Bạn và người ấy có thực sự dành cho nhau?

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Có rất nhiều tín hiệu để các cặp đôi dựa vào đó mà nhận ra tương lai của mối quan hệ, ngay trong từng ngày họ cùng nhau bước đi.
• Các nghiên cứu về các cặp đôi cho thấy những khuôn mẫu cơ bản về quyền lực và sự ấm áp là những chỉ dấu then chốt.
• Bằng cách nhìn kỹ vào những chi tiết trong cách bạn và người ấy tương tác, bạn có thể giúp mối quan hệ của mình đi đến một kết cục an lành.

Việc xác định xem mối quan hệ tình cảm của bạn có bền lâu hay không đôi khi nghe thật đáng ngại. Ai mà biết trước được những chướng ngại nào có thể chắn ngang con đường phía trước? Có thể một trong hai người sẽ gặp một người khác, và thế là mọi thứ khép lại. Hoặc cũng có thể sự nhàm chán, thất vọng dần len vào, như một lời báo trước rằng hồi kết đang đến gần.

Nhưng có lẽ bạn sẽ ngạc nhiên khi nhận ra rằng câu trả lời thực ra ở ngay trước mắt, trong chính những cuộc trò chuyện giữa bạn và người ấy. Điều bạn cần làm chỉ là lắng nghe thật kỹ, để ý xem ai nói gì, nói ra sao, vào lần tới khi hai người có một cuộc cãi vã nho nhỏ.

Nguồn: Dominic Sansotta @ Unsplash

“Điệu nhảy” của sự bổ sung cho nhau

Các nhà nghiên cứu về mối quan hệ thân mật không ngừng tìm kiếm những yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến sự bền vững của tình yêu. Năm 2023, nhóm nghiên cứu do Erica Slotter tại Đại học Villanova thực hiện cho rằng điều quyết định “số phận” của một cặp đôi không nằm ở những biến cố lớn lao, mà ở những tương tác nhỏ bé diễn ra mỗi ngày, chính những điều tưởng như vụn vặt ấy lại vẽ nên hướng đi của mối quan hệ. Dù nhỏ, chúng có thể phóng đại lên thành rất lớn nếu mọi thứ bắt đầu xấu đi giữa một cuộc bất đồng.

Dựa trên cách tiếp cận trong khoa học mối quan hệ mang tên “thuyết phụ thuộc lẫn nhau”, Slotter và các cộng sự cho rằng mối quan hệ có thể được hiểu thông qua hai yếu tố: quyền lực và sự ấm áp, khi hai người cùng bước vào “điệu nhảy” của sự bổ sung cho nhau.

Về mặt quyền lực, theo thời gian, mỗi người trong cặp đôi sẽ dần đứng ở một vị trí khác nhau trên “thang đo” ảnh hưởng trong quá trình tương tác: “sự lấn lướt tạo ra sự nhún nhường, và sự nhún nhường lại củng cố sự lấn lướt.”

Còn về sự ấm áp, tính bổ sung thể hiện ở chỗ: “sự ấm áp khơi dậy sự ấm áp, và sự lạnh nhạt sẽ gọi mời sự lạnh nhạt.”

Phác họa những tương tác của các cặp đôi

Một cách quen thuộc để nghiên cứu các cặp đôi là đưa họ vào phòng thí nghiệm và quan sát cách họ giải quyết một bất đồng. Để mọi thứ không đi quá xa, những mâu thuẫn được chọn thường là những vấn đề quan trọng nhưng chưa đến mức “một mất một còn”. Trong nghiên cứu của Slotter và các cộng sự, 180 cặp đôi bên nhau trung bình gần 10 năm (độ tuổi trung bình 33, dao động từ 18 đến 73) đã dành 8 phút để tranh luận về một vấn đề “khá khó chịu” nhưng “chưa được giải quyết”.

Các nhà đánh giá sau đó mã hóa những đoạn video này bằng một hệ thống cho phép họ xem xét từng đơn vị hành vi giao tiếp kéo dài 10 giây, dựa trên hai chiều kích: sự ấm áp và quyền lực.

