3 bước để tìm thấy bình yên và sự tự tại giữa những ngày bất an

Gần đây, tôi liên tục nhận được cùng một câu hỏi từ rất nhiều người. Tóm gọn lại là: Làm sao để giữ được sự bình tĩnh trước một thế giới đáng sợ như hiện nay, làm sao để vững vàng trong những thời khắc mà mọi thứ dường như đều đang lung lay? Để trả lời cho điều đó, tôi đã xây dựng một chuỗi các phương pháp giúp nuôi dưỡng cảm giác hạnh phúc từ sâu bên trong và duy trì một sự điềm tĩnh bền vững, bất kể những biến động đang diễn ra ở thế giới bên ngoài. Dù hành trình này bao gồm rất nhiều khía cạnh mà tôi sẽ lần lượt chia sẻ sau, nhưng hôm nay, tôi muốn chỉ ra một vài điều chỉnh nhỏ. Chúng sẽ giúp bạn nâng cao khả năng phục hồi tâm lý, đồng thời thay đổi cách bạn đối diện với giai đoạn lịch sử đầy biến động này.

Hãy cẩn trọng với những gì bạn tiếp nhận

Đầu tiên là một điều hiển nhiên: Bạn đang "nuôi dưỡng" tâm trí mình bằng thứ gì? Bạn đang chọn tiếp nạp điều gì qua tin tức, mạng xã hội và cả những người xung quanh, tức là những mối quan hệ mà bạn duy trì? Hãy đặc biệt lưu tâm đến những gì bạn chọn để mắt tới, bởi vì nơi nào bạn đặt sự chú ý, nơi đó sẽ quyết định thái độ và tâm trạng của bạn. Hãy tỉnh táo hơn với những người mà bạn dành thời gian cùng, nhất là những ai cứ khăng khăng đào xới lại những chuyện tồi tệ đang xảy ra. Hãy để ý xem cảm giác của bạn ra sao khi ở bên họ, và liệu họ có đang muốn kéo bạn vào vòng xoáy của những suy nghĩ tiêu cực hay những viễn cảnh tận thế u ám hay không. Nếu tin tức hay những người xung quanh đang khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, hãy "tắt" chúng đi. Bạn có thể lịch sự nói với những người đang cần trút bỏ bóng tối rằng điều đó không hề giúp ích cho bạn. Dù bạn trân trọng nhu cầu được giãi bày của họ và hiểu rằng đó là cách họ đối phó với thực tại, nhưng nó lại gây hại cho chính bạn. Bạn có thể giải thích rằng hiện tại mình đang chọn lọc kỹ lưỡng hơn những gì sẽ nạp vào tâm trí.

Người đối diện có thể sẽ khó chịu vì bạn không muốn cùng họ phẫn nộ hay đồng hành trong nỗi sợ hãi; họ có thể buộc tội bạn là kẻ trốn tránh thực tại, sống trong ảo tưởng, tiếp tay cho "kẻ xấu", hay dung túng cho một tương lai tồi tệ hơn (đó đều là những phản ứng rất dễ đoán). Tuy nhiên, bất kể những lời cáo buộc hay phán xét đó là gì, bạn không cần phải xin lỗi hay thanh minh, chỉ cần làm rõ một điều: những gì hiệu quả với họ không có nghĩa là sẽ tốt cho bạn. Hãy kiên định với lập trường của mình, rồi cả hai bạn đều sẽ ổn thôi.

