Bộ phim tài liệu Super Scam Me tiết lộ lý do vì sao những vụ lừa đảo tình cảm lại thành công

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Thay vì đổ lỗi cho nạn nhân của những vụ lừa đảo tình cảm, chúng ta nên hiểu rằng những kẻ lừa đảo thực sự rất giỏi trong việc chúng làm.
• Những kẻ lừa đảo tình cảm xuất hiện tràn lan trên mạng, vì vậy chúng ta rất dễ gặp phải chúng chỉ sau một thời gian ngắn.
• Kẻ lừa đảo sử dụng chiến thuật love bombing (dội bom tình yêu) để khiến mục tiêu nhanh chóng bị cuốn vào mối quan hệ, sau đó khai thác những cảm xúc như tình yêu và hy vọng.
• Nhận thức rõ về nguy cơ và kiểm tra mọi thứ nhiều lần là điều rất quan trọng. Nhưng việc không phải đối mặt với tất cả những điều đó một mình cũng quan trọng không kém.

Bạn có nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ mắc bẫy lừa đảo tình cảm, chẳng hạn như tin vào một người trên mạng tự nhận mình là Jon Bon Jovi rồi yêu cầu bạn gửi cho anh ta một ít tiền điện tử? Bạn có cho rằng bất kỳ ai dễ bị mắc lừa như vậy đều đơn giản là ngu ngốc và cả tin không? Có lẽ bộ phim tài liệu Super Scam Me, khởi chiếu trên National Geographic vào ngày 17 tháng 10, sẽ khiến bạn thay đổi suy nghĩ. Bộ phim có thể giúp bạn nhận ra rằng chúng ta dễ bị những kẻ lừa đảo đội lốt tình yêu đánh lừa đến mức nào.

Trong bộ phim tài liệu này, nhà báo điều tra từng đoạt giải Emmy, Mariana van Zeller, tiết lộ rằng những nạn nhân của kiểu lừa đảo này, bao gồm cả người phụ nữ bị một kẻ giả danh Jon Bon Jovi lừa gạt, thực chất có thể là những người rất thông minh và được giáo dục bài bản. Vấn đề không nằm ở chỗ họ thiếu hiểu biết, mà là những kẻ lừa đảo có khả năng thao túng tâm lý và lợi dụng cơ hội một cách đáng kinh ngạc. Thậm chí, van Zeller còn bí mật thâm nhập vào thế giới này, tạo cho mình một nhân dạng khác mang tên “Mary Zelle”, một phụ nữ trung niên kinh doanh đồ cổ, để tự đặt mình vào tình huống có thể bị những kẻ lừa đảo tiếp cận và dụ dỗ.

Thật quá dễ dàng để đổ lỗi cho nạn nhân của những vụ lừa đảo tình cảm

Van Zeller gần đây đã kể với tôi về ý tưởng thực hiện bộ phim tài liệu này, nảy sinh khoảng một năm rưỡi trước, sau khi bà đã có nhiều năm đưa tin sâu rộng về các vụ lừa đảo. Bà nhận thấy rằng những người nghe các phóng sự của mình thường nhanh chóng “tập trung vào các nạn nhân và tự hỏi làm sao họ có thể làm như vậy. Tại sao bạn lại đưa tiền cho một người xa lạ? Bạn có thể ngốc nghếch đến mức nào chứ?”. Điều đó thực sự khiến tôi cảm thấy vô cùng bức bối. Vì thế, tôi muốn đảo ngược cách tiếp cận, cố gắng tìm hiểu và tập trung vào hành vi của chính những kẻ lừa đảo.”

Bà nghĩ rằng có lẽ cách tốt nhất để tìm hiểu vấn đề này là “đặt chính mình vào trung tâm của tất cả những vụ lừa đảo ấy, thử nhìn nhận mọi chuyện từ góc độ của nạn nhân, một người đang bị cuốn vào những thủ thuật và chiến lược mà những kẻ lừa đảo sử dụng, đồng thời cho mọi người thấy chúng chuyên nghiệp đến mức nào và giỏi giang ra sao trong những gì chúng làm”.

Những kẻ lừa đảo tình cảm nhan nhản khắp nơi

Vậy van Zeller hay đúng hơn là nhân vật “Mary Zelle”, đã mất bao lâu để thu hút những kẻ lừa đảo? “Chỉ trong vòng vài phút sau khi tôi đăng hồ sơ của Mary Zelle lên các trang web hẹn hò và các trang cá nhân trên mạng xã hội, tôi đã lập tức nhận được tin nhắn từ những kẻ lừa đảo”, van Zeller giải thích. “Hóa ra Mary Zelle lại cực kỳ được chú ý trên các trang web hẹn hò.”

Điều gì khiến Mary Zelle trở nên thu hút đến vậy? Trước hết, cô là một phụ nữ và có vẻ là người thật, chỉ riêng hai điều này đã đủ sức thu hút hàng loạt đàn ông trên mạng. Nhưng hồ sơ của Zelle còn được xây dựng dựa trên hình mẫu phổ biến của một phụ nữ trung niên, nhóm đối tượng mà những kẻ lừa đảo có nhiều khả năng nhắm đến nhất. Tuy nhiên, van Zeller nhấn mạnh: “Tôi thực sự tin rằng bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể trở thành nạn nhân của lừa đảo”.

