3 dấu hiệu cho thấy bạn đang "nhờ vả" bên ngoài để duy trì sự gắn kết trong tình yêu

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Sự gắn kết nảy mầm từ những khoảnh khắc nhỏ bé thường ngày, chứ không phải từ những sự kiện lớn được lên lịch sẵn.
• Những buổi tâm sự sâu thi thoảng mới có thể bồi đắp cảm xúc, nhưng không thể thay thế được sợi dây kết nối liên tục.
• Tập trung vào việc trò chuyện, quan tâm nhau mỗi ngày sẽ giúp tình cảm thêm bền chặt.

Bạn có nhận ra dạo gần đây, sự gần gũi giữa hai người chỉ còn xuất hiện theo kiểu "từng đợt" ngắn ngủi? Chúng ta lên kế hoạch, đóng gói và dành riêng sự thân mật cho những dịp đặc biệt. Thậm chí, ngay cả những "cuộc trò chuyện sâu sắc" cũng bị đối xử như một mục trong lịch trình, thứ mà ta chỉ làm khi cuối cùng cũng thu xếp được thời gian.

Điều này phản ánh một xu hướng chung trong văn hóa hiện nay: chúng ta coi sự gắn kết là một sự kiện. Ta lầm tưởng rằng sự gần gũi được tạo ra bởi những khoảnh khắc riêng lẻ, đầy cảm xúc, thay vì được dệt nên từ những tương tác bình dị, lặp đi lặp lại hàng ngày. Nói cách khác, sự thân mật đang dần trở thành những "phân đoạn" rời rạc, thay vì là một "hệ sinh thái" tự nhiên.

Nghịch lý ở chỗ, sự gắn kết lâu bền không được xây dựng chỉ bằng cường độ mãnh liệt, sự mới mẻ, hay thậm chí là việc phơi bày tâm hồn. Nó được hình thành qua những "vi quy trình", những cử chỉ rất nhỏ. Đó là những giây phút ta phản hồi nhau, chú tâm đến nhau và thấu cảm về cảm xúc; chúng thường bình thường đến mức ta chẳng buồn nhớ tới.

Chẳng hạn, các nghiên cứu của Tiến sĩ John Gottman, chuyên gia hàng đầu về mối quan hệ, chỉ ra rằng hạnh phúc của các cặp đôi ít phụ thuộc vào những lời tuyên bố yêu thương hào nhoáng, mà phụ thuộc nhiều hơn vào cách họ đáp lại những "lời mời gọi kết nối" nhỏ bé trong đời sống thường nhật. Thế nhưng, về mặt văn hóa, chúng ta vẫn cứ mải mê "thuê ngoài" sự gắn kết thông qua các sự kiện.

Dưới đây là ba cách phổ biến mà chúng ta đang làm điều đó, và lý do tại sao chúng lại vô tình bào mòn chính sự gần gũi mà chúng ta đang nỗ lực tạo dựng.

Source: Priscilla Du Preez / Unsplash

1. "Giao phó" sự gắn kết cho "thời gian chất lượng" thay vì thực sự hiện diện bên nhau

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất của thời hiện đại về sự gắn kết chính là niềm tin rằng nó chỉ tồn tại trong những khoảng "thời gian chất lượng" (quality time). Chúng ta thường nghĩ rằng chỉ cần dành riêng ra được một khoảng thời gian nhất định trong ngày, sự gần gũi sẽ tự khắc nảy sinh. Quan niệm này nghe có vẻ hợp lý vì thời gian vốn là thứ xa xỉ, còn sự thân mật lại dường như đòi hỏi sự đầu tư công phu. Thế là, chúng ta đối xử với tình cảm như một dự án cần phải có một "chiếc hộp" thời gian đặc biệt để chứa đựng.

Nhưng dưới góc độ tâm lý học, sự gắn kết không nằm ở số lượng thời gian mà nằm ở chất lượng của sự chú tâm. Điều quan trọng không phải là hai bạn ở bên nhau bao lâu, mà là hai bạn dành cho nhau sự hiện diện trọn vẹn thế nào trong chính những khoảnh khắc vốn có. Cảm giác được thấu hiểu, được công nhận và được chăm sóc về mặt cảm xúc chính là những yếu tố tiên quyết dự báo một mối quan hệ hạnh phúc và bền chặt.

