6 dấu hiệu cho thấy bạn là một người thông minh

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Sự sáng tạo trong tư duy trí tuệ là một dạng trí thông minh ở cấp độ cao, nhưng thường ít khi được nhìn nhận đúng mức.
• Thử nghiệm và sự suy ngẫm trong nhận thức chính là động lực thúc đẩy sự sáng tạo trí tuệ.
• Những tài năng trí tuệ cần được nhận ra và nuôi dưỡng thì con người mới có thể phát huy hết tiềm năng của mình.

Rất nhiều người sở hữu khả năng sáng tạo trí tuệ nhưng lại không nhận ra điều đó ở bản thân. Chúng ta từ lâu đã quen nghĩ rằng khi nhắc đến “sáng tạo”, đó phải là sự sáng tạo trong nghệ thuật.

Nhưng sáng tạo trí tuệ cũng quý giá không kém. Đó là một dạng “thông minh” ở tầng rất cao. Có thể bạn đang sở hữu kiểu thông minh này mà chính mình cũng chưa từng nhận ra. Và nếu bạn không hiểu hết sức mạnh của những “công cụ” trong đầu mình, bạn cũng sẽ khó có thể sử dụng chúng một cách trọn vẹn nhất.

Source: AI-Generated Image

Những đặc điểm tiêu biểu của người rất thông minh

Khi đọc từng điểm dưới đây lần đầu, có thể bạn sẽ không lập tức nghĩ: “Đúng rồi, đó là mình.” Trong tuần tới, hãy thử để ý xem bạn có những trải nghiệm giống như vậy hay không. Rất có thể bạn làm những điều này thường xuyên hơn bạn tưởng.

1. Bạn nhận ra lối suy nghĩ sáng tạo ở người khác

Cũng giống như các nghệ sĩ thường được truyền cảm hứng từ sự sáng tạo nghệ thuật xung quanh mình, những người sáng tạo về trí tuệ cũng được khơi gợi bởi những cách suy nghĩ mới mẻ của người khác. Bạn dễ dàng nhận ra những lối tư duy thú vị ở mọi người (chẳng hạn như ý tưởng, mô hình suy nghĩ hay cách họ nhìn nhận vấn đề).

Bạn có thể nghe một phép so sánh khiến mình phải suy ngẫm, và điều đó làm bạn thấy hào hứng. Bạn bắt đầu tự hỏi: phép so sánh ấy đúng ở những điểm nào, và chưa khớp ở những điểm nào. Bạn thường bị cuốn hút bởi chiều sâu suy nghĩ của người khác, hoặc bởi những khoảnh khắc họ tìm ra lời giải cho một vấn đề theo cách đầy cảm hứng.

2. Bạn cảm thấy những ý tưởng như va chạm với nhau trong tâm trí

Những người có trí tuệ sáng tạo thường cảm thấy tâm trí mình luôn là một nơi rất bận rộn.

Người thông minh có khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa cái rất nhỏ và cái rất lớn. Họ vừa chú ý đến những chi tiết tinh vi (như các yếu tố kỹ thuật cụ thể), vừa suy ngẫm về những khuôn khổ triết lý rộng lớn. Có lúc họ đang “lội sâu trong bụi rậm” của những điều rất thực tế, rất cụ thể; nhưng ngay sau đó, tâm trí họ lại bay lên “trên những tầng mây” của các ý tưởng mang tính triết lý, khái quát.

Vì vậy, họ thường cảm thấy một sự hứng khởi trong tư duy. Có những ý tưởng họ muốn khám phá, những công cụ họ muốn thử nghiệm, những dự án họ muốn bắt tay vào, và những con người mà họ muốn trò chuyện cùng.

3. Bạn thể hiện sự sáng tạo trí tuệ qua việc thử nghiệm với tâm thế cởi mở

Sự sáng tạo không chỉ diễn ra bên trong đầu óc của một người. Những tâm trí sáng tạo thường rất bận rộn, nhưng đó mới chỉ là một phần của câu chuyện.

Phần “sáng tạo” thực sự của sự sáng tạo trí tuệ (chứ không chỉ là việc suy nghĩ miên man) xuất hiện khi bạn bắt đầu thử nghiệm: khi bạn gieo vài hạt giống ý tưởng và chờ xem điều gì sẽ nảy mầm. Bạn không để những kỳ vọng, hay nhu cầu phải kiểm soát mọi thứ thật hoàn hảo và có thể đoán trước, cản trở mình quá nhiều.

4. Bạn nhận ra mình thường suy ngẫm về những điều thú vị đã nghe, đã đọc hoặc đã thấy

Khi tâm trí có dịp thảnh thơi lang thang, nó thường quay trở lại với những ý tưởng thú vị hay những điều bạn từng quan sát được. Bộ não của bạn dành khá nhiều thời gian ở chế độ “tìm cách hiểu cho tường tận”.

Chẳng hạn, bạn xem một cuộc phỏng vấn và nghĩ: “Người này có vẻ rất thông minh, nhưng mình lại không chỉ ra được chính xác vì sao.” Hoặc bạn tự nhủ: “Mình chưa từng nghĩ về chuyện X theo cách đó. Nghe thật thú vị, nhưng mình cũng chưa rõ vì sao nó lại khiến mình thấy thú vị như vậy.”

Khi bạn có sự sáng tạo trong tư duy trí tuệ, tâm trí bạn thường quay lại với những “câu đố nhận thức” ấy vào những lúc như đang tắm, đang chờ đợi, đang lái xe, hay bất cứ khi nào đầu óc có khoảng không để tự do trôi dạt.

