3 lối cư xử khiến cha mẹ đánh mất sự tôn trọng trong mắt con trưởng thành

NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI

• Đứa con hay lo nghĩ của bạn không hề cảm nhận được sự quan tâm. Thứ chúng nghe thấy chỉ là "Áp lực".
• Lòng tôn trọng sẽ hao mòn dần khi con cảm thấy sự định hướng của cha mẹ biến thành những lời khuyên áp đặt đi kèm sự kiểm soát nghẹt thở.
• Hãy kìm nén thôi thúc muốn dọn sạch mọi chướng ngại vật trong cuộc đời con ngay lập tức.

Trái ngược với những gì dư luận thường áp đặt, phần lớn những bậc làm cha làm mẹ tìm đến tôi không phải vì họ đối xử tệ bạc hay bỏ rơi con cái. Họ mất đi sợi dây kết nối chỉ vì một hội chứng tôi gọi là "sự can thiệp quá mức do bất an", một kiểu bao bọc đến mức nhạy cảm, xuất phát từ tình yêu thương thuần khiết, từ khát khao muốn chở che, và từ một nỗi sợ thầm kín rằng mình sẽ không còn vị trí nào trong cuộc đời của đứa con đã trưởng thành.

Nếu đứa con lớn của bạn đang chới với, ngập ngừng hay hoài nghi về những quyết định trong đời, thì dưới đây là ba lối cư xử quen thuộc từ phía cha mẹ đang âm thầm bào mòn lòng tôn trọng của con và khiến mọi chuyện ngày một tồi tệ hơn.

image: NVB Stocker/AdobeStock

1. Bạn lo nghĩ thay cho cuộc đời của con còn nhiều hơn chính chúng

Khi sự lo âu đẩy cha mẹ vào những kịch bản tồi tệ nhất, điều đó hiếm khi mang lại kết cục tốt đẹp cho những đứa con. Những vòng xoáy suy nghĩ quay cuồng đầy mệt mỏi như: "Nếu con không gánh vác nổi thì sao?" hay "Nếu con mãi không chịu tự lập thì sao?" có thể đè nặng lên tâm trí con trẻ, bởi những nỗi sợ ấy luôn tự tìm cách bộc lộ ra ngoài theo những lối mà ta không ngờ tới.

Qua những buổi tham vấn cho các bậc phụ huynh đang chật vật kết nối với con, tôi thấu cảm sâu sắc cách mà sự lo âu thái quá này len lỏi vào từng tông giọng, từng sự hối thúc và những lời hỏi han dồn dập. Ngay cả khi sợi dây liên lạc chỉ thu lại qua những dòng tin nhắn, những đứa con trưởng thành vẫn nhạy cảm nhận ra và cảm thấy ngột ngạt trước sự lo nghĩ của cha mẹ. Đó là bởi vì, đứa con của bạn không hề nghe thấy tình thương trong lời bạn dặn. Thứ duy nhất dội vào lòng chúng, chính là "Áp lực".

2. Bạn xoa dịu sự lo âu của con bằng những lời vỗ về thái quá

Khi một đứa con trưởng thành rơi vào vòng xoáy hoang mang về tình cảm, tiền bạc, công việc, hay thậm chí là sức khỏe, bản năng làm cha mẹ luôn thôi thúc chúng ta phải vội vàng lao đến với những lời trấn an và giải pháp. Tất nhiên, nếu con chủ động tìm kiếm sự nâng đỡ, một chút vỗ về hợp lý sẽ là liều thuốc bổ. Nhưng nếu bạn tự ý trao đi khi con chưa sẵn sàng, điều đó chỉ khiến tâm trí con thêm phần ngột ngạt và quá tải.