Điều này đã được khẳng định qua một nghiên cứu năm 2021 trên tạp chí Liệu pháp Gia đình Đương đại (Contemporary Family Therapy) khi quan sát cách các cặp đôi dành thời gian cho nhau mỗi ngày. Kết quả cho thấy, ngay cả khi đã tính đến cách các cặp đôi giao tiếp khi có xung đột, yếu tố mạnh mẽ nhất để dự đoán sự gần gũi và hài lòng không phải là tổng thời gian ở bên nhau, mà là thời gian dành để trò chuyện cùng nhau, những cuộc trò chuyện bình dị, không áp lực, không kịch tính. Ngược lại, việc cùng nhau làm một việc gì đó hay chỉ đơn giản là tăng thời gian ở riêng bên nhau cũng không chắc chắn tạo nên sự gắn kết, trừ khi cả hai thực sự tương tác về mặt cảm xúc.

Chính sự "sẵn lòng hiện diện" trong từng khoảnh khắc nhỏ bé mới là thứ xây dựng nên tình thân. Trong thực tế, nó đơn giản là việc bạn quay sang nhìn người thương khi họ bâng quơ than mệt, là một câu hỏi quan tâm thay vì đưa ra lời khuyên khô khan, hay là việc nhớ xem tuần trước họ đã lo lắng điều gì để hôm nay hỏi thăm lại.

Những giây phút ấy chẳng hề hào nhoáng, nhưng đó lại chính xác là lúc hệ thần kinh của chúng ta dần cảm nhận được rằng: "Người này đang thực sự hiện diện cùng mình". Và đó, suy cho cùng, mới chính là bản chất thực sự của sự gắn kết.

2. "Giao phó" sự gắn kết cho những phút "sống sâu" thay vì sự bền bỉ mỗi ngày

Một kiểu "thuê ngoài" phổ biến khác là niềm tin rằng sự gắn kết nhất thiết phải đi đôi với những cuộc trò chuyện dài đầy tâm trạng, những lần dốc hết gan ruột hay những giây phút vỡ òa cảm xúc. Dẫu biết rằng việc mở lòng là chìa khóa cốt lõi để gắn kết, nhưng vấn đề sẽ nảy sinh khi chúng ta đánh đồng sự thân mật chỉ với những trải nghiệm mang tính cường độ mạnh.

Trong nhiều mối quan hệ, tình cảm thường chỉ dao động giữa hai thái cực: những sinh hoạt bề nổi hằng ngày và những buổi "tâm sự sâu" thi thoảng mới có. Lúc đó, sự gần gũi giống như một điểm đến mà ta ghé thăm rồi lại rời đi, chứ không phải là một dòng chảy êm đềm luôn hiện hữu ở phía sau. Điều này vô tình tạo ra sự đứt gãy về cảm xúc. Hệ thần kinh của chúng ta sẽ không cảm nhận được sự an tâm ổn định khi được thấu hiểu; thay vào đó, nó chỉ thấy những khung cửa kết nối ngắn ngủi, bị ngăn cách bởi những khoảng lặng khô khan kéo dài.

Các nghiên cứu về "khả năng phản hồi của bạn đời" cho thấy những người cảm nhận được sự thấu cảm ổn định từ đối phương thường ít gặp phải cảm giác lo âu hay né tránh trong chính mối quan hệ đó. Điều này có nghĩa là một sự gắn kết an toàn được xây dựng dựa trên việc chúng ta có thể "chạm" được vào cảm xúc của nhau một cách đều đặn, chứ không phải qua những đợt sóng cảm xúc mãnh liệt nhưng lẻ tẻ.

