Bạn có đang được "chở che" trong mối quan hệ của mình?

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Sự thấu cảm và chở che về cảm xúc, chứ không phải chiêu trò, mới là điều giúp tình yêu nảy nở.
• Hãy chọn một người mang lại cho bạn sự ổn định thay vì những cảm xúc mãnh liệt nhất thời để xây dựng một mối quan hệ vững chãi.
• Những tín hiệu mập mờ hay tin nhắn thất thường sẽ làm lung lay nền móng của một mối quan hệ mới và khiến nỗi bất an khi hẹn hò tăng cao.

Đã bao giờ bạn đọc đi đọc lại một dòng tin nhắn sau buổi hẹn hò, cố gắng "giải mã" xem một câu trả lời chậm trễ hay một lời nhắn ngắn ngủi thực sự có ý nghĩa gì chưa? Nếu có, chắc hẳn bạn đã hiểu cảm giác việc hẹn hò thời nay có thể trở nên bấp bênh đến nhường nào.

Nhiều khách hàng của tôi thường lấy điện thoại ra, đọc cho tôi nghe những dòng tin nhắn qua lại và nhờ tôi, với tư cách là một "thám tử hẹn hò", giúp họ phân tích từng chút sắc thái ẩn sau đó. Dường như việc hẹn hò ở giai đoạn đầu giờ đây thiên về chiến thuật quá nhiều: khi nào nên nhắn tin, phải chờ bao lâu mới hồi đáp, làm sao để không tỏ ra quá vồ vập... Cứ như thể tìm kiếm một người bạn đời là một bài toán chiến lược, chứ không phải là việc liệu hai tâm hồn có đang xây dựng đủ niềm tin để tình cảm lớn dần hay không.

Mọi người thường đổ lỗi cho kiểu gắn bó của mình. Họ nói: "Tôi là người hay lo âu," hoặc "Tôi toàn chọn phải những người thích né tránh." Về mặt lâm sàng, điều đó có thể đúng tùy từng người. Tuy nhiên, có một khái niệm sâu sắc và đa tầng hơn mà chúng ta cần cân nhắc khi chọn lựa người bạn đồng hành tương lai: sự an toàn về cảm xúc.

Rất lâu trước khi thuyết gắn bó trở nên phổ biến trên mạng xã hội, nhà phân tâm học D.W. Winnicott đã mô tả một khái niệm gọi là "môi trường bao bọc" (holding environment) trong bài nghiên cứu năm 1960 của ông. Đúng như tên gọi, khái niệm này đại diện cho sự chăm sóc toàn diện mà một đứa trẻ nhận được, từ việc được ôm ấp, vỗ về cho đến việc được đáp ứng các nhu cầu thiết yếu. Nó bao hàm cả nghĩa đen (ôm giữ đứa trẻ trong tay) lẫn nghĩa bóng (cảm giác được che chở, an lòng).

Rõ ràng, khái niệm của Winnicott bắt nguồn từ tâm lý học phát triển trẻ em, nhưng với tôi, nó hoàn toàn có thể áp dụng vào mối quan hệ của những người trưởng thành. Khái niệm về "môi trường bao bọc" này cứ lặp đi lặp lại trong các buổi trị liệu của tôi về chuyện hẹn hò. Đó là một ý tưởng nghe có vẻ học thuật nhưng lại giải thích được rất nhiều điều đang diễn ra trong thực tế.

Nguyên lý ở đây khá đơn giản: Con người ta chỉ thực sự mở lòng khi cảm thấy an tâm và vững chãi bên cạnh một ai đó. Một môi trường bao bọc nghĩa là bạn hiện diện đủ đầy về mặt cảm xúc, để khi đối phương bộc lộ nỗi lòng, bạn không đột ngột "biến mất", không công kích hay đóng sầm cánh cửa lòng mình lại. Bạn có thể ở lại đó khi những cảm xúc chân thật nhất hiện diện, không phán xét, không cố gắng "sửa chữa" chúng, mà chỉ đơn giản là duy trì sự kết nối và sẵn sàng sẻ chia những phút giây yếu lòng.

Terence, một người đàn ông ngoài 30 tuổi, tìm đến trị liệu sau vài mối tình nồng nhiệt nhưng chóng vánh. Anh cảm thấy xấu hổ vì mình luôn bị ám ảnh bởi đối phương trong khoảng thời gian giữa những buổi hẹn. Với một người đang tìm hiểu, anh đọc đi đọc lại tin nhắn của họ, phân tích từng câu chữ để tìm manh mối. Anh dành cả buổi trị liệu chỉ để cố giải mã xem họ đang nói gì "giữa những dòng chữ". Nếu đối phương trả lời chậm, anh mặc định rằng tình cảm của họ đang phai nhạt. Đôi khi anh trở nên bế tắc, không biết phải soạn một tin nhắn hồi âm thế nào cho phải. Và việc phân tích này không chỉ dừng lại ở phòng trị liệu của tôi; Terence còn nhờ bạn bè đọc hết các đoạn chat để giúp anh hiểu ý đồ thực sự của đối phương là gì.