“Đàn ông cũng có khả năng trở thành nạn nhân của những vụ lừa đảo tương đương phụ nữ, nhưng họ ít có xu hướng trình báo hơn. Tuy nhiên, vì tôi là phụ nữ, chúng tôi đã tập trung tìm hiểu nhóm phụ nữ trung niên mới ly hôn hoặc góa chồng, những người thường trải qua những buổi tối cô đơn và đang tìm kiếm tình yêu.” Vậy van Zeller đã làm thế nào để thể hiện rõ rằng Mary Zelle đang sống trong cô đơn? “Tôi thực sự đã nói thẳng rằng mình đang tìm kiếm tình yêu.”

Dội bom tình yêu có thể phát huy hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh nạn cô đơn ngày càng gia tăng

Sau khi hồ sơ được đăng tải, van Zeller thừa nhận rằng ban đầu, trải nghiệm này thực sự khá thú vị: “Cũng vui khi có hồ sơ trên các trang web hẹn hò và được tất cả những người này dội bom tình yêu, nhất là khi tôi đã kết hôn được 20 năm.”

Love bombing hay dội bom tình yêu, là hiện tượng một người liên tục thể hiện tình cảm quá mức, dành cho bạn những lời tâng bốc và sự chú ý dồn dập nhằm nhanh chóng tạo dựng sự gắn kết, đồng thời khiến bạn ngày càng phụ thuộc vào họ.

Như van Zeller đã chỉ ra, chiến thuật dội bom tình yêu có thể đặc biệt hiệu quả khi bạn cảm thấy cô đơn. Suy cho cùng, chúng ta đang sống giữa một đại dịch cô đơn, tình trạng đã ngày càng gia tăng kể từ những năm 1980.

Những kẻ lừa đảo tình cảm sử dụng nhiều thủ thuật thao túng khác nhau

Dội bom tình yêu chỉ là bước khởi đầu của quá trình thao túng tâm lý.

“Khi tôi thực sự bắt đầu xây dựng một mối quan hệ, đặc biệt là với ‘Mark’ [một người tự xưng là Mark Turner], mọi chuyện nhanh chóng trở nên vô cùng mệt mỏi, cả về mặt cảm xúc nữa, bởi vì tôi đang phải đóng một vai diễn”, van Zeller giải thích.

Bà mô tả Mark là một người “rất cần được quan tâm”. “Anh ta liên tục muốn biết tôi đang thế nào và cho tôi thấy rằng anh ta vẫn nhớ những chi tiết nhỏ trong các cuộc trò chuyện mà chúng tôi đã có từ nhiều tuần trước. Anh ta luôn hỏi xem tôi có về nhà an toàn không, có ăn tối đầy đủ không, và liệu tôi có đang được chăm sóc, quan tâm hay không. Tôi có cảm giác mình được chú ý, được nhìn nhận và được chăm sóc. Đây chính là kiểu thao túng cảm xúc mà họ thực hiện rất thành thạo.”

Van Zeller dần nhận ra rằng những kẻ lừa đảo không đơn thuần lợi dụng sự thiếu hiểu biết hay trí thông minh của người khác. Thay vào đó, chúng khai thác những cảm xúc mà tất cả chúng ta đều có: hy vọng, sợ hãi, tình yêu và đôi khi là lòng tham. Bà nhận xét rằng chúng “rất, rất giỏi trong việc này. Chúng hiểu rất rõ bạn đang cần điều gì và cuộc sống của bạn đang thiếu vắng điều gì”.

Bà còn chỉ ra rằng những kẻ lừa đảo sở hữu một nguồn lực vô cùng quý giá, thậm chí hiếm có: thời gian. “Chúng dành rất nhiều thời gian cho bạn và cho cả một vụ lừa đảo.”

Chính vì thế, “bạn không còn nghĩ người này là một người xa lạ nữa”. Và khi ranh giới giữa người xa lạ với người thân quen dần biến mất, việc chúng lấy được thứ gì đó từ bạn, chẳng hạn như tiền bạc, cũng trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Chúng ta có thể làm gì trước những kẻ lừa đảo tình cảm?

Trước tình trạng những kẻ lừa đảo xuất hiện nhan nhản, van Zeller cho rằng: “Mọi người cần nhận thức rõ hơn về những gì đang diễn ra. Chúng ta nên cung cấp cho mọi người những lời khuyên để họ biết cách tự bảo vệ mình.”

Bà khuyến khích mọi người hãy “kiểm tra kỹ, kiểm tra lần thứ hai, thứ ba, thậm chí thứ tư mọi thứ”, đồng thời nhấn mạnh: “Nếu một điều gì đó có vẻ tốt đẹp đến mức khó tin, thì rất có thể nó thực sự tốt đẹp đến mức khó tin.”

Tuy nhiên, bà cho rằng trách nhiệm không nên hoàn toàn đặt lên vai mỗi cá nhân. “Tôi nghĩ trách nhiệm thuộc về chính phủ, bởi họ chưa làm đủ để ngăn chặn những vụ lừa đảo này. Các công ty mạng xã hội và những tập đoàn công nghệ lớn cũng chưa làm đủ, các ngân hàng cũng vậy, khi trên thực tế, họ đã trở thành công cụ để những kẻ lừa đảo lợi dụng.”

Nói cách khác, đừng chỉ dựa vào khả năng phán đoán của chính mình. Hãy tìm đến bạn bè và những người xung quanh để được giúp đỡ, đặc biệt khi bạn cảm thấy mình đang bị cuốn vào một mối quan hệ trực tuyến đầy hứa hẹn.

Nếu không, trong chuyện tình cảm, bạn có thể sẽ chỉ còn biết bám víu vào một niềm hy vọng mong manh, giống như câu hát “Livin’ on a Prayer” (Sống nhờ vào lời cầu nguyện) của ban nhạc Bon Jovi.