Trớ trêu thay, việc che chở, trấn an con có thể xoa dịu chính nỗi bất an của bạn lúc bấy giờ, nhưng đối với con, đặc biệt là khi hệ thần kinh của chúng đang căng như dây đàn, chúng lại cảm thấy mình không được thấu hiểu, hoặc có cảm giác như đang bị "dạy đời". Những đứa con hay lo nghĩ không cần ai mổ xẻ tâm lý hay vỗ về dỗ dành; thứ chúng cần là một điểm tựa để bước ra khỏi vòng xoáy suy nghĩ tiêu cực. Việc bạn vội vã đứng ra gánh vác thay chỉ đang ngầm tước đi niềm tin vào năng lực tự thân của con, khiến con hoài nghi về khả năng tự vượt qua giông bão của chính mình.

3. Bạn can thiệp quá sâu vào những rắc rối không thuộc về trách nhiệm của mình

Nếu cuộc sống của bạn chỉ xoay quanh việc chờ đợi cuộc gọi tiếp theo từ con, nếu những cuộc trò chuyện cứ mãi quẩn quanh một lối mòn, hay bạn liên tục hiến kế cho những rắc rối mà con không hề nhờ vả, thì rất có thể bạn đang đánh mất lòng tôn trọng của con mà không hề hay biết. Khi cha mẹ can thiệp quá sâu vào đời tư, con cái có thể chọn cách xuôi theo hoặc vâng lời ngoài mặt, nhưng sâu thẳm bên trong, chúng đang âm thầm đẩy bạn ra xa.

Lòng tôn trọng sẽ hao mòn dần khi con cảm thấy những lời khuyên áp đặt luôn đi kèm với một ánh nhìn giám sát, chực chờ sẵn để nhúng tay vào. Hãy nhớ rằng: Bạn là cha mẹ, chứ không phải là một vị đội trưởng đội đặc nhiệm được phái đến để giải cứu một cuộc khủng hoảng, để rồi vô tình tước đi của con cơ hội được trưởng thành từ những vấp ngã.

Một nhịp bước chậm rãi hơn để tìm lại sự kết nối và lòng tôn trọng

Trong cuốn sách "Freeing Your Child From Overthinking" (Giúp con thoát khỏi vòng xoáy suy nghĩ), tôi đã giới thiệu mô hình PACE. Nếu bạn là những bậc làm cha làm mẹ đang bất lực nhìn đứa con khôn lớn của mình bị mắc kẹt trong "vũng lầy" của những suy tính ngổn ngang, chiến lược này có thể giúp xoa dịu phần nào cơn bão lòng ấy:

• P – Pause (Lắng lại): Hãy cho phép mình tạm dừng lại một nhịp. Bạn có thể hít thở thật sâu và êm, đi dạo một vòng ngắn, hoặc tìm một niềm vui nho nhỏ nào đó để đánh lạc hướng tâm trí. Cái chạm dừng này chính là chiếc phanh cứu rỗi nếu bạn cũng đang bị cuốn vào vòng xoáy lo âu của chính mình.
• A – Acknowledge (Đón nhận): Hãy gọi tên sự thật rằng bạn hoặc con đang lo nghĩ quá nhiều. Khi ta dám gọi tên nỗi sợ, ta đã phần nào thuần hóa và xoa dịu được nó.
• C – Contain (Kìm nén): Hãy kìm nén thôi thúc muốn dọn sạch mọi chướng ngại vật hay sắp đặt lại toàn bộ cuộc đời con ngay trong khoảnh khắc ấy. Hãy thủ thỉ với chính mình rằng: những điều bất định vốn dĩ là một phần tất yếu của cuộc sống này.
• E – Engage (Dấn bước): Hãy cùng nhau bước những bước đi tích cực và vững chãi đầu tiên. Chẳng hạn, bạn có thể tự ngẫm nghĩ (hoặc khơi gợi để con tự nhìn nhận) về một việc làm hữu ích mà con vừa hoàn thành gần đây. Hoặc giản đơn hơn, hãy khuyến khích con làm một điều gì đó nhỏ bé nhưng có nghĩa cho bản thân: dọn dẹp lại bàn làm việc, sắp xếp lại ngăn kéo tủ, hay nhấc máy lên gọi cho một người bạn đang cần họ sẻ chia.

Tác giả: Jeffrey Bernstein Ph.D.