Dù Terence có thể thuộc kiểu người gắn bó lo âu, nhưng anh đã vô tình nuôi dưỡng nỗi bất an của mình bằng cách chọn những người không mang lại cho anh sự an toàn về cảm xúc. Anh luôn rời buổi hẹn hò trực tiếp với cảm giác tuyệt vời, nhưng nỗi lo sợ lại tăng lên gấp bội khi hai người xa nhau. Sự thật là, nếu chúng ta đang ở trong một mối quan hệ tốt đẹp – dù mới bắt đầu hay đã lâu năm – chúng ta đều phải cảm thấy an tâm, dù là khi ở bên nhau hay khi đang cách xa nhau.

Hãy thử suy nghĩ thế này nhé: khi phải xa người thương, thật an lòng khi biết rằng chúng mình không rơi vào cảnh “xa mặt cách lòng”. Đó chính là lúc sự “bao bọc” phát huy giá trị. Cảm giác biết rõ mình luôn hiện hữu trong tâm trí đối phương cũng tương tự như sự ôm ấp giữa cha mẹ và con cái mà Winnicott từng đề cập. Họ đang nhớ đến bạn; và bạn thực sự ở đó. Tôi không nói đến việc phải nhớ nhau từng giây từng phút, nhưng sự an tâm về cảm xúc đơn giản đến từ việc biết rằng họ luôn dành một khoảng không gian riêng cho bạn trong tâm trí và trái tim họ.

Sự bao bọc này mang lại một cảm giác rất tĩnh lặng. Nó giống như một điểm tựa vững chãi và đáng tin. Khi tìm đúng người, khách hàng của tôi thường chia sẻ rằng: “Ở bên người ấy, em thấy mình chỉ cần bình thường là đủ.” Cảm giác đó không hề nhàm chán; trái lại, nó rất an toàn và giúp chúng ta cân bằng tâm lý cực kỳ hiệu quả.

Source: Veikko Venemies / Unsplash

Thế nào là "bao bọc" trong thực tế?

1. Hãy chân thành thay vì dùng chiêu trò. Hãy nói ra điều mình nghĩ một cách giản đơn nhất. Nếu bạn thấy rung động, hãy bày tỏ rõ ràng. Nếu bạn đang bận, hãy cho họ biết khi nào bạn có thể phản hồi. Sự rõ ràng giúp hệ thần kinh của chúng ta dịu lại. Nỗi lo âu của Terence không biến mất nhờ việc anh tự trấn an bản thân, mà nó tan biến khi người yêu của anh bắt đầu giao tiếp nhất quán hơn, điều này giúp anh không còn phải đoán già đoán non nữa. Ngược lại, bạn cũng có quyền mong đợi sự rõ ràng tương tự từ đối phương.
2. Đừng để những cảm xúc bị "treo". Đừng bao giờ phớt lờ những khoảnh khắc đối phương bộc lộ sự yếu lòng. Nếu ai đó chia sẻ một tâm sự thật lòng, hãy phản hồi trực tiếp, dù chỉ là ngắn gọn. Nếu lúc đó bạn lỡ nhịp, hãy quay lại câu chuyện sau đó: “Anh/em vẫn luôn suy nghĩ về những điều bạn nói hôm qua.” Đó chính là sự bao bọc của Winnicott trong đời thực: luôn duy trì kết nối về cảm xúc thay vì né tránh để chạy theo các “chiêu bài” hẹn hò.
3. Trân trọng cảm nhận của chính mình. Hãy quan sát cách đối phương đón nhận tình cảm và nhu cầu cảm xúc của bạn. Họ có trở nên xa cách không? Họ có hiện diện bên bạn không? Họ có thấu hiểu bạn không? Terence cảm thấy ổn hơn khi ở bên những người có thể bộc lộ cảm xúc mà không gây áp lực. Một người mang lại sự bình ổn sẽ tốt hơn một người chỉ mang lại sự phấn khích nếu bạn muốn xây dựng điều gì đó bền lâu. Nếu bạn bắt đầu nghi ngờ những trải nghiệm của mình hoặc tự nhủ rằng mình “đáng lẽ” phải cảm thấy khác đi, thì đã đến lúc cần nhìn nhận lại mối quan hệ này.

Sự gần gũi thực sự chỉ nảy mầm khi những trải nghiệm cảm xúc được nâng niu và bao bọc. Hãy nhớ rằng, dù đang ở cạnh nhau hay cách xa muôn trùng, bạn vẫn luôn ở trong chính mối quan hệ đó. 

Tác giả: Keven Duffy LCSW

Nguồn: Are You Being Held In Your Relationship? | Psychology Today