Nuôi dưỡng niềm niềm vui

Bên cạnh việc hạn chế những "độc tố" nạp vào cơ thể, còn một câu hỏi quan trọng khác về niềm vui. Chúng ta thường e sợ, thậm chí cảm thấy tội lỗi khi nhắc đến hai chữ "niềm vui" vào những thời điểm thế này. Bởi lẽ, ta mặc định rằng thật không công bằng và chẳng hề đúng đắn nếu mình vẫn thấy vui vẻ trong khi bao nhiêu người khác đang phải chịu đựng khổ đau. Ta tự nhủ không được phép tận hưởng cuộc sống lúc này vì như thế là quá chênh lệch, quá bất công, cứ như thể mọi con người trên đời này đều phải đứng trên một mặt phẳng sẻ chia nỗi đau như nhau. Thế nhưng, thực tế là cuộc đời vốn chẳng bao giờ bằng phẳng; không phải ai cũng có được những đặc quyền hay cơ hội giống nhau. Đó là sự thật, nhưng ta lại cố phủ nhận nó, ta cứ dán mắt vào đau thương để khỏi thấy cắn rứt vì mình đang có những thứ mà người khác không có. Nhưng nếu chúng ta may mắn có được những điều tốt đẹp trong đời, thì chúng ta cần phải trân trọng và nâng niu thực tại đó. Có một điều chắc chắn là: Ta không thể làm vơi bớt nỗi đau của bất kỳ ai bằng cách tự làm khổ bản thân mình hoặc cứ mãi đắm chìm trong những suy nghĩ đau thương ấy.

Sự thật là, niềm vui không hề đối nghịch với khổ đau. Là con người, ta luôn trải nghiệm cả hai mọi lúc, mọi nơi. Niềm vui luôn song hành cùng nỗi đau; sự hiện diện của điều này không hề phủ nhận sự tồn tại của điều kia. Khi bạn dừng lại để trân trọng những khoảnh khắc hạnh phúc trong đời, khi bạn cho phép mình cảm thấy thực sự vui vẻ, may mắn, được yêu thương, biết ơn, hay bất cứ tên gọi nào khác, điều đó không có nghĩa là bạn đã quên đi hay bỏ mặc những người đang khốn khổ, hay lãng quên chính nỗi đau của mình. Cuộc sống là sự tổng hòa của cả hai, chứ không phải chỉ chọn một trong hai. Thật lạ lùng khi chúng ta cứ tin rằng vui và buồn là kẻ thù, nhưng thực chất chúng lại là đôi bạn thân. Việc đón nhận niềm vui giúp trái tim ta mở rộng hơn với mọi người; nó khiến ta biết thấu cảm và kết nối sâu sắc hơn.

Nói tóm lại, điều quan trọng là bạn cần tự hỏi liệu mình đã có đủ "liều lượng" niềm vui trong chế độ ăn uống tinh thần và tâm hồn hay chưa. Bạn đã nạp đủ "vitamin niềm vui" cho mình chưa? Nếu chưa, hãy bổ sung ngay nhé. Hãy nghĩ về những khoảnh khắc khiến bạn mỉm cười và cảm thấy được vỗ về; chúng có thể lớn lao hoặc nhỏ bé (thường thì chúng rất nhỏ thôi). Hãy để ý xem điều gì khiến bạn cảm thấy phấn chấn, rộn ràng như một chú cún nhỏ đang vẫy đuôi mừng vui, và hãy chủ động cho phép mình tận hưởng những giây phút ấy nhiều hơn.

Chúng ta quên mất niềm vui vì cứ ngỡ rằng nó đã tan biến hoặc tự nhủ mình không nên cảm nhận nó, nhưng thực ra niềm vui vẫn luôn ở đây, ngay cạnh nỗi buồn, sự lo âu và mọi cung bậc cảm xúc khác. Hãy tìm lấy nó, dù đôi khi thật khó khăn. Hãy dành tặng nó cho chính mình. Hãy nâng niu và nuôi dưỡng niềm vui. Hãy dừng lại một chút để cảm nhận hơi ấm của nó lan tỏa trong cơ thể. Đừng quên niềm vui, bạn nhé.

Hãy sống cho hiện tại

Ở một khía cạnh khác, trong những giai đoạn như thế này, tâm trí ta thường có xu hướng "du hành đến tương lai" và trầm trọng hóa mọi việc. Chúng ta không ngừng thêu dệt nên những kịch bản về đủ mọi điều tồi tệ sắp xảy ra, lấp đầy đầu óc bằng những câu hỏi "lỡ như..." và "rồi sẽ ra sao...", dù thực tế chúng vẫn chưa hề tới. Ta tự chọn ra những điểm mấu chốt rồi tự nối chúng lại theo ý mình, rồi tự vẽ nên một bức tranh u tối: "Chuyện này xảy ra là do cái kia, nghĩa là điều nọ chắc chắn sẽ tới vì cái này". Tất cả đều là sản phẩm do tâm trí tự nhào nặn, và hệ quả là nó chỉ khiến chúng ta thêm phần rệu rã và sợ hãi.

