Cái gì hợp với cái gì

Khi nói đến thiết kế và quần áo, gần như không cần để ý, chúng ta vẫn luôn vận hành với một cảm giác nền rất mạnh về việc cái gì hợp với cái gì. Nếu chúng ta có một chiếc bàn gỗ sồi sẫm màu, nặng nề, và đang tìm một chiếc bình hoa, có lẽ ta sẽ thấy một chiếc bình gốm trắng nhỏ xinh là đúng thứ mà vẻ trầm mặc, vững chãi của gỗ đang “đòi hỏi”, nhất là khi cắm vào đó vài bông hoa dại, trong khi một chiếc chậu đất nung đáy rộng, u ám, lại trực giác mách bảo là hoàn toàn lạc lõng.

Chúng ta cũng vận hành với một cảm giác mạnh mẽ tương tự khi chọn trang phục và quyết định, không cần suy luận có ý thức, rằng chiếc váy hè mỏng nhẹ, hoa văn của mình “cần” một đôi giày đế dày kiểu thành thị, hay rằng bộ suit khá trang trọng kia đang gọi một chiếc mũ len đội đầu để đi kèm.

Cứ như thể các đồ vật và bối cảnh luôn đứng bên bờ của việc trở nên quá đà, trượt quá xa về một phía nào đó: quá nghiêm nghị hay quá phù phiếm, quá hoài cổ hay quá hiện đại, quá trang trọng hay quá mộc mạc, và vì thế cần được kéo lại bằng một lực đối lập, bù trừ.

Khi nghĩ xem nên mặc gì hay sắp xếp một căn phòng ra sao, dường như chúng ta đang tự hỏi: tình huống này “đang gọi” điều gì? Mọi thứ đã nghiêng về hướng nào rồi, và vì thế, điều gì đang có nguy cơ vượt tầm kiểm soát, cần được làm dịu hay xoa dịu? Ngược lại, điều gì cần được chống đỡ, nâng đỡ thêm? Ta cần nhớ về quá khứ hay hướng tới tương lai? Ta cần nhấn mạnh sự từng trải hay trân trọng nét ngây thơ?

Ẩn dưới tất cả là một sức hút tự nhiên đối với sự thăng bằng và thế cân bằng của các lực. Chúng ta muốn những nơi chốn, căn phòng và trang phục vừa nam tính vừa nữ tính, vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng, vừa mong manh vừa cứng cỏi, vừa hoài niệm vừa hướng về phía trước, rồi điều chỉnh, gia giảm cho phù hợp. Chúng ta đi tìm những sự kết hợp của các phẩm chất tốt đẹp. Chính điều này dường như thôi thúc ta khi nói rằng một căn phòng “cần” một kiểu gối tựa hay ghế ngồi nào đó, rằng chiếc áo khoác màu gỉ sắt này cần một chiếc trâm cài, rằng bộ đồ kia sẽ đẹp hơn nếu có đôi bông tai, hay rằng chiếc áo khoác hơi quá cầu kỳ này được “cứu” nhờ một chiếc quần jeans cũ.

Điều đó cũng lý giải vì sao gu thẩm mỹ lại phụ thuộc rất nhiều vào hoàn cảnh. Trong ánh nắng chói chang khắc nghiệt của miền nam Tây Ban Nha, có thể lần đầu ta thực sự hiểu và khao khát những nội thất gỗ tối màu mà trước đây ta từng ghét (bởi ở miền bắc, sự u tối ấy khiến ta thấy ngột ngạt), nhưng giờ đây chúng hứa hẹn đưa ta trở về cảm giác nội tâm, nặng chiều sâu và yên bình. Cũng như trong mùa đông băng giá ở Scandinavia, ta không bao giờ thấy đủ với gỗ nhạt màu và vải sáng, nhờ đó cố gắng nâng đỡ tâm trạng, xua bớt những cám dỗ của nỗi u sầu.

Mies van der Rohe’s Barcelona Pavilion, 1929.

Khi Mies van der Rohe thiết kế Gian hàng Barcelona năm 1929, về nhiều mặt ông đang quay lưng lại với những thế lực còn thống trị khi ấy: chủ nghĩa bảo thủ, sự khép kín chính thống và truyền thống – và hướng công trình của mình về các giá trị của hiện đại: cởi mở, sáng rõ, logic và trong suốt. Nhưng chính tài năng cảm xúc của ông thể hiện ở chỗ ông không để sự cảm thông dành cho thế giới đương đại dập tắt độ nhạy của mình với những thành tựu của quá khứ. Ông hiểu vai trò chính đáng của thủ công và ký ức, của sự tinh tế và phẩm giá, nên đã khoác cho tòa nhà cực kỳ hiện đại của mình những mảng đá travertine hình chữ nhật lớn, dựng cột bằng thép mạ crôm, và đặt một bức tượng cổ điển thanh nhã trong hồ nước phản chiếu phía sau kiệt tác góc cạnh ấy. Ta gọi nó là “Gian hàng Barcelona”, nhưng cũng có thể xem đó như một cuốn tiểu khúc nhỏ về cách sống như một con người thông minh, thận trọng, tự tin, tinh tế giữa một thế kỷ đầy biến động và phức tạp.

Điều chúng ta cảm nhận là “vẻ đẹp” không bao giờ chỉ là một bữa tiệc cho đôi mắt; đó còn là dấu hiệu cho thấy ta đang ở trước một sự cân bằng cảm xúc, thứ hấp dẫn ta không kém bất kỳ chiều kích thẩm mỹ nào. Gu thẩm mỹ của chúng ta cảnh báo ta về những nguy cơ của sự thái quá về cảm xúc. Chúng ta luôn tìm cách làm phẳng bớt các cực đoan của mình, chứa đựng các mặt đối lập, san bằng các lực kéo bên trong. Ta cố gắng đảm bảo rằng mình không chỉ hoặc đơn thuần là nam tính hay nữ tính, mạnh mẽ hay yếu đuối, cởi mở hay khép kín, vui tươi hay ủ dột, hướng nội hay hướng ngoại. Khi ta rung động trước một điều đẹp đẽ, đồng thời ta cũng đang ăn mừng lời hứa về một tương lai cân bằng cảm xúc hơn. 

Nguồn: WHAT GOES WITH WHAT | The School Of Life

---

The School of Life là một tổ chức quốc tế do Alain de Botton sáng lập, với sứ mệnh nuôi dưỡng trí tuệ cảm xúc và giúp con người hiểu mình, chữa lành và sống sâu sắc hơn. Thông qua những bài viết nhẹ nhàng mà sâu sắc, họ chạm đến nỗi niềm con người, từ lo âu, cô đơn đến tình yêu và bản ngã, bằng sự cảm thông và ngôn từ đầy chữa lành. Không chỉ là nơi để đọc, đây còn là không gian để suy ngẫm, được nâng đỡ và học cách sống tử tế hơn với chính mình. Mời bạn tìm đọc bộ sách The school of life đã được xuất bản tại Việt Nam

https://s.shopee.vn/2Vl62V5ryY