Vượt lên trên tư duy tích cực: những tia lấp lánh cho sự hồi phục

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Giữ sự tích cực khi lòng nặng trĩu có thể khiến ta kiệt sức cả về thể chất lẫn cảm xúc.
• Ta có thể tìm thấy những “tia lấp lánh” từ những thói quen nhỏ bé, có chủ ý trong đời sống hằng ngày.
• Những tia lấp lánh có thể trở thành những chuyển hướng vi mô, dẫn ta về phía bình yên và cảm giác an toàn.

Nhiều người trong chúng ta đã từng cố gắng nhìn về phía ánh sáng khi cuộc sống trở nên nặng nề. Là một người luôn xem mình là tích cực, tôi thường cố giữ hoặc ít nhất là tỏ ra lạc quan bất cứ khi nào có thể. Nhưng rồi, có những lúc, việc duy trì sự tích cực trở nên vô cùng khó khăn, nhất là khi ta chìm trong kiệt quệ hay mất mát một người thân yêu. Ai trong chúng ta cũng đã từng trải qua những khoảnh khắc như thế. Có người bảo tôi: “Cứ nghĩ tích cực đi.” Nhưng trong những giây phút ấy, tôi không chắc sự tích cực còn giúp ích gì nữa. Thậm chí, nó còn khiến cơ thể tôi mỏi mệt. Vậy thì, ta phải làm gì khi ánh sáng dường như ở quá xa?

Một chuyên gia công tác xã hội lâm sàng, Deb Dana, đã đưa ra khái niệm “glimmers”, những tia lấp lánh nhỏ bé, là những khoảnh khắc vi mô (như những tín hiệu rất nhỏ trong đời sống thường nhật) giúp hệ thần kinh của ta dịch chuyển dần về trạng thái bình yên và an toàn. Khái niệm này dựa trên Thuyết Đa Phế Vị của Stephen Porges (2011), một khung lý thuyết về thần kinh sinh lý học cho rằng những “tia lấp lánh” hoạt động như tín hiệu kích hoạt hệ thần kinh phế vị bụng, từ đó nuôi dưỡng khả năng kết nối xã hội và cảm giác an toàn. Theo lý thuyết này, sự kích hoạt ấy giúp ta rời xa những phản ứng phòng vệ do căng thẳng. Vì vậy, khi ta chủ ý nhận ra hoặc tạo ra những khoảnh khắc nhỏ bé ấy, ta đang dịu dàng dẫn dắt hệ thần kinh của mình trở về một trạng thái an ổn hơn. Tôi tin rằng những “tia lấp lánh” ấy chính là những “chuyển hướng vi mô”, giúp ta phản ứng vững vàng hơn trước những biến động của cuộc sống.

Dưới đây là bốn bước thực tế để đưa những tia lấp lánh vào đời sống như những chuyển hướng vi mô mỗi khi ta cần:

• Hãy tạo cho mình một danh sách “tia lấp lánh” riêng. Đó có thể là những trải nghiệm cảm giác rất nhỏ nhưng khiến ta dễ chịu hơn.
• Chủ động thực hành những “tia lấp lánh” mỗi ngày. Đôi khi, chỉ cần một bước chân ra ngoài trời, hay tìm một góc nắng ấm cũng đã đủ.
• Kết hợp những thực hành này với các “vi thói quen” hay nếp sinh hoạt sẵn có hằng ngày. Với tôi, việc đến phòng tập không chỉ là rèn luyện thể chất, mà còn là một “tia lấp lánh”.
• Đồng thời, ta có thể tận dụng điện thoại để tạo “thư mục tia lấp lánh”, lưu giữ những bức ảnh yêu thích, những đoạn tin nhắn tiếp thêm động lực, hay danh sách nhạc giúp ta chạm lại cảm giác bình yên và an toàn.

Quan điểm của tôi là: trước hết, hãy thừa nhận những cảm xúc khó khăn của mình, rồi nhẹ nhàng hướng sự chú ý đến một “tia lấp lánh”. Những tia lấp lánh không phải là đối lập với những tác nhân kích hoạt cảm xúc. Chúng tồn tại song song, ngay cả trong bóng tối. Ta cần tự nhắc mình rằng, trong tâm trí, không chỉ có mỗi sự vật lộn hiện hữu. Điều quan trọng là ta học cách mở rộng khả năng quay trở lại trạng thái cân bằng, chứ không phải loại bỏ hoàn toàn căng thẳng (Dana, 2018). Và những thực hành “tia lấp lánh” mỗi ngày, chính là những chuyển hướng vi mô giúp hệ thần kinh của ta dần trở về với bình an và cảm giác an toàn.

References

Dana, D. (2018). The polyvagal theory in therapy: Engaging the rhythm of regulation. W. W. Norton & Company.

Porges, S. W. (2011). The Polyvagal theory: Neurophysiological foundations of emotions, attachment, communication, and self-regulation. New York: W. W. Norton & Company.

Tác giả: Mansoo Yu, Ph.D.

Nguồn: Beyond Positive Thinking: Glimmers for Restoration | Psychology Today