Vì thế, sự gắn kết thực chất không nằm ở việc bạn đào sâu đến mức nào, mà là việc bạn sẵn lòng mở lòng thường xuyên ra sao. Nó bao gồm cả những chia sẻ vụn vặt ("Hôm nay anh thấy hơi mệt"), những tín hiệu cảm xúc nhẹ nhàng ("Câu nói đó làm em hơi buồn đấy"), và thậm chí là cả những lúc cùng nhau ngồi yên trong sự tẻ nhạt.

Chính những khoảnh khắc ấy biến cảm xúc trở thành một phần tự nhiên trong mối quan hệ. Nếu cứ mải đợi đến lúc "đủ sâu" mới chịu kết nối, chúng ta vô tình biến sự gần gũi thành một màn trình diễn. Khi ấy, người ta bắt đầu tự "biên tập" lại chính mình một cách vô thức, trì hoãn những cảm xúc thật để chờ đợi một dịp nào đó mà họ cho là đủ quan trọng để bày tỏ.

3. "Giao phó" sự gắn kết cho các nghi thức thay vì rèn luyện kỹ năng yêu thương

Hình thức "thuê ngoài" thứ ba mang tính cấu trúc hơn, đó là việc chúng ta dựa dẫm vào các nghi thức để thay mình gánh vác sự gắn kết.

Cách làm này không hoàn toàn sai, bởi các nghi thức thực sự có sức mạnh tâm lý riêng. Chúng tạo ra ý nghĩa, bản sắc và những câu chuyện chung cho cả hai. Chúng giúp chúng ta đánh dấu những cột mốc chuyển mình và cảm thấy được gắn chặt vào một điều gì đó lớn lao hơn bản thân. Thế nhưng, nghi thức không bao giờ có thể thay thế được những kỹ năng thực tế trong một mối quan hệ.

Trong một nghiên cứu kéo dài 13 năm về các cặp vợ chồng gắn bó lâu năm, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng điều dự báo sự hài lòng trong hôn nhân theo thời gian không phải là giai đoạn của mối quan hệ hay lịch sử bên nhau, mà là cách họ tiết chế những cảm xúc tiêu cực hiệu quả đến đâu trong những xung đột đời thường.

Những cặp đôi có khả năng xoa dịu sự nhạy cảm quá mức và giao tiếp một cách xây dựng khi bất đồng thường cảm thấy hạnh phúc hơn, không chỉ ngay tại thời điểm đó mà còn trong suốt nhiều năm sau này. Sự gắn kết được nhào nặn từ những quá trình tương tác nhỏ nhất, chứ không phải từ những biểu tượng mang tính cam kết bề ngoài.

Trong thực tế, sự gần gũi không phải là một cái đích để ta bước vào; nó là một hệ thống mà ta phải bảo trì mỗi ngày. Nó sống trong cách ta đối diện với mâu thuẫn, cách ta đón nhận sự quan tâm của đối phương, và cách ta dàn xếp những khác biệt. Những quá trình này lặp đi lặp lại hàng trăm lần mỗi tháng, tạo nên bầu không khí cảm xúc cho mối quan hệ hơn bất kỳ cột mốc trọng đại nào.

Thực hành sự gắn kết như một kỹ năng hằng ngày

Nếu chúng ta coi sự gần gũi bớt giống một sự kiện và giống một kỹ năng hơn, văn hóa yêu đương của chúng ta sẽ rất khác. Chúng ta sẽ ít tập trung hơn vào việc tạo ra những khoảnh khắc đặc biệt, mà chú trọng hơn vào việc nuôi dưỡng những thói quen tương tác ổn định. Điều đó có nghĩa là:

• Phản hồi những tín hiệu cảm xúc nhỏ nhất thay vì chờ đợi những buổi nói chuyện lớn.
• Luôn giữ sợi dây kết nối cảm xúc ngay cả trong những lúc bình lặng, chứ không chỉ khi có sóng gió.
• Phát triển kỹ năng giao tiếp và điều tiết cảm xúc của chính mình thay vì chỉ trông chờ vào các nghi thức để truyền tải ý nghĩa của tình yêu.

Tác giả: Mark Travers Ph.D.

Nguồn: 3 Signs You’re Outsourcing Intimacy in Your Relationship | Psychology Today