3 điều cha mẹ làm khiến con trưởng thành mất dần sự tôn trọng

ĐIỂM CHÍNH

• Đứa con trưởng thành hay suy nghĩ quá mức của bạn không nghe thấy “sự quan tâm”. Điều chúng nghe là “áp lực”.
• Sự tôn trọng dần hao mòn khi chúng cảm thấy bạn vừa đưa ra lời khuyên không được hỏi đến, vừa lơ lửng bên cạnh để can thiệp.
• Hãy kiềm lại thôi thúc muốn giải quyết toàn bộ cuộc đời con ngay trong một khoảnh khắc.

Trái với điều dư luận thường khiến ta tin, phần lớn những bậc cha mẹ tìm đến tôi không đánh mất kết nối với con trưởng thành vì tàn nhẫn hay thờ ơ. Họ đánh mất nó vì điều tôi gọi là “sự can dự quá mức trong lo âu”, kiểu dõi theo căng thẳng, xuất phát từ tình yêu chân thành, từ mong muốn được giúp đỡ, và từ nỗi sợ thầm kín rằng mình sẽ mất đi sợi dây gắn kết với con khi chúng đã lớn.

Nếu con trưởng thành của bạn đang mắc kẹt, suy nghĩ quá nhiều, hay liên tục nghi ngờ những quyết định trong đời, dưới đây là ba hành vi quen thuộc của cha mẹ có thể âm thầm bào mòn sự tôn trọng và khiến mọi chuyện trở nên tệ hơn.

1. Bạn suy nghĩ về cuộc đời con nhiều hơn cả chính chúng

Khi sự lo nghĩ của cha mẹ trượt dài thành những viễn cảnh tệ nhất, điều đó hiếm khi mang lại điều tốt lành cho con trưởng thành. Những vòng xoáy suy nghĩ mệt mỏi như: “Nếu nó không xoay xở nổi thì sao?” hay “Nếu nó chẳng bao giờ thực sự tự lập được thì sao?” có thể đè nặng lên con, bởi những suy nghĩ ấy thường bộc lộ ra ngoài theo những cách không mong muốn.

Trong quá trình đồng hành cùng các bậc cha mẹ đang chật vật với con trưởng thành, tôi được nghe trực tiếp cách sự suy nghĩ căng thẳng ấy len lỏi vào giọng điệu, vào sự sốt sắng, vào mối quan tâm không ngừng nghỉ. Ngay cả khi chỉ trao đổi qua tin nhắn, con vẫn dễ dàng nhận ra và cảm thấy ngột ngạt vì những lo âu quá mức của cha mẹ. Bởi lẽ, đứa con hay suy nghĩ quá mức của bạn không nghe thấy “sự quan tâm”. Điều chúng nghe là: “Áp lực.”

2. Bạn phản ứng lại sự suy nghĩ quá mức của con bằng cách trấn an quá đà

Khi con trưởng thành rơi vào vòng xoáy lo nghĩ về tình cảm, tiền bạc, công việc, hay thậm chí sức khỏe, là cha mẹ, bạn rất dễ muốn lập tức xông vào để trấn an và đưa ra giải pháp. Đúng vậy, nếu con chủ động tìm đến bạn để được trấn an, điều đó có thể hữu ích, miễn là vừa phải. Nhưng nếu bạn trao sự trấn an khi con không tìm kiếm nó, chúng sẽ cảm thấy quá tải về mặt cảm xúc.

Mọi chuyện càng trở nên phức tạp khi việc trấn an ấy có thể khiến bạn thấy mình đang làm điều đúng đắn, trong khi con lại cảm thấy bị hiểu lầm hoặc bị xem thường, đặc biệt khi hệ thần kinh của chúng đang căng như dây đàn. Những đứa con hay suy nghĩ quá mức không cần bị phân tích thêm những ý nghĩ của mình, cũng không cần được trấn an liên tục; chúng cần được giúp bước ra khỏi vòng xoáy ấy. Việc vội vàng giải quyết vấn đề thay chúng có thể làm suy yếu cảm giác tự tin rằng mình đủ khả năng đối diện và xử lý thử thách của chính mình.

3. Bạn dấn quá sâu vào những vấn đề không thuộc về mình

Nếu bạn sống chỉ để chờ lần cập nhật tiếp theo từ con, nếu mỗi lần trò chuyện lại xoay về cùng một vấn đề cốt lõi, hoặc nếu bạn liên tục đưa ra giải pháp mà con không hề hỏi đến, rất có thể bạn đang dần đánh mất sự tôn trọng của con mà không nhận ra. Khi bạn can dự quá sâu vào cuộc sống của con trưởng thành, bên ngoài chúng có thể thuận theo hoặc nghe lời, nhưng bên trong, chúng đang lặng lẽ rút lui.

Sự tôn trọng dần phai nhạt khi chúng cảm thấy bạn vừa cho lời khuyên không được yêu cầu, vừa lơ lửng chờ sẵn để giúp đỡ. Hãy nhớ: Bạn là cha mẹ, không phải đội trưởng một lực lượng đặc nhiệm được điều động mỗi khi có “khủng hoảng” để sửa chữa cuộc đời con và tước đi của chúng cơ hội học hỏi từ sai lầm.

Một nhịp đi lành mạnh hơn để lấy lại sự tôn trọng

Trong cuốn sách Freeing Your Child From Overthinking, tôi giới thiệu mô hình PACE. Nếu bạn đang là một bậc cha mẹ vật lộn với đứa con trưởng thành mắc kẹt trong tình trạng “phân tích đến tê liệt”, chiến lược này có thể giúp làm dịu những suy nghĩ quá mức đầy rắc rối:

Pause (Tạm dừng): Hãy cho mình một khoảng nghỉ, hít thở vài nhịp nhẹ nhàng, đi bộ một vòng ngắn, hoặc làm một việc gì đó đơn giản để phân tâm. Sự tạm dừng này đặc biệt hữu ích khi bạn đang rơi vào vòng xoáy lo lắng.

Acknowledge (Thừa nhận): Thừa nhận rằng bạn hoặc con đang suy nghĩ quá mức. Khi bạn gọi tên nó, bạn đã bắt đầu làm dịu nó.

Contain (Kiềm giữ): Kiềm lại thôi thúc muốn giải quyết toàn bộ cuộc đời con ngay tức khắc. Nhắc mình rằng bất định là một phần tự nhiên của cuộc sống.

Engage (Hành động tích cực): Thực hiện những bước đi cụ thể, tích cực về phía trước. Chẳng hạn, cùng nhìn lại (cho bạn hoặc cho con) một hành động hữu ích gần đây mà con đã làm được, hoặc khuyến khích con làm một điều gì đó mang tính xây dựng cho bản thân, như dọn gọn bàn làm việc, sắp xếp lại một ngăn tủ, hay gọi cho một người bạn đang cần sự hỗ trợ của mình.

Tác giả: Tiến sĩ Jeffrey Bernstein là một nhà tâm lý học và là tác giả của bảy cuốn sách, trong đó có cuốn "10 Ngày để con bạn bớt ương bướng".

Nguồn: Psychology Today