hệ quả là, mọi nhu cầu bày tỏ cảm xúc đều đổ dồn và cô đọng lại bên trong mối quan hệ lứa đôi.

Ngược lại, phụ nữ thường được xã hội hóa để xây dựng và nuôi dưỡng các mạng lưới kết nối giàu cảm xúc ngoài tình yêu. Những tình bạn thân thiết, tình cảm gia đình và sự gắn kết cộng đồng mang đến cho họ thêm nhiều nguồn tựa đỡ. Điều đó có nghĩa là quả ngọt của sự kết nối cảm xúc ở phụ nữ được san sẻ trải rộng, chứ không dồn toàn bộ gánh nặng lên một mối quan hệ duy nhất.

Theo góc nhìn này, hôn nhân không hẳn là mang lại "ít giá trị hơn" cho phụ nữ, mà phản ánh cách nam giới được nuôi dạy để phụ thuộc vào người bạn đời như một chốn tựa tựa duy nhất về mặt tinh thần. Khi một người được kỳ vọng phải gánh vác phần lớn việc vỗ về cảm xúc, quán xuyến mối quan hệ và chăm sóc gia đình, thì những "chi phí" tổn hao và giá trị nhận lại từ hôn nhân tự khắc sẽ mất đi sự cân bằng vốn có.

References

Umberson, D., Crosnoe, R., & Reczek, C. (2010). Social relationships and health behavior across the life course. Annual Review of Sociology, 36, 139–157. doi.org/10.1146/annurev-soc-070308-120011

University of Toronto. (2024, August 21). Marriage strongly associated with optimal health and well‑being in men as they age [News release]. EurekAlert! eurekalert.org/news-releases/1055189

Strohschein L. Do Men Really Benefit More From Marriage Than Women? Am J Public Health. 2016 Sep;106(9):e2. doi: 10.2105/AJPH.2016.303308. PMID: 27509287; PMCID: PMC4981792.

Bussey, K., & Bandura, A. (1999). Social cognitive theory of gender development and differentiation. Psychological Review, 106(4), 676–713. doi.org/10.1037/0033-295X.106.4.676

Mahalik, J. R., Locke, B. D., Ludlow, L. H., Diemer, M. A., Scott, R. P. J., Gottfried, M., & Freitas, G. (2003). Development of the Conformity to Masculine Norms Inventory. Psychology of Men & Masculinity, 4(1), 3–25. doi.org/10.1037/1524-9220.4.1.3

Kiecolt-Glaser, J. K., & Newton, T. L. (2001). Marriage and health: His and hers. Psychological Bulletin, 127(4), 472–503. doi.org/10.1037/0033-2909.127.4.472