Những mối tình định mệnh dở dang của chúng ta là một chuỗi những bài học

Chúng ta đã quen nhìn sự thành bại của tình yêu theo cách rạch ròi, nhị nguyên: hoặc một mối quan hệ “thành công” nghĩa là hai người đã, và vẫn, ở bên nhau hạnh phúc trong một thời gian dài (có thể cho đến cuối đời), hoặc nó “thất bại”, để lại nỗi đau và cảm giác (ít hay nhiều) rằng ta đã lãng phí thời gian của mình.

Nhưng đó có lẽ là một cách nhìn quá khắc nghiệt. Sẽ ra sao nếu ta chuyển sự quan tâm khỏi câu hỏi liệu một mối quan hệ có kéo dài hay không, sang một mối bận tâm lành mạnh và thú vị hơn: ta đã học được bao nhiêu điều về tình yêu từ chính sự kết thúc ấy? Ta có thể tìm thấy giá trị không chỉ ở độ bền hay sự lâu dài của một mối gắn bó, mà còn ở khả năng của nó trong việc dạy ta hiểu rõ hơn những nhu cầu cảm xúc của chính mình, ngay trong tiến trình tan vỡ.

Có thể nói rằng, đằng sau sự sụp đổ của mỗi mối quan hệ, luôn có những bài học có thể được gọi tên và thấm nhuần. Thay vì xem một chuỗi những cuộc tình đổ vỡ chỉ như một mớ hỗn độn, ta có thể bắt đầu nhìn chúng như một kho tàng những hiểu biết tiềm ẩn về bản chất và ý nghĩa của tình yêu.

Egon Schiele, Four Trees, 1917

Vẽ bản đồ giáo trình của trái tim

Ta có thể tái định nghĩa ý nghĩa của những mối quan hệ trong quá khứ bằng cách tự hỏi: bài học cốt lõi của chúng là gì? Mỗi mối tình đã dạy ta điều gì? Từ đó, ta có thể phác thảo nên một tấm bản đồ học tập cho toàn bộ hành trình yêu đương của mình:

Những bài học từ M. (19–21 tuổi):

— Đừng bao giờ ở bên ai đó chỉ vì nghĩa vụ.
— Rời đi ngay khi bạn cảm thấy mình cần phải đi. Trì hoãn chưa bao giờ là một điều tử tế.

Những bài học từ Q. (22 tuổi):

— Tuyệt đối không van xin. Chỉ hỏi tối đa bốn lần (một cách nhẹ nhàng), rồi rời đi.
— Một người có thể cực kỳ thông minh, nhưng lại hoàn toàn mù mờ về mặt cảm xúc.

Từ B. (22 tuổi):

— Cẩn thận với những người núp sau vẻ ngọt ngào, lịch sự quá mức.
— Đừng luôn coi sự im lặng của họ là dấu hiệu của hạnh phúc.
— Tình dục tốt thực sự rất quan trọng.

Từ D. (22–34 tuổi):

— Nói rõ ràng điều bạn có thể chịu đựng được và thực sự nghiêm túc với điều đó.
— Luôn sẵn sàng rời đi bất cứ lúc nào.
— Người trông có vẻ bình thường nhất cũng có thể đột ngột rút lui và trở nên điên loạn (vì những vấn đề sâu kín trong tâm lý). Hãy luôn cảnh giác.
— Đừng giúp ai đó quá nhiều.
— Bạn xứng đáng với sự tử tế và điều tốt lành.
— Hãy canh giữ thành trì.

Từ P. (37–43 tuổi):

— Tuyệt vọng dẫn đến những lựa chọn tồi.
— Hãy xây dựng tư duy dư dả: luôn còn những người khác ngoài kia.
— Đừng chấp nhận bất kỳ ai không thực sự, thực sự tha thiết. Đừng bao giờ thuyết phục.
— Ngoài kia có rất nhiều sự điên rồ; hãy dè chừng những vấn đề tâm lý.

