5 cách sự bỏ bê cảm xúc thời thơ ấu khiến bạn cảm thấy mình không được yêu thương

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Việc che giấu cảm xúc thuở bé có thể dựng lên những bức tường cảm xúc khi trưởng thành.
• Từ chối hoặc không tin vào cảm xúc của mình có thể khiến tình yêu trở nên xa cách hay bất an.
• Nỗi sợ bị tổn thương có thể ngăn bạn chạm tới những kết nối gần gũi mà bạn xứng đáng có được.

Có một sự thật có lẽ sẽ làm bạn ngạc nhiên. Khi bạn lớn lên trong một gia đình luôn phớt lờ, xem nhẹ hay che khuất cảm xúc của mình, điều đó có thể làm tổn hại khả năng cảm nhận tình yêu của bạn khi đã trưởng thành.

Tôi đã nhìn thấy điều ấy lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần trong phòng trị liệu của mình, khi làm việc với những người lớn lên trong các gia đình thiếu sự quan tâm về mặt cảm xúc.

Tôi gặp những con người tử tế, giàu yêu thương, mang trong mình rất nhiều điều đáng quý và đáng được yêu, vậy mà họ lại không thể đón nhận trọn vẹn và cảm nhận đầy đủ tình yêu vốn tự nhiên tìm đến với họ.

Sự bỏ bê cảm xúc thời thơ ấu, trên thực tế, là kẻ sát nhân thầm lặng của tình yêu. Nó âm thầm bào mòn cảm giác yêu thương trong gia đình bằng vô vàn cách vô hình nhưng mạnh mẽ. Nó nuôi lớn những đứa trẻ luôn dè giữ cảm xúc, xa rời chính mình và bị kìm lại trên con đường trở thành con người mà lẽ ra họ có thể trở thành.

Lớn lên cùng việc cảm xúc bị phớt lờ buộc bạn, khi còn là một đứa trẻ, phải phát triển những kỹ năng rất đặc biệt. Bạn phải học cách giấu đi cảm xúc của mình, phần sâu thẳm nhất, riêng tư nhất, mang tính bản năng nhất của con người bạn, khỏi gia đình.

Giả vờ như mình không có cảm xúc chẳng khác nào giả vờ rằng bạn không có cánh tay phải. Để khiến chúng trở nên vô hình, bạn buộc phải làm như thể chúng không hề tồn tại. Và điều đó lấy đi của bạn một cái giá rất đắt.

Thế rồi, những con người hoàn toàn đáng được yêu vẫn bước đi trên mặt đất này với cảm giác mình không được yêu thương, và có những người lôi người bạn đời bị bỏ bê cảm xúc của mình tới trị liệu hôn nhân chỉ vì họ thấy mình bị gạt ra bên ngoài. Và tất cả những điều ấy đều không ổn chút nào.

Image: SpaceStudio/Shutterstock

5 cách sự bỏ bê cảm xúc thời thơ ấu khiến bạn khó cảm nhận tình yêu khi trưởng thành

1. Bạn đã không được trải nghiệm đủ tình yêu sâu sắc và mang tính cá nhân khi còn nhỏ.

Mọi đứa trẻ đều có nhu cầu căn bản là được nhìn thấy, được thấu hiểu và được yêu vì chính con người thật của mình. Trong một gia đình bỏ bê cảm xúc, nơi bạn phải sống dưới mệnh lệnh ngầm rằng “Hãy kìm giữ cảm xúc lại,” bạn buộc phải giấu đi phần cốt lõi ấy của bản thân. Làm sao bạn có thể cảm nhận được chiều sâu của tình yêu ý nghĩa từ gia đình khi phần sâu nhất, ý nghĩa nhất trong bạn chưa từng được nhìn thấy?

Thế nên bạn có thể lớn lên với ý nghĩ rằng cha mẹ mình yêu mình, nhưng lại không hề cảm thấy mình thực sự được yêu. Bởi tình yêu ta nhận được thời thơ ấu định hình kỳ vọng của ta về tình yêu khi trưởng thành, bạn bước vào đời với khả năng đón nhận và cảm nhận tình yêu bị suy giảm. Đã từng chỉ được nếm một phiên bản loãng nhạt của tình yêu từ những người lẽ ra phải yêu bạn nhất, đó trở thành tất cả những gì bạn biết.

2. Bạn tự dựng lên bức tường ngăn cách mình với tình yêu.

Khi còn nhỏ, bạn đã phải làm chai cứng chính mình để chống lại nhu cầu rất tự nhiên là được yêu thương.

Ở trên tôi đã nói: “Mọi đứa trẻ đều có nhu cầu căn bản là được nhìn thấy, được thấu hiểu và được yêu vì chính con người thật của mình.” Mọi đứa trẻ cũng cần sự công nhận cảm xúc và sự nuôi dưỡng dịu dàng từ cha mẹ.

Là một đứa trẻ, bạn đã hết lần này đến lần khác hướng về cha mẹ để tìm kiếm những điều ấy. Và cũng là một đứa trẻ, bạn đã hết lần này đến lần khác nhận lại sự thất vọng. Cuối cùng, bạn học được rằng cái giếng ấy chẳng hề có nước và bạn ngừng tìm đến nó. Bạn dựng lên một bức tường ngăn mình khỏi nhu cầu được công nhận và yêu thương.

Bức tường ấy giờ đang ở đâu? Nó vẫn còn đó trong bạn. Và nó đang chặn lại dòng yêu thương chân thật đang tìm đường đến với bạn.

