Tâm lý học của chủ nghĩa tối giản

NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI

• Chủ nghĩa tối giản giúp con người lấy lại cảm giác kiểm soát cuộc sống và giữ cho tâm trí luôn minh mẫn, an yên.
• Tối giản cũng giúp tiết kiệm thời gian. Càng sở hữu ít đồ đạc, bạn càng tốn ít thời gian cho việc dọn dẹp và sắp xếp.
• Nếu muốn hướng tới lối sống tối giản, hãy biến việc tinh giản không gian sống và quyên góp đồ dùng cũ thành một thói quen thường nhật.

Bây giờ, khi đã là mẹ của hai đứa trẻ, một năm tuổi và một chín tuổi, tôi cảm tưởng như vai trò chính của mình đã biến thành "Người Quản Lý Mọi Thứ Trên Đời". Lượng đồ chơi và quần áo mà các con tôi tích tụ đã đạt đến mức khiến tôi cảm thấy ngộp thở và không hồi kết.

Nhớ ngày còn độc thân, tôi sống trong một căn hộ studio chỉ vỏn vẹn chừng 30 mét vuông, một không gian giản đơn thuần chất tối giản. Khi ấy, tôi sở hữu vừa đủ quần áo và sách vở. Trong tâm trí mình, tôi có thể hình dung rõ ràng vị trí của từng món đồ, bởi mọi vật đều có chốn đi về riêng. Tuy căn hộ nhỏ bé, nhưng chính sự ngăn nắp, không chút bộn bề ấy lại mang đến một khoảng trống thênh thang để hít thở.

Còn giờ đây, tôi phải liên tục "chiến đấu" với đồ đạc của những người khác. Vì là trẻ con, các con tôi thường có xu hướng hướng tới chủ nghĩa tối đa. Với chúng, càng nhiều càng tốt, càng thêm càng hay. Đôi khi, dường như chẳng ai trong chúng tôi biết những món đồ ấy từ đâu chui ra. Chúng cứ tự sinh sôi nảy nở, và chẳng có hệ thống sắp xếp nào có thể giữ cho mọi thứ gọn gàng lâu bền.

Rốt cuộc, đồ đạc chất đống đến mức làm tôi "tức nước vỡ bờ". Tôi xông vào phòng các con với những chiếc túi rác màu đen khổ lớn, gặng hỏi hai đứa xem có thể đem quyên góp những món nào. Chúng ngoan ngoãn nghe lời, đơn giản vì chúng biết rồi sẽ lại có thêm đồ mới tràn vào. Sẽ lại có sinh nhật, rồi các dịp lễ tết. Sẽ lại có các cô, các bà ghé thăm, và dĩ nhiên, không thể thiếu những món quà đi kèm.

Image by StuBaileyPhoto from Pixabay

Những lợi ích tâm lý của chủ nghĩa tối giản

Lối sống tối giản mang lại những giá trị vô cùng to lớn cho sức khỏe tinh thần. Trong một nghiên cứu dựa trên phương pháp phỏng vấn, những người tham gia chia sẻ rằng họ tìm đến chủ nghĩa tối giản xuất phát từ nhu cầu về sự tự chủ hoặc năng lực bản thân. Gánh nặng từ sự bừa bộn và đồ đạc ngổn ngang đã thôi thúc nhiều người lựa chọn một lối đi khác, nơi họ có thể điều chỉnh cuộc sống sao cho hòa hợp hơn, giải phóng bản thân khỏi sự bủa văng của vô số vật dụng. Việc sở hữu ít đồ đạc hơn cũng giúp một số người cảm thấy bản thân vững vàng, làm chủ cuộc sống tốt hơn và làm chủ vận mệnh của chính mình.

Sở hữu quá nhiều thứ đồng nghĩa với việc phải quản lý quá nhiều thứ. Càng có nhiều đồ đạc, con người ta càng phải tốn nhiều thời gian chỉ để sắp xếp, lo lắng và bận tâm về chúng.

Tôi không phải là người duy nhất cảm thấy lòng mình bình yên hơn khi mọi vật đều có chốn trở về riêng. Những người tham gia nghiên cứu cũng bày tỏ rằng, họ cảm nhận được sự minh mẫn, nhẹ nhõm và tĩnh lặng trong tâm trí khi được sống trong một không gian tối giản.

Làm thế nào để sống tối giản hơn?

Để cảm nhận sự tự do, năng lực làm chủ và một tâm trí thảnh thơi, bạn có thể thử áp dụng một vài cách dưới đây. Bí quyết tối giản mà tôi yêu thích nhất là luôn dọn dẹp và tinh giản từng chút một. Thay vì cố loay hoay tìm chỗ nhồi nhét cho từng món đồ, tôi vừa dọn nhà vừa buông bỏ bớt. Dù sao thì việc loại bỏ một món đồ vẫn dễ dàng hơn nhiều so với việc phải kỳ công thiết kế một hệ thống lưu trữ mới chỉ để nhét vừa nó vào ngôi nhà của bạn.

Hãy biến mỗi lần dọn dẹp thành một cơ hội để trút bỏ bớt những vật dụng không thực sự cần thiết ra khỏi cuộc đời mình.

Một mẹo nhỏ khác là hãy chừa lại càng nhiều khoảng trống càng tốt. Đừng cố lấp đầy từng khoảng kệ hay mặt bàn, hãy thử cảm nhận sự nhẹ nhõm khi không gian xung quanh có thêm những khoảng nghỉ để hít thở.

Cuối cùng, hãy cắt giảm bớt các không gian chứa đồ. Càng có nhiều kệ, ngăn kéo hay thùng lưu trữ, bạn lại càng có xu hướng chất đầy chúng. Đừng sập bẫy tư duy rằng một hệ thống sắp xếp thông minh sẽ "giải cứu" bạn khỏi sự bừa bộn. Ít không gian lưu trữ đồng nghĩa với ít đồ đạc hơn.

Tất nhiên, những cách này chưa thể giải quyết triệt để tận gốc rễ lý do tại sao ngay từ đầu chúng ta lại tiêu dùng quá độ. Thế nhưng, việc hình dung ra cảm giác dễ chịu ra sao khi được sống trong một không gian tối giản có thể chính là động lực bạn cần để bắt đầu đơn giản hóa cuộc sống của mình.

Còn trong lúc này, có lẽ tôi vẫn sẽ tiếp tục đảo quanh nhà như một "kẻ cuồng quay", sục sọm tìm kiếm những đồ đạc dư thừa, tuyệt vọng tìm cách dọn dẹp sự bừa bộn để có thể sống một cuộc đời đơn giản và tự do hơn. 

References

Lloyd, K., & Pennington, W. (2020). Towards a theory of minimalism and wellbeing. International Journal of Applied Positive Psychology, 5(3), 121-136.