Hẹn hò (44–50 tuổi):

— Ấn tượng lần hai không bao giờ tốt hơn lần đầu.
— Bạn hoàn toàn có thể – và nên – rời đi một cách lịch thiệp và tinh tế.
— Cẩn thận với ngụy biện chi phí chìm.
— Sự thiếu tự tin từ thời thơ ấu có cái đuôi rất dài.
— Hãy tha thứ cho bản thân vì đã mắc đủ mọi sai lầm có thể mắc.

Giá trị ẩn giấu của những kết thúc: những bài học cần học trong tình yêu

Lần tới, khi ta ngồi khóc nức nở trên ghế sofa hay trên giường, than thở về “thất bại” của một mối quan hệ nữa, hãy dừng lại và nhẹ nhàng tự hỏi: mình có thể học được gì từ đây? Sự tan rã của mối gắn kết này đang dạy mình điều gì? Sự sụp đổ ấy là một bài học cải trang. Có thể, khi nhìn kỹ hơn, đó là lời cảnh báo rằng ta không nên thỏa hiệp trong chuyện tình dục. Có thể là một nhắc nhở rằng ta cần lắng nghe trực giác của mình nhiều hơn. Hoặc có lẽ ta phải quay lại và học lại một bài học cũ: đừng bao giờ cố cứu vớt ai đó, hay rằng trí tuệ bất lực trước những áp lực cảm xúc.

Có thể nói rằng, những cuộc chia tay đau đớn nhất, theo định nghĩa, cũng chính là nơi chứa đựng chất liệu học tập phong phú nhất. Nếu (tám tháng sau một cuộc chia tay) ta vẫn tin rằng mình đã bị bỏ rơi, có lẽ chỉ vì ta chưa chịu nhặt lấy một bài học nào đó, chẳng hạn như bài học về lòng tự trọng, hay một chuyên đề về việc không chấp nhận những lời bao biện.

Biến nước mắt thành tri thức

Ta không nên cảm thấy bị xúc phạm bởi việc nhiều bài học về tình yêu nghe có vẻ đơn giản đến thế. Rằng phải mất năm năm mới học được “Hãy nghe theo trực giác của mình”, hay một năm rưỡi để hiểu “Hãy đặt ra ranh giới”, hoặc sáu tháng đau đớn và hỗn loạn để rút ra bài học “Hãy từ bỏ những người không chịu lắng nghe bạn”, nghe có thể thật ngớ ngẩn. Nhưng có một khoảng cách mênh mông giữa việc một bài học nghe đơn giản đến đâu, và việc nắm bắt nó một cách trọn vẹn khó khăn đến mức nào, tức là đan nó vào từng chi tiết của đời sống thực mà ta đã trải qua.

Triết gia Schopenhauer từng cho rằng nhiệm vụ của triết học là biến “nước mắt thành tri thức”. Càng trân trọng thứ tri thức ấy, ta càng ít phải xem mỗi mối quan hệ đổ vỡ là một sự lãng phí. Nó không chỉ là đau đớn; nó còn có thể là một phần đầy thú vị và quan trọng trong giáo trình tình yêu của đời ta.

Ta có thể chuyển định nghĩa về một người yêu giỏi: không còn là hình mẫu của kẻ may mắn tìm được tri kỷ vĩnh hằng, mà là người dù vẫn mang trong mình những nỗi đau, không bao giờ ngừng học hỏi về sự phức tạp của tình yêu. Lần tới khi ta vấp ngã trong chuyện tình cảm, ta không chỉ cần nguyền rủa vận rủi của mình; ta có thể nghĩ rằng, đơn giản là ta vẫn còn vài bài học nữa cần học về tình yêu, trước khi được yên ổn. 

Nguồn: OUR DOOMED LOVE AFFAIRS ARE A SERIES OF LESSONS | The School Of Life

---