5. Bạn tự đấu tranh với những cách mà chính sự thông minh của mình có thể khiến mình kém thông minh hơn

Gần đây, tôi viết khá nhiều về siêu nhận thức, tức là khả năng suy nghĩ về chính cách mình suy nghĩ.

Người thông minh thường chủ động nhận diện và quản lý những cách mà chính sự thông minh của họ (chẳng hạn như những gì họ đã học được trước đây, hay cảm giác mình “đã đủ thông minh”) có thể vô tình phá hỏng sự tiến bộ trong tương lai.

Ví dụ:

Bạn nghĩ: “Mình đã thử việc này trước đây rồi và nó không hiệu quả. Có lẽ bây giờ cũng vậy thôi, nên tốt nhất đừng thử lại nữa.” Nhưng rồi bạn nhận ra: hoàn cảnh lần này không hoàn toàn giống trước, nên kinh nghiệm cũ chưa chắc đã đúng trong trường hợp này.

Hoặc ngược lại, bạn nghĩ: “Cách này trước đây từng hiệu quả, vậy mình cứ làm lại thôi.” Nhưng rồi bạn kịp dừng lại, nhận ra rằng đó cũng chỉ là một giả định.

Khi làm việc với bất kỳ đồng nghiệp nào (kể cả các công cụ trí tuệ nhân tạo), đôi khi bạn có thể nghĩ rằng cách làm của mình sẽ tốt hơn cách của họ. Và từ đó, bạn cho rằng họ nên học cách làm theo cách của bạn. Nhưng ở tầng suy nghĩ sâu hơn, bạn lại tự hỏi: “Có thể niềm tin đó là sai. Có lẽ mình nên thử xem cách của họ có tốt hơn không, thay vì vội vàng kết luận rằng nó không hiệu quả.”

Bạn cũng có thể tự nhủ: “Bản năng của mình đang muốn áp đặt kỳ vọng X lên tình huống này. Vậy làm thế nào để mình vượt qua bản năng đó, phòng khi nó không đúng?”

6. Bạn thường nghĩ nhiều về việc cải thiện mọi thứ

Sáng tạo là một quá trình lặp lại và phát triển dần dần. Như đã nói, những tâm trí sáng tạo thường liên tục nhìn về phía trước và nhìn lại phía sau, không phải theo cách tiêu cực hay dằn vặt, mà đơn giản vì đầu óc họ luôn hoạt động rộn ràng.

Một người sáng tạo thường nhìn lại những việc mình đã làm, đồng thời nghĩ đến những việc sắp làm, để tìm cách cải thiện và hoàn thiện hơn. Điều đó có thể đơn giản như sau khi nấu xong một món ăn, bạn nghĩ: “Lần sau mình nên thử thêm chút chanh.”

Hoặc cũng có thể là việc cải thiện một quá trình nào đó: “Nếu lúc nãy mình trình bày ý tưởng theo cách này, có lẽ Sally đã hào hứng hơn với đề xuất của mình.”

Bạn thậm chí còn cố gắng cải thiện cả siêu nhận thức của mình, chẳng hạn tự hỏi: “Làm sao để mình trở nên khiêm tốn hơn về mặt trí tuệ? Làm sao để giữ được tâm thế của người mới bắt đầu, để có những ý tưởng tốt hơn và hiểu bản thân cũng như thế giới một cách chính xác hơn?”

Hãy nhận lấy và trân trọng tài năng trí tuệ của mình

Khi nói đến sự thông minh, chúng ta thường không nghĩ ngay đến sự sáng tạo trí tuệ. Nhưng trên thực tế, đó lại thường là một đặc điểm nổi bật của những người rất thông minh.

Bài viết này không phải là một bài viết sáo rỗng chỉ nhằm khiến những độc giả thông minh cảm thấy dễ chịu về bản thân. Bởi khi chúng ta không nhận ra những tài năng của mình, chúng ta vô tình làm thiệt thòi cho cả thế giới, vì những khả năng ấy sẽ không được sử dụng hết.

Thêm vào đó, một vài dấu hiệu được nhắc đến ở trên, chẳng hạn như việc tâm trí luôn bận rộn, đôi khi có thể khiến bạn cảm thấy đó là một gánh nặng trí tuệ. Nhưng khi hiểu được giá trị của “gánh nặng” ấy, nó sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn để mang theo.

Nếu chúng ta không nhận ra tài năng của mình, chúng ta cũng khó có thể cảm thấy đủ trách nhiệm để nuôi dưỡng và phát triển nó. Nếu bạn sở hữu khả năng sáng tạo trí tuệ, hãy xem bài viết này như một tấm bản đồ nhỏ, chỉ cho bạn cách bồi dưỡng tài năng của mình, giống như một vận động viên hay một nghệ sĩ vẫn kiên trì rèn luyện mỗi ngày.

Và một điều nhỏ nữa: nếu chúng ta không thật sự nhận ra sự sáng tạo trí tuệ trong chính mình, chúng ta cũng sẽ khó nhận ra điều đó ở người khác. Khi ấy, chúng ta cũng sẽ không khuyến khích họ phát triển tài năng của họ. Vì vậy, khi bạn dần hiểu rõ hơn những năng lực trí tuệ của mình, hãy giúp những người xung quanh cũng nhận ra và nuôi dưỡng tài năng của họ. 

Tác giả: Alice Boyes Ph.D.

Nguồn: 6 Signs You're a Smart Person | Psychology Today