Với trầm cảm, tập thể dục có thể hiệu quả như thuốc và trị liệu

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Một tổng quan hệ thống mới được cập nhật cho thấy tập thể dục có hiệu quả tương đương trị liệu tâm lý và thuốc trong điều trị trầm cảm.
• Vận động giúp cải thiện hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh và có thể kích thích giải phóng các yếu tố tăng trưởng của não bộ.
• Bắt đầu từ những bước nhỏ và rủ bạn bè cùng tập có thể giúp bạn duy trì thói quen vận động đều đặn.

Bạn đã bao giờ cảm nhận được sự nhẹ nhõm trong tâm trí sau một buổi ở phòng gym, một lớp thể dục, hay chỉ là một vòng đi bộ quanh khu phố? Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy vận động có thể giúp xoa dịu những triệu chứng của trầm cảm.

Trầm cảm vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật trên toàn thế giới, ảnh hưởng đến hơn 280 triệu người. Thuốc chống trầm cảm và trị liệu tâm lý thường là những lựa chọn điều trị phổ biến. Thế nhưng, thuốc có thể tốn kém và gây tác dụng phụ, còn trị liệu tâm lý thì không phải ai cũng dễ dàng tiếp cận.

Mới đây, một tổng quan hệ thống cập nhật được công bố trong tháng này trên tạp chí Cochrane Database of Systematic Reviews cho thấy tập thể dục có hiệu quả tương đương thuốc hoặc liệu pháp trò chuyện trong việc giảm triệu chứng trầm cảm.

Bài tổng quan do các nhà nghiên cứu tại University of Lancashire thực hiện, với sự hỗ trợ của National Institute for Health and Care Research của Vương quốc Anh. Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 73 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên, với gần 5.000 người trưởng thành mắc trầm cảm tham gia.

Kết quả cho thấy, so với việc không điều trị, tập thể dục có hiệu quả ở mức vừa phải trong việc làm giảm triệu chứng trầm cảm. Khi so sánh với trị liệu tâm lý hoặc thuốc chống trầm cảm, hiệu quả của vận động là tương đương.

Image: PeopleImages/Shutterstock

Điều gì đang diễn ra ở đây? Chúng ta biết rằng tập thể dục giúp cải thiện hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine, tương tự cơ chế của nhiều loại thuốc chống trầm cảm. Vận động cũng kích thích cơ thể giải phóng các yếu tố tăng trưởng của não bộ, giúp não thích nghi và thay đổi theo hướng tích cực hơn.

Vậy làm sao để đưa điều này vào cuộc sống hằng ngày? Bản tổng quan cập nhật cho thấy những bài tập với cường độ nhẹ đến vừa mang lại lợi ích nhiều hơn so với các buổi tập quá nặng. Hoàn thành tổng cộng từ 13 đến 36 buổi tập có liên quan đến sự cải thiện rõ rệt hơn về triệu chứng trầm cảm.

Không có một hình thức vận động nào tỏ ra vượt trội hoàn toàn so với các hình thức khác. Tuy nhiên, việc kết hợp các hoạt động aerobic với tập tăng sức bền (như tập tạ) có vẻ hiệu quả hơn so với chỉ tập aerobic đơn thuần.

Các chuyên gia khuyên rằng nên bắt đầu từ những điều nhỏ bé và tăng dần theo khả năng của mình; ngay cả việc đi bộ mỗi ngày cũng có thể giúp cải thiện triệu chứng trong giai đoạn đầu.

Chúng ta cũng biết rằng sự hỗ trợ từ người khác là yếu tố rất quan trọng để duy trì thói quen tập luyện đều đặn. Tìm một người bạn cùng hẹn tập thường xuyên có thể giúp bạn kiên trì hơn.

Bản tổng quan mới này góp thêm vào kho bằng chứng ngày càng phong phú về lợi ích của vận động. Chúng ta vốn đã biết rằng tập thể dục giúp trẻ em học tốt hơn, kéo dài tuổi thọ và góp phần phòng ngừa sa sút trí tuệ.

Dù bằng chứng khá rõ ràng, bài tổng quan vẫn có một vài hạn chế. Phần lớn các nghiên cứu được đưa vào phân tích có quy mô nhỏ, dưới 100 người tham gia, khiến việc rút ra kết luận chắc chắn trở nên khó khăn hơn. Nhiều nghiên cứu cũng tồn tại những điểm yếu về phương pháp thiết kế. Ngoài ra, đa số chỉ đo lường kết quả vào cuối quá trình điều trị mà không theo dõi dài hạn, nên thời gian duy trì lợi ích của việc tập thể dục vẫn chưa thật sự rõ ràng. Một số hình thức vận động có thể có lợi cho người trầm cảm, như yoga, khí công hay các bài tập giãn cơ, chưa được đưa vào phân tích và là hướng nghiên cứu cần tiếp tục trong tương lai.

Dẫu còn những giới hạn nhất định, thông điệp cốt lõi vẫn rất rõ ràng: Các bằng chứng khoa học cho thấy tập thể dục là một phương pháp điều trị trầm cảm hiệu quả.

Tác giả: The Bronfenbrenner Center for Translational Research 

Nguồn: For Depression, Exercise Can Be as Effective as Medication and Therapy | Psychology Today