3. Bạn không tin vào cảm xúc nói chung, kể cả cảm giác yêu thương.

Khi cha mẹ không khuyến khích bạn bộc lộ cảm xúc, họ đã vô tình dạy bạn những bài học sai lầm về thế giới nội tâm. Họ gieo vào bạn ý nghĩ rằng cảm xúc, về cơ bản, chỉ là gánh nặng vô ích và tốt nhất nên tránh xa. Để rồi khi trưởng thành, bạn rất khó tin rằng những cảm xúc, kể cả tình yêu, thực sự có giá trị. Một phần nào đó trong bạn tự động chối bỏ tình yêu đang tìm đến.

4. Khi đã xa rời cảm xúc của mình, bạn khó mà cảm nhận được bất cứ điều gì.

Giải pháp của bạn khi còn nhỏ là cố hết sức dựng lên bức tường ngăn cách với cảm xúc. Đó là lý do vì sao rất nhiều người trưởng thành lớn lên trong sự bỏ bê cảm xúc thường mang trong mình cảm giác trống rỗng hay tê liệt: những xúc cảm của họ vẫn bị khóa chặt ở phía sau.

Nhưng khi đã chặn dòng cảm xúc, ta không thể chọn giữ lại điều này và loại bỏ điều kia. Thật không may, cùng với cơn giận, niềm vui, hạnh phúc hay nỗi đau, tình yêu của bạn cũng bị đẩy ra ngoài cánh cửa ấy. Tất cả những cảm xúc đó vẫn đang ngồi chờ ở phía bên kia bức tường, đợi bạn quay lại thừa nhận và đón nhận chúng.

5. Bạn mang trong mình nỗi sợ bị tổn thương.

Yêu nghĩa là chấp nhận trở nên mong manh; không có con đường nào khác. Khi bạn chưa thực sự tin vào cảm xúc, khi bạn chưa từng quen với việc được nhìn thấy, được công nhận và thấu hiểu, tình yêu dễ trở thành một thử thách hơn là món quà. Nó khiến bạn sợ hãi.

Bạn có thể giữ lại những phần rất thật của mình, lo rằng nếu người khác nhìn thấy con người thật ấy, họ sẽ không thích, hoặc họ sẽ rời đi.

Có lẽ bạn nhìn đâu cũng thấy bóng dáng của sự chối bỏ đang chực chờ. Có lẽ bạn ngại bắt đầu một tình bạn hay một hoạt động mới vì sợ mình sẽ làm phiền người khác, sợ họ sẽ muốn tránh xa bạn.

Nỗi sợ bị tổn thương có thể đang giữ bạn lại, ngăn bạn bước tới những kết nối ấm áp mà bạn xứng đáng có được.

Lối thoát

Một điều tôi học được sau khi làm việc với hàng trăm con người từng bị bỏ bê cảm xúc là: không bao giờ quá muộn để thay đổi và chữa lành. Tất cả những gì sự bỏ bê ấy gây ra cho bạn thuở nhỏ đều có thể được đảo ngược bởi chính bạn của ngày hôm nay.

Có thể bạn đã sống nhiều năm tin rằng có điều gì đó sai trái ở mình, trong khi sự thật chỉ là tuổi thơ của bạn đã thiếu đi một điều vô cùng quan trọng. Những rào cản bạn gặp khi cố cảm nhận tình yêu hiện tại không hề phản ánh giá trị thật của bạn, tiềm năng của bạn hay khả năng kết nối của bạn. Chúng chỉ là dư âm kéo dài của việc lớn lên mà không được nhìn thấy và nâng đỡ về cảm xúc.

Khi bạn bắt đầu hiểu cách những trải nghiệm đầu đời đã nhào nặn mình, một điều mạnh mẽ sẽ xảy ra. Bạn thôi không còn cá nhân hóa cảm giác trống rỗng ấy nữa. Bạn ngừng trách móc bản thân vì những bức tường hay sự lúng túng trước gần gũi. Bạn nhận ra rằng mình chưa từng hỏng hóc, bạn chỉ đang thích nghi để sinh tồn.

Và những kỹ năng bạn cần khi còn bé không còn là những kỹ năng bạn cần lúc này.

Sự chữa lành bắt đầu khi bạn cho phép mình quay về với cảm xúc thay vì quay lưng lại với chúng. Khi bạn bắt đầu xem thế giới nội tâm của mình là điều chính đáng, quan trọng và xứng đáng được lắng nghe. Khi bạn nhẹ nhàng hạ xuống bức tường từng bảo vệ mình nhưng giờ lại đang chia cắt bạn khỏi tình yêu mà lẽ ra bạn được đón nhận một cách tự nhiên.

Là người trưởng thành, bạn có thể tự trao cho mình những điều ngày xưa đã không nhận được. Bạn có thể học cách nhận ra cảm xúc của chính mình, tin tưởng chúng và để chúng dẫn đường. Bạn có thể mở lòng với trải nghiệm được thấu hiểu. Bạn có thể để tình yêu trở nên chân thật.

Đó không phải là hành trình chớp nhoáng. Nó đòi hỏi sự bền bỉ, chậm rãi và có chủ đích. Nhưng mỗi bước bạn đi sẽ đưa bạn gần hơn với những kết nối mà bạn vốn xứng đáng có từ rất lâu rồi. 

Tác giả: Jonice Webb, Ph.D.

Nguồn: 5 Ways Childhood Emotional Neglect Can Make You Feel Unloved | Psychology Today