Bên cạnh nhiệm vụ xử lý xung đột, các cặp đôi còn trò chuyện về những thay đổi của họ trong mối quan hệ, cũng như điều họ yêu thích nhất ở người bạn đời. Họ cũng hoàn thành tới 60 bảng câu hỏi, chạm đến nhiều khía cạnh khác nhau như mức độ đầu tư vào mối quan hệ, cách họ đánh giá chất lượng tình yêu, cảm xúc yêu thương, sự tương thích mục tiêu và phong cách gắn bó (cảm giác an toàn trong kết nối).

Kết quả ủng hộ mô hình tổng quát: các cặp đôi có xu hướng “lệch nhịp” về quyền lực nhưng lại “đồng điệu” về sự ấm áp. Hơn thế nữa, những cặp đôi hạnh phúc hơn đạt đến trạng thái này sớm hơn trong cuộc thảo luận so với những cặp đang gặp nhiều trục trặc, họ “điều chỉnh lại động lực ban đầu trong xung đột để tiến gần hơn với mục tiêu và mối quan tâm của người kia.”

Nếu hình ảnh hiện lên trong bạn là một cỗ máy vận hành trơn tru, thì phát hiện này dường như gợi ý điều đó. Tuy vậy, các tác giả vẫn thích hình ảnh “điệu nhảy” hơn: “cũng như trong cuộc sống, tình yêu quả thật có thể là một điệu nhảy mà ta học dần khi đang nhảy.”

Đọc những bước nhảy trong mối quan hệ của bạn

Giờ đây, hãy thử nhớ lại lần gần nhất bạn và người ấy xảy ra mâu thuẫn. Mất bao lâu trước khi một trong hai người nhường bước? Và quan trọng không kém: liệu trong quá trình ấy, bạn có thấy tình cảm của mình dành cho đối phương vơi đi chút nào không? Nghiên cứu từ Villanova cho thấy những cặp đôi xử lý xung đột càng ít căng thẳng thì càng nhanh đi đến tiếng “ừ” đồng thuận và ít để lại dư vị oán giận hơn.

Điều này không có nghĩa là một người phải luôn là người nhún nhường. Khi nói đến “quyền lực”, các tác giả không hề ám chỉ sự áp đảo về tính cách. Họ chỉ đơn giản muốn nói rằng, trong khoảnh khắc ấy, ai là người có thể thuyết phục được người kia.

Những tín hiệu bạn cần để tâm chính là những biểu hiện hành vi mà hai người trao cho nhau trong suốt quá trình tương tác, đặc biệt là trong những khoảnh khắc hơi “chông chênh”. Tuy nhiên, như nghiên cứu chỉ ra, những tín hiệu ấy không hề bất biến. Chỉ trong những khoảng thời gian rất ngắn, thậm chí chỉ 10 giây, con người đã thay đổi cách họ phản hồi với nhau khi cuộc trao đổi diễn ra. Nếu mối quan hệ của bạn đang đi đúng hướng, bạn sẽ cảm nhận được rằng những thay đổi ấy dẫn đến cảm giác hòa hợp nhiều hơn, dù chỉ trong thoáng chốc.

Tóm lại, việc tinh ý nhận ra những dịch chuyển nhỏ bé trong cách bạn và người ấy điều chỉnh, thích nghi với nhau có thể là bước đầu tiên để biến chính những dịch chuyển ấy thành nguồn nuôi dưỡng hạnh phúc lâu dài cho mối quan hệ. 

References

Slotter, E. B., Markey, P. M., Audigier, A., Dashineau, S. C., Finkel, E. J., & Luchies, L. B. (2023). Love’s a dance you learn as you go: Evidence for interpersonal complementarity during romantic conflict and its association with relationship outcomes. European Journal of SocialPsychology, 53, 805–822. https://doi.org/10.1002/ejsp.2937

Tác giả: Susan Krauss Whitbourne PhD, ABPP