Thực tế là, con người chúng ta vốn dĩ rất khó chịu đựng sự bất định; nó đe dọa đến cảm giác sinh tồn cơ bản nhất. Nếu không biết điều gì sắp xảy đến, ta cảm thấy mình không thể kiểm soát hay ngăn chặn được nó. Những gì đang diễn ra trên hành tinh này tạo cảm giác bất an và khó đoán định đến lạ kỳ. Trước tình cảnh đáng báo động đó, tâm trí ta phản ứng bằng một cơ chế thích nghi rất kỳ lạ: Nó thuyết phục ta tin chắc vào một kết cục tồi tệ. Bằng cách đó, ta không còn phải chấp nhận rằng mình "không biết" nữa, mà có thể "yên lòng" trong cái suy nghĩ rằng mọi thứ rồi sẽ kinh khủng lắm đây. Thật nghịch lý, tâm trí thà chọn sự chắc chắn của một thảm họa còn hơn là phải đối diện với sự mơ hồ của một tương lai chưa được viết ra.

Việc bạn hay lo xa hay cứ mãi "lỡ như" không có nghĩa là bạn có lỗi; điều đó chỉ cho thấy bạn là một con người bình thường. Tuy nhiên, sự tỉnh thức chính là sức mạnh. Một khi nhận ra khuynh hướng này của bản thân, bạn có thể đưa ra những lựa chọn khác đi. Chẳng hạn, mỗi khi thấy tâm trí mình đang mải miết lao về một tương lai đáng sợ, hãy chủ động kéo mình trở lại với khoảnh khắc hiện tại. Hãy rời khỏi những suy nghĩ trong đầu để trở về với cảm giác của cơ thể. Hãy cảm nhận đôi bàn chân đang nằm trong đôi giày hay đang chạm trên mặt đất. Hãy đặt một bàn tay lên trái tim mình và hít một hơi thật sâu. Cảm nhận những gì đang diễn ra bên trong cơ thể bạn. Hãy tự nhắc nhở mình rằng bạn chỉ cần xoay xở với duy nhất khoảnh khắc này, ngay lúc này thôi. Bạn chỉ cần để tâm đến những gì đang hiện hữu ở đây, ngay bây giờ. Đó là tất cả những gì bạn có thể quán xuyến được. Cũng hãy tự nhủ rằng sự thật duy nhất là bạn không biết, và chẳng ai biết được tất cả những điều này có ý nghĩa gì hay điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Hãy cứ để tương lai là một trang giấy trắng. Hãy cứ chấp nhận sự bất định đó.

Cũng vậy, khi bắt gặp tâm trí mình đang "vẽ" ra những viễn cảnh tồi tệ, hãy nhẹ nhàng hỏi nó xem tại sao nó lại cố làm bạn sợ hãi đến thế, tại sao nó cứ khăng khăng muốn tạo ra sự diệt vong. Bạn có thể cầu xin sự khoan dung từ chính tâm trí mình, để nó cho phép bạn được sống trong hiện tại và tin tưởng rằng dù chuyện gì xảy ra, bạn cũng sẽ đối mặt với nó khi thời điểm đó đến. Hãy vỗ về bản thân rằng việc chỉ hiện diện ở đây, ngay lúc này, là hoàn toàn ổn, và hãy tin rằng điều duy nhất bạn biết chắc là mình chẳng biết gì cả.

3 Bước Để Tìm Lại Sự Bình An

• Hạn chế những "độc tố" tinh thần.
• Bổ sung thêm niềm vui.
• Trở về với khoảnh khắc hiện tại.

Hãy bắt đầu với ba bước này và cảm nhận sự thay đổi trong lòng mình. Hãy đón chờ những chia sẻ tiếp theo về chủ đề này nhé... 

Tác giả: Nancy Colier LCSW, Rev.

Nguồn: 3 Steps to Well-Being and Calm in Anxious Times | Psychology Today