5 điều người có sức khỏe tinh thần vững vàng không làm

ĐIỂM CHÍNH

• Tránh tâm thế nạn nhân và học cách kiểm soát những gì bạn có thể kiểm soát để nuôi dưỡng sự tự tin và tinh thần lành mạnh.
• Đừng mãi than phiền về những gì mình chưa có; hãy nhìn nhận cả những thành công nhỏ bé của bản thân.
• Ngừng so sánh với những “phiên bản được chọn lọc” của người khác và tập trung xây dựng con đường có ý nghĩa của riêng mình.

Dường như có vô vàn lời khuyên trên mạng về cách đạt được và duy trì một đời sống tinh thần khỏe mạnh. Nhiều nhà trị liệu, huấn luyện viên và chuyên gia về sức khỏe khuyên chúng ta ăn uống điều độ, vận động thường xuyên, suy nghĩ tích cực và thực hành chăm sóc bản thân. Trước đây, tôi cũng từng viết về 10 phẩm chất của những người có sức khỏe tinh thần vững vàng.

Tuy nhiên, việc nhận ra những điều chúng ta không nên làm cũng quan trọng không kém. Có rất nhiều cách mà ta vô tình bào mòn sự an yên của mình và rơi vào vòng xoáy tiêu cực, buồn bã hay lo âu. Bên cạnh đó, cũng có không ít cách ta tự phá hỏng các mối quan hệ mà không hề nhận ra rằng chính mình là nguyên nhân.

Dưới đây là năm hành vi bạn nên tránh nếu muốn giữ được sự ổn định và cân bằng cảm xúc.

Source: Photo by Fuu J on Unsplash

Đổ lỗi cho người khác / Mang tâm thế nạn nhân:

Đúng là trong cuộc sống, chúng ta thường gặp những hoàn cảnh khó khăn nằm ngoài tầm kiểm soát. Nhưng điều quan trọng cần nhớ là ta vẫn có thể làm chủ một phần những gì xảy đến với mình. Càng tin vào khả năng kiểm soát ấy, ta càng vững vàng hơn, và cũng ít bị người khác xem nhẹ. Nếu ta chìm đắm trong sự thương hại bản thân hoặc tin rằng mình bất lực, lòng tự trọng và sức khỏe tinh thần sẽ sớm bị tổn hại. Tâm thế nạn nhân cũng ảnh hưởng đến các mối quan hệ, bởi người khác sẽ khó đồng cảm mãi nếu ta luôn thể hiện mình hoàn toàn bất lực.

Chỉ chăm chăm vào thỏa mãn tức thời:

Chờ đợi để đạt được mục tiêu và được ghi nhận, tưởng thưởng chưa bao giờ là điều dễ dàng. Khi bạn đã nỗ lực hết mình, bạn muốn sớm nhìn thấy thành quả. Vì thế, việc chọn một niềm vui trước mắt thường dễ dàng hơn. Ví dụ như tiêu hết lương thay vì dành dụm cho tuổi già, hoặc đi làm ngay để có thu nhập thay vì tiếp tục học đại học, dù việc học vốn là ước mơ từ lâu. Khi ta chỉ nhìn vào điều ngay trước mắt mà quên đi tương lai hay những ước mơ lớn hơn, thành công và sự an lành lâu dài sẽ bị cản trở.

Chỉ nghĩ đến bản thân và nhu cầu của mình, bất chấp người khác:

Khi ta nỗ lực chăm lo cho bản thân và theo đuổi mục tiêu, việc nghĩ đến người khác không phải lúc nào cũng đến một cách tự nhiên. Ta có thể trở nên quá tập trung vào việc đạt được điều mình muốn. Điều này thường không xuất phát từ ý xấu, vì thế ta càng cần chủ động cân nhắc xem hành vi và quyết định của mình ảnh hưởng đến người khác ra sao.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu cho thấy những người biết tử tế và giúp đỡ người khác thường hạnh phúc và khỏe mạnh hơn. Một phần vì khi giúp ai đó, ta không còn quá ám ảnh với thành công của riêng mình. Thực tế, ta hoàn toàn có thể dành quá nhiều thời gian chỉ để nghĩ về bản thân và những điều trong cuộc sống chưa được như ý.

Không nhận ra những thành công nhỏ và thiếu lòng biết ơn:

Khi mọi việc không suôn sẻ, hoặc khi ta phải chờ đợi lâu hơn để có được những điều mình tin rằng sẽ mang lại hạnh phúc, ta dễ dàng than phiền về những gì mình chưa có. Thật khó để nhìn ra những điều đã diễn ra tốt đẹp, hay những niềm vui nhỏ bé trong cuộc sống hằng ngày. Ta cũng khó lòng trân trọng những người yêu thương và ủng hộ mình, thậm chí còn cảm thấy chẳng ai thực sự đứng về phía mình.

Càng học cách biết ơn, dù chỉ vì những điều rất nhỏ, ta càng trở nên bền bỉ hơn trước nghịch cảnh. Lòng biết ơn giúp ta nhìn lại và nhớ rằng cuộc sống không phải lúc nào cũng khó khăn, và ta đã từng vượt qua không ít thử thách trước đây.

So sánh bản thân và cuộc sống của mình với người khác:

Một trong những lý do khiến nhiều người vật lộn với lo âu, tiêu cực, buồn bã hay ghen tị, những cảm xúc làm suy giảm sức khỏe tinh thần, là họ liên tục so sánh mình với những gì người khác có hoặc đạt được. So sánh là điều nguy hiểm, bởi ta không thể nhìn thấu thế giới nội tâm và hoàn cảnh phía sau của người khác, những người dường như có nhiều hơn hoặc hạnh phúc hơn ta.

Chẳng hạn, ai đó có thể sống trong một ngôi nhà đẹp, có công việc tốt với thu nhập cao, nhưng lại đang gặp trục trặc trong hôn nhân. Hoặc một người trông có vẻ được thăng chức nhiều lần dù không có bằng cấp, nhưng ta đâu biết họ thực sự có năng lực ra sao hay thể hiện tốt thế nào trong các buổi phỏng vấn. Ta nhìn những bức ảnh trên Instagram của họ, nghe họ kể về những điều họ có, rồi sinh lòng ngưỡng mộ, thậm chí ghen tị. Ta tự hỏi vì sao mình không có được những điều ấy, không đạt được những thành tựu ấy. Ta bắt đầu nghĩ rằng có điều gì đó sai ở mình, hoặc mình sẽ chẳng bao giờ có được cuộc sống như mong muốn.

Dành quá nhiều thời gian để so sánh sẽ lấy đi thời gian ta có thể dùng để hoàn thiện bản thân và xây dựng một cuộc đời có ý nghĩa.

Khi ta ý thức được những hành vi này, ta có thể chủ động thay đổi và tránh những điều đi ngược lại với việc nuôi dưỡng một sức khỏe tinh thần lành mạnh. 

Tác giả: Carla Shuman Ph.D.

Nguồn: 5 Things Mentally Healthy People Don't Do | Psychology Today