8 điều giữ cho người trong cuộc không ngoại tình

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Trong một nghiên cứu, các yếu tố ngăn con người ngoại tình bao gồm cảm giác tội lỗi, nỗi sợ phản ứng của bạn đời và sự kỳ thị xã hội.
• Điểm số cao ở đặc tính tận tâm có liên quan đến tỷ lệ ngoại tình thấp hơn.
• Những người xếp hạng cao về tính cởi mở lại được phát hiện có khuynh hướng ngoại tình cao hơn.

Chỉ cần gõ lên Google câu hỏi vì sao con người phản bội bạn đời, bạn sẽ thấy hàng trăm bài viết với những nhan đề như “Năm lý do khiến người ta ngoại tình” hay “Ba lời biện hộ của kẻ phản bội.” Thiên kiến xác nhận thường hiện rõ trong các bài viết ấy, thậm chí ngay cả trong một số công trình khoa học. Nếu đọc phần bình luận, bạn sẽ thấy độc giả còn bổ sung nhiều nguyên nhân hơn cả ba hay năm lý do mà tác giả đưa ra. Thật ra, không cần quá nhiều công sức trong nghiên cứu định tính hay định lượng để nhận ra có vô số yếu tố tham gia vào quyết định ngoại tình.

Source: Jacob Lund/Shutterstock

Một nghiên cứu của Apostolou và Panayiotou (2019) bắt đầu từ câu hỏi: Điều gì khiến con người chọn không phản bội bạn đời? Qua phỏng vấn 576 người tham gia, các tác giả đã xác định, bằng phương pháp hỗn hợp, 47 lý do mà họ dùng để giải thích điều đã giữ mình khỏi việc ngoại tình. Bên cạnh các cuộc trò chuyện chuyên sâu, nhóm nghiên cứu còn thực hiện khảo sát, yêu cầu mỗi người nêu ít nhất năm lý do từng ngăn họ ngoại tình trong bất kỳ mối quan hệ nào. Sau khi thu thập, 47 lý do này được phân loại thành tám nhóm lớn cùng hai lĩnh vực bổ sung gồm:

Lợi ích – mức độ phù hợp của mối quan hệ
Cái giá mà việc ngoại tình gây ra cho mối quan hệ.

Tám nhóm lớn bao hàm 47 lý do được xem là động lực chống lại ngoại tình gồm:

Sự hài lòng với mối quan hệ
Cảm giác tội lỗi
Nỗi sợ điều tương tự sẽ xảy đến với mình
Không có sự khiêu khích
Sợ phản ứng của bạn đời
Cảm giác xấu hổ nếu mọi chuyện lộ ra
Không muốn vướng vào rắc rối
Sự kỳ thị xã hội [danh sách đầy đủ các lý do trong từng nhóm, xin tham khảo nghiên cứu gốc].

Có lẽ không mấy bất ngờ, các nhà nghiên cứu nhận thấy con người ít có khả năng ngoại tình khi mối quan hệ mang lại nhiều lợi ích và cái giá của việc phản bội quá lớn. Ngược lại, những ai có động cơ ngoại tình thường vận hành theo chiến lược lợi ích thấp – chi phí thấp. Ở phụ nữ, những cái giá tiềm tàng chủ yếu đến từ phản ứng của bạn đời và sự kỳ thị xã hội. Còn với đàn ông, lợi ích của việc ngoại tình được cho là nằm ở khả năng tiếp cận nhiều bạn tình hơn.

Ngoài phép cân đo lợi – hại thường thấy trong lý thuyết trao đổi, phụ nữ trong nghiên cứu cho biết họ ít bị thôi thúc ngoại tình hơn nếu đang hài lòng với mối quan hệ và cảm thấy day dứt về tội lỗi. Những người có điểm cao ở đặc tính tận tâm cũng được ghi nhận là ít ngoại tình hơn. Trong khi đó, những người đạt điểm cao về tính cởi mở với xu hướng thích trải nghiệm mới, lại có khả năng phản bội cao hơn. Nhìn chung, phụ nữ ít bị thúc đẩy ngoại tình khi họ tận tâm, ít cởi mở, hài lòng với mối quan hệ và sống trong môi trường nơi phụ nữ ngoại tình bị xã hội lên án nặng nề. Đàn ông dễ ngoại tình hơn khi họ kém tận tâm, rất cởi mở, không thỏa mãn trong mối quan hệ và không mấy bận tâm đến sự kỳ thị của cộng đồng quanh mình.

Liệu có thể khép lại mọi lý do khiến con người phản bội người mình yêu thương? Có lẽ là không. Những yếu tố mà nghiên cứu này nêu ra chưa phải tất cả. Thoáng nghĩ thôi tôi cũng có thể kể thêm vài điều khác. Và tôi tin độc giả của bài viết này cũng sẽ muốn chia sẻ những lý do, những trải nghiệm riêng xoay quanh câu chuyện ấy (tất nhiên, xin cứ tự nhiên viết cho tôi).

Các tác giả cũng thừa nhận giới hạn trong công trình của mình. Họ nhấn mạnh rằng yếu tố văn hóa cần được xem xét sâu hơn. Chẳng hạn, chiến lược ngoại tình sẽ khác ra sao giữa những nền văn hóa xem đó là tội đáng bị trừng phạt và những nơi không như vậy? Mức độ bao phủ của giáo điều tôn giáo ảnh hưởng thế nào giữa các cộng đồng khác nhau? Thực tế, nghiên cứu của Apostolou và Panayiotou được thực hiện tại Hy Lạp, nơi hơn 55 phần trăm đàn ông và phụ nữ gốc Hy Lạp–Síp cho biết họ có khuynh hướng ngoại tình khá cao. Trong khi đó tại Mỹ, một số nghiên cứu cho thấy khoảng một phần ba đàn ông và một phần năm phụ nữ có khả năng ngoại tình trong suốt đời.

Hơn nữa, khi phỏng vấn hay khảo sát ai đó về lý do họ ngoại tình hoặc không, ta mặc nhiên cho rằng họ hiểu rõ động lực phía sau hành vi của mình. Nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng. Có những người hành động mà không thật sự ý thức được nguyên nhân sâu xa. Nghiên cứu của Apostolou và Panayiotou đã góp thêm một viên đá vào kho tàng tri thức về sự phản bội, đồng thời cũng khơi gợi và thôi thúc các nhà nghiên cứu tiếp tục đào sâu hơn nữa.

References

Apostolou, M., & Panayiotou, R. (2019). The reasons that prevent people from cheating on their partners: An evolutionary account of the propensity not to cheat. Personality and Individual Differences, 146(1): 34-40.

Tác giả: David W. Wahl Ph.D.

Nguồn: 8 Things That Keep Partners From Cheating | Psychology Today