Tầng lớp xã hội có ảnh hưởng đến lòng hào phóng?

ĐIỂM CHÍNH

• Các nhà nghiên cứu đang tìm hiểu xem những người có thu nhập cao hay thấp thì ai có xu hướng hào phóng hơn.
• Một loạt nghiên cứu mới cho thấy người giàu có phần nhỉnh hơn một chút và khá ổn định trong việc cho đi.
• Tuy nhiên, kết quả này mang nhiều sắc thái tinh tế và phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cả giá trị của món quà được trao.

Trong nhiều thập kỷ qua, các nhà khoa học đã tranh luận về việc tầng lớp xã hội ảnh hưởng thế nào đến khả năng một người sẵn lòng giúp đỡ người khác.

Có hai luồng quan điểm chính xoay quanh vấn đề này. Một bên cho rằng những người có thu nhập thấp phụ thuộc nhiều hơn vào các mạng lưới xã hội, nên họ có xu hướng rộng lòng hơn. Bên còn lại lập luận rằng những người có thu nhập cao sở hữu nhiều nguồn lực hơn, vì vậy họ dễ dàng hào phóng hơn.

Một nhóm nghiên cứu quốc tế đến từ Trung Quốc, Hà Lan và Vương quốc Anh đã tổng hợp một khối lượng dữ liệu đồ sộ nhằm xác định giả thuyết nào nhận được nhiều bằng chứng ủng hộ hơn.

Phân tích tổng hợp của họ kết nối kết quả từ 471 nghiên cứu, với hơn 2,3 triệu người tham gia thuộc 60 cộng đồng khác nhau trên toàn thế giới, trong khoảng thời gian từ năm 1968 đến năm 2024.

Source: Philip Steury/Shutterstock

Các nhà nghiên cứu sử dụng một định nghĩa khá rộng về hành vi vị tha, tức là mức độ sẵn lòng giúp đỡ người khác của người tham gia. Điều này bao gồm việc quyên góp từ thiện, tham gia hoạt động tình nguyện, hợp tác trong các trò chơi kinh tế, cũng như những tuyên bố tự báo cáo về ý định giúp đỡ người khác. Họ cũng tính đến nhiều yếu tố khác nhau, chẳng hạn việc giúp đỡ diễn ra công khai hay riêng tư, giá trị hay chi phí của sự giúp đỡ, và đặc điểm nhân khẩu học của người tham gia.

Kết quả phân tích cho thấy những người thuộc tầng lớp xã hội cao có xu hướng giúp đỡ người khác nhiều hơn một chút và khá nhất quán so với những người thuộc tầng lớp thấp hơn.

Mối liên hệ này tuy nhỏ nhưng ổn định, xuất hiện ở mọi nhóm tuổi và ở nhiều khu vực địa lý khác nhau. Những yếu tố khác, như mức độ bất bình đẳng thu nhập hay mật độ dân số của từng cộng đồng, không làm thay đổi kết quả.

Khi đi sâu hơn vào dữ liệu, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng những người giàu có có xu hướng giúp đỡ nhiều hơn so với người thu nhập thấp trong những trường hợp sự đóng góp đòi hỏi cam kết thực sự về thời gian hoặc nguồn lực, những thứ có thể khan hiếm đối với họ, thay vì chỉ là một lời hứa giúp đỡ hoặc một chi phí không mang tính vật chất, chẳng hạn như đề nghị trông giúp con cho ai đó.

Sự cam kết giúp đỡ cũng mạnh mẽ hơn trong bối cảnh công khai, điều này có thể gợi ý rằng những người giàu được thúc đẩy phần nào bởi mong muốn duy trì hình ảnh xã hội tích cực. Ngoài ra, những người thuộc tầng lớp cao cũng có xu hướng giúp đỡ những người có ít nguồn lực hơn mình.

Tuy vậy, cần lưu ý rằng phần lớn các nghiên cứu trong phân tích này được thực hiện tại những xã hội giàu có ở phương Tây. Hơn nữa, các nghiên cứu mang tính tương quan; ngay cả khi hai yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ, điều đó không có nghĩa là yếu tố này gây ra yếu tố kia.

Các nhà nghiên cứu cũng bổ sung một điểm cần cân nhắc: phân tích của họ không đo lường được mức độ hào phóng tính theo tỷ lệ so với thu nhập và tài sản của người tham gia. Vì thế, rất có thể những người thu nhập thấp đã dành ra một phần lớn hơn trong thu nhập hoặc tài sản của mình để giúp đỡ người khác, so với những người có thu nhập cao.

Thông điệp rút ra là: Dù bằng chứng còn phức tạp, vẫn có một khối lượng dữ liệu cho thấy những người có thu nhập cao có xu hướng cho đi hào phóng hơn và hợp tác nhiều hơn so với những người thu nhập thấp. Điều này có lẽ xuất phát từ việc họ có nhiều nguồn lực dư dả hơn để sẻ chia.

Bạn có thể truy cập trang web của Trung tâm Bronfenbrenner về Nghiên cứu Chuyển giao thuộc Đại học Cornell để tìm hiểu thêm về các công trình của chúng tôi trong việc giải quyết những vấn đề của con người.

Nguồn:  Does Social Class Influence Generosity? | Psychology Today