Thú cưng có làm chủ nhân hạnh phúc hơn không? một nghiên cứu mới nói là không

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Nhiều nghiên cứu cho rằng việc nuôi thú cưng giúp gia tăng cảm giác hạnh phúc.
• Một nghiên cứu sử dụng dữ liệu tại Úc đã phân tích mối liên hệ giữa việc nuôi thú cưng và mức độ an sinh theo cách tinh vi hơn.
• Việc nuôi thú cưng không cho thấy ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống, cảm giác cô đơn, sức khỏe tinh thần hay sức khỏe tổng thể.
• Nuôi thú cưng có thể tác động đến sức khỏe tinh thần theo cả hướng tích cực lẫn tiêu cực.

Nhiều người nuôi thú cưng sẽ khẳng định rằng những người bạn nhỏ của họ là nguồn vui lớn lao, giúp họ bớt cô đơn và cảm thấy cuộc sống dễ chịu hơn. Thực tế, không ít nghiên cứu tâm lý học từng chỉ ra những lợi ích mà thú cưng mang lại cho cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Tuy vậy, việc nuôi thú cưng đôi khi cũng kéo theo những tình huống vô cùng khó khăn, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm lý của chủ nhân. Chẳng hạn, một chú chó không được huấn luyện tốt, trở nên hung dữ và cắn người, kể cả chủ của mình, có thể khiến người nuôi rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi. Khi thú cưng ốm đau, nỗi lo lắng cũng khiến tinh thần của chủ nhân sa sút. Và chưa kể, những hóa đơn thú y cao ngất ngưởng đôi khi trở thành gánh nặng khiến nhiều người kiệt sức cả về tài chính lẫn cảm xúc.

Vì thế, nếu nhìn một cách toàn diện, mối liên hệ giữa việc nuôi thú cưng và sự an ổn tâm lý có lẽ không đơn giản như ta vẫn nghĩ. Do đó, cần có những nghiên cứu tâm lý học chất lượng cao để tìm hiểu sâu hơn về mối quan hệ này.

Một nghiên cứu mới về việc nuôi thú cưng, sức khỏe và hạnh phúc

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Applied Research in Quality of Life đã tiếp cận câu chuyện nuôi thú cưng và sức khỏe từ một góc nhìn khác (Ananyev và các cộng sự, 2026). Trong nghiên cứu mang tên “The Causal Effect of Pet Ownership on Health and Well-being”, nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Maxim Ananyev thuộc University of Melbourne dẫn đầu đã phân tích dữ liệu từ cuộc khảo sát mang tên HILDA (Household, Income and Labour Dynamics in Australia).

Cuộc khảo sát này có ba ưu điểm lớn so với nhiều nghiên cứu trước đây về tác động tâm lý của việc nuôi thú cưng.

Thứ nhất, đây là một nghiên cứu theo chiều dọc, nghĩa là dữ liệu được thu thập qua nhiều năm. Khảo sát bắt đầu từ năm 2001, và dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu này được thu thập vào năm 2018 và 2022. Khác với những nghiên cứu chỉ đo lường tại một thời điểm, việc có hai mốc dữ liệu cho phép thực hiện các phân tích thống kê sâu hơn và đa dạng hơn.

Thứ hai, các nhà khoa học đã so sánh dữ liệu từ bang Victoria, nơi có sự thay đổi chính sách cho phép người thuê nhà được nuôi thú cưng (khiến số người nuôi thú tăng lên so với các bang khác của Úc, nơi không có thay đổi tương tự). Thiết kế này giúp nghiên cứu tiến gần hơn đến việc xác định quan hệ nhân quả, thay vì chỉ dừng ở mối tương quan đơn thuần như nhiều nghiên cứu trước.

Thứ ba, nghiên cứu thu thập rất nhiều loại dữ liệu khác nhau, và những người tham gia được tuyển chọn cụ thể để đánh giá tác động của việc nuôi thú cưng. Thiết kế này giúp giảm thiểu sai lệch. Ví dụ, nếu một nghiên cứu chỉ kêu gọi “tìm người nuôi thú cưng”, thì phần lớn những người đang hài lòng với thú cưng của mình có thể sẽ đăng ký tham gia, khiến kết quả trở nên quá lạc quan.

Các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu của 495 người nuôi thú cưng, có thể là mèo, chó, ngựa, chim hay cá. Tất cả đều hoàn thành các bảng câu hỏi về mức độ hài lòng với cuộc sống, cảm giác cô đơn, sức khỏe tinh thần và sức khỏe tổng thể.

Kết quả nghiên cứu: Trung bình mà nói, việc nuôi thú cưng không ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống, cảm giác cô đơn, sức khỏe tinh thần hay sức khỏe tổng thể.

Dữ liệu từ những người nuôi thú tại bang Victoria được so sánh với dữ liệu của những người thuê nhà ở các bang khác, nơi họ không được phép nuôi thú, cũng như những người không thuê nhà tại Victoria.

Điều gây bất ngờ là, việc nuôi thú cưng không cho thấy bất kỳ ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực nào đến sự hài lòng với cuộc sống, cảm giác cô đơn, sức khỏe tinh thần hay sức khỏe tổng thể. Dĩ nhiên, điều này không có nghĩa là không có ai cảm thấy hạnh phúc hơn nhờ thú cưng của mình. Nó chỉ cho thấy rằng, khi xét trên hàng trăm con người khác nhau, những tác động tích cực và tiêu cực dường như triệt tiêu lẫn nhau.

Trong khi có người nhận được nguồn an ủi lớn lao từ thú cưng, thì cũng có người phải đối mặt với những áp lực và tổn thương tinh thần vì các vấn đề liên quan đến chúng. Dù kết quả này trái ngược với một số nghiên cứu trước đó, quy mô mẫu lớn và thiết kế chặt chẽ của nghiên cứu khiến kết quả trở nên đáng tin cậy. Vì vậy, rất có thể một số nghiên cứu trước đây về việc nuôi thú cưng và hạnh phúc đã bị ảnh hưởng bởi những sai lệch trong dữ liệu.

References

Ananyev, M., Botha, F., Lamberova, N. et al. (2026). The Causal Effect of Pet Ownership on Health and Well-being. Applied Research Quality Life, https://doi.org/10.1007/s11482-026-10550-5

Tác giả: Sebastian Ocklenburg, Ph.D.

Nguồn: Do Pets Make Their Owners Happy? New Study Says They Do Not | Psychology Today