Cách giữ tâm thế bình an giữa những biến động

Chúng ta đang sống trong những ngày đầy âu lo. Biết bao người đang cảm thấy bất an và sợ hãi trước những gì đang diễn ra, từ tình hình đất nước đến thế giới, chưa kể đến biến đổi khí hậu, quyền con người, sự bùng nổ của công nghệ và vô vàn áp lực khác. Cảm giác như những điểm tựa vững chãi nhất bấy lâu nay bỗng chốc bị đảo lộn. Sự an ổn và trật tự của thế giới dường như đang dần tan biến, thay vào đó là sự hỗn loạn, mơ hồ và những quyết định đau lòng gây ảnh hưởng đến cuộc sống của mỗi người. Giữa vòng xoáy của những điều bất định đó, chẳng có gì lạ khi nỗi lo âu trở thành người bạn đồng hành không mong muốn của chúng ta.

Chúng ta rất dễ rơi vào cái bẫy của những suy nghĩ luẩn quẩn, cứ mãi đặt ra câu hỏi "nếu như..." và vẽ nên những viễn cảnh tồi tệ nhất về một tương lai chưa tới. Một cách vô thức, ta lặp đi lặp lại, tưởng tượng và diễn tập các kịch bản thảm họa trong đầu. Thật kỳ lạ là chúng ta làm vậy để cố gắng chuẩn bị sẵn sàng (nếu và khi) điều tồi tệ nhất xảy ra. Ta nghĩ rằng nếu mình đã "tập dượt" đủ nhiều, mình sẽ có kế hoạch và tư thế sẵn sàng chiến đấu. Thậm chí, ta chọn tin vào một kết cục bi thảm vì cảm thấy thà đối mặt với một tương lai tồi tệ nhưng rõ ràng, còn hơn là phải chung sống với sự mơ hồ và những sự thật chưa biết tới. Thật trớ trêu, cái cảm giác "biết chắc là sẽ kinh khủng" đôi khi lại mang đến một sự an tâm giả tạo hơn là việc chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra.

Source: Craiyon AI

Đồng thời, chúng ta bị mắc kẹt trong vòng lặp lo âu vì bộ não vốn được thiết kế để giải quyết vấn đề, và nó cảm thấy thỏa mãn nhất khi được bận rộn với công việc yêu thích đó. Việc có một mối nguy tiềm tàng để mổ xẻ, tính toán và nếu có thể là chỉnh sửa, chẳng khác nào món quà tuyệt vời nhất mà trí óc nhận được; nó có cái để "gặm nhấm" từ ngày này qua tháng nọ. Thực chất, lo âu, tự vấn và trầm trọng hóa vấn đề là những thói quen tự nuôi dưỡng chính mình. Chúng giam cầm ta trong việc tái hiện, sống lại và tìm cách khắc phục những thảm họa do chính mình vẽ ra. Đó là một vòng lặp hoàn hảo: do ta tạo ra, do ta giải quyết (hoặc không), và do ta gánh chịu. Cứ thế, ta cứ đi loanh quanh và rơi lại đúng vào cái hố lo âu ấy hết lần này đến lần khác.

Dẫu có thể không đủ quyền năng để thay đổi dòng chảy của thế giới ngay lập tức, chúng ta vẫn có thể nhận diện thói quen này của tâm trí: đó là thói quen luôn chực chờ tìm kiếm những điều đáng sợ để rồi tự bày ra một cuộc "thể dục trí não" nhằm đối phó với chúng. Hãy tự hỏi liệu việc diễn tập thảm họa này có thực sự giúp ích gì cho ta, hay nó chỉ khiến những điều tồi tệ có nguy cơ xảy ra nhiều hơn? Hãy xem xét liệu có điều gì trong thực tại mà ta có thể làm để kiểm soát tình hình hay không. Nhưng trên hết, ta có quyền lựa chọn khước từ thói quen ấy và dũng cảm nói "không" với chính tâm trí mình: "Không, ngươi không thể làm ta khiếp sợ được nữa". Hãy nhắc nhở tâm trí quay về với phút giây hiện tại, nơi ta thực sự có quyền chủ động và nơi mọi thứ vẫn ổn. Hơn nữa, nếu thảm họa thực sự xảy ra, ta sẽ đối mặt với nó vào lúc đó. Còn hiện tại, tất cả những gì ta đang làm chỉ là hủy hoại phút giây quý giá này, thứ duy nhất có thật và chắc chắn, để đổi lấy hy vọng mong manh về việc chuẩn bị cho một tương lai không chắc chắn và không có thật.

Bên cạnh đó, luôn có những cách đầy ý nghĩa để chúng ta nuôi dưỡng sự bình an và sức mạnh nội tại. Khi nỗi lo âu ập đến, nó thường nhốt ta vào mê cung của những kịch bản tồi tệ nhất. Tâm trí ta rất thích những "chuyến du hành" đến tương lai để tự vấn "nếu như". Nhưng bạn ơi, sự nhẹ nhõm sẽ đến ngay khi ta biết dừng lại, ngay tại đây. Hãy đưa sự chú ý về với hiện tại. Hãy chạm vào "mảnh đất" của bây giờ. Bạn có thể đặt nhẹ bàn tay lên trái tim hoặc bụng mình và hít một hơi thật chậm, thật sâu. Cảm nhận đôi bàn chân đang vững chãi trên mặt đất, lắng nghe những âm thanh xung quanh, cảm nhận hơi thở của khoảnh khắc này. Cơ thể chúng ta luôn sống ở hiện tại, và nó chính là chiếc mỏ neo giúp ta vượt qua màn sương mù của một tâm trí đầy xao động. Đôi khi, chỉ cần một hơi thở sâu cũng đủ để nhắc nhở ta rằng: mình vẫn đang ở đây, và mình vẫn ổn.

Và đừng quên rằng bạn không cần phải gánh vác tất cả những điều này một mình. Nỗi sợ hãi thường đánh lừa khiến ta cảm thấy cô độc, nhưng việc sẻ chia tâm tư với người khác có thể mang lại sự nhẹ nhõm vô cùng. Hãy tìm đến những người xung quanh, dựa vào những mối quan hệ thân thiết và cho phép bản thân được nhận sự giúp đỡ. Ngay cả một sự kết nối nhỏ bé nhất cũng có thể biến cảm giác bất lực thành sức mạnh cộng hưởng. Trên hết, hãy dành một khoảng lặng cho tình yêu thương và sự tử tế, dành cho chính mình và cho thế giới quanh bạn. Nỗi sợ sẽ dần buông tay khi ta chọn sự tử tế, dù theo những cách giản đơn nhất. Một nụ cười với người lướt qua trên phố, một lời nói ấm áp với người lạ, hay đơn giản là nhận ra những lúc bạn biết bao dung và dịu dàng với chính bản thân mình.

Mỗi cử chỉ yêu thương, dù cho đi hay nhận lại, đều là lời nhắc nhở rằng tình yêu luôn hiện hữu, ngay cả trong những thời khắc bấp bênh nhất. 

Tác giả: Nancy Colier LCSW, Rev.

Nguồn: How to Stay Calm in Worrying Times | Psychology Today