Chọn sự giản dị thay vì sự giả tạo

Trong một thời đại mà công nghệ cùng sự gắn bó không rời với các thiết bị khiến ta sống với nhịp độ chóng mặt, vẻ đẹp và sự thanh tao của giản dị dường như đang bị đe dọa. Ý niệm về sự giản dị dễ bị đẩy vào góc khuất, bị xem là ngây ngô, thiếu tinh tế, thậm chí là một điều lạc lõng giữa thế giới hiện đại. Tất cả những điều ấy khiến ta ngỡ rằng giản dị không đủ sức nâng đỡ ta trước những khó khăn của đời sống. Thế nhưng, giản dị có thể lại chính là yếu tố quan trọng bậc nhất giúp ta thực sự trân quý con người mình và phẩm giá của cuộc đời mình gây dựng.

Một suy tư từ xa xưa

Một định nghĩa cổ xưa về sự giản dị là “không gắn bó với điều giả tạo.” Muốn hiểu được giản dị, ta cần nhận rõ bản chất của cái giả tạo và điều đối lập với nó. Ta có thể bắt đầu bằng việc thừa nhận rằng cái giả tạo là cái không thật, là sự bắt chước. Khi ta tách mình khỏi điều giả tạo, ta mở ra cơ hội để gắn kết với điều chân thành, chân thật và nguyên bản. Phản ứng đầu tiên có thể là: “Điều đó quá rõ ràng, ai lại không muốn kết nối với những gì đích thực và thật lòng?” Thế nhưng, có lẽ phần lớn chúng ta chấp nhận bằng lòng với điều giả tạo, chỉ vì những biểu hiện của nó quá quyến rũ. Quyến rũ đến mức ta có thể tin rằng không còn lựa chọn nào khác giúp nâng đỡ giá trị bản thân mình.

Hãy thử nhìn kỹ hơn vào sức mạnh của sự giả tạo và cách nó níu giữ ta.

Hào nhoáng. Hào nhoáng thường là một biểu hiện của sự giả tạo. Đó có thể là sống trong một ngôi nhà xa hoa, du lịch đến những miền đất lạ, tham dự các sự kiện dành riêng cho số ít, lái những chiếc xe sang đắt tiền, hay khoác lên mình quần áo hàng hiệu. Thông điệp ngầm gửi đi là: “Tôi không tầm thường.”

Được ngưỡng mộ, tôn vinh hay kính trọng. Dĩ nhiên, được người khác tôn trọng không có gì sai. Nhưng những điều ấy có thể trở thành sự thay thế giả tạo cho việc chấp nhận chính mình một cách chân thành, nhất là khi ta nuôi ý định phải gây ấn tượng.

Sở hữu quá nhiều. Việc tích lũy thuyền bè, máy bay, tàu hỏa… có thể là những cách giả tạo để ta cảm thấy mình có giá trị. Ảo tưởng ở đây là: “Tôi có nhiều, nên tôi là nhiều.”

Bận rộn. Sự bận rộn thường là dấu hiệu của một sự gắn bó với điều giả tạo. Ta nghĩ rằng: “Nếu tôi làm nhiều và tạo ra nhiều, thì tôi là nhiều.” Nhưng không, có khi ta chỉ đang vội vã chạy loanh quanh, không hẳn chạy về phía điều gì, mà là chạy trốn khỏi điều gì đó. “Điều gì đó” ấy rất có thể là một cảm xúc mà ta không muốn đối diện.

Hư vinh. Hư vinh cũng có thể là một dạng gắn bó với điều giả tạo. Một định nghĩa xưa của từ “hư vinh” là “rỗng không.” Nó cho thấy xu hướng say mê thân xác bề ngoài thay vì một cuộc gặp gỡ chân thành với chính mình.

Sức quyến rũ của sự giả tạo nằm ở chỗ nó có thể nhanh chóng nâng đỡ lòng tự trọng của ta. Vấn đề là, điều đó giống như khi ta đói mà lại ăn kẹo bông, ngọt ngào đấy, nhưng chẳng có chút dưỡng chất nào để nuôi thân hay giữ ta sống khỏe mạnh. Sự giả tạo cũng có sức mạnh vì nó mang đến một cách xao lãng tức thì khỏi những cảm xúc đau đớn và những ý nghĩ làm ta bất an.

Image: Source: hoi-an and da-nang / Unsplash

Gánh nặng nhọc nhằn

Nếu ta tìm kiếm những biểu hiện chân thật của lòng yêu mình và muốn bớt lệ thuộc vào điều giả tạo, ta cần cam kết với một sự thực hành nâng đỡ tiến trình ấy. Dưới đây là một ví dụ về bốn bước thực hành không mang lại sự thỏa mãn tức thì; nhưng theo thời gian, chính sự nỗ lực bền bỉ này sẽ nuôi dưỡng nơi ta một sự chấp nhận bản thân đích thực.

Khiêm nhường. Khiêm nhường như một nhiệm vụ tâm lý, chứ không chỉ là một đức tính, là bước đầu tiên. Khiêm nhường là sự tôn trọng bền bỉ đối với cả những giới hạn lẫn những món quà của mình. Ta luôn đặt mình ở khoảng giữa của hai thái cực: khiêm tốn giả tạo (phủ nhận khả năng của mình) và kiêu ngạo (phủ nhận những giới hạn của mình).

Tử tế với chính mình. Tử tế với bản thân là cách ta khẳng định rằng mình xứng đáng được đối xử bằng sự chăm sóc và trân trọng. Những hành động tử tế lặp đi lặp lại với chính mình sẽ dần dần sinh ra niềm tin nơi bản thân.

Tha thứ cho mình. Tha thứ cho mình là sự thừa nhận rằng sự không hoàn hảo của ta là điều tự nhiên. Nó cho phép ta vấp váp mà không quay lưng, không chống lại chính mình.

Đón nhận tình yêu từ một người hay những người ta tin cậy. Tình yêu của họ không thay thế tình yêu ta dành cho bản thân. Ngược lại, nó chỉ làm đầy thêm và xác nhận rằng ta là người đáng được yêu.

Một nguyên nhân có thể góp phần tạo nên sức hấp dẫn mạnh mẽ của sự giả tạo là sự say mê của văn hóa hiện đại đối với việc theo đuổi hạnh phúc. Khi ta bám víu vào điều giả tạo và nhận được sự xoa dịu tạm thời cho cái tôi đang khao khát được thấy mình ổn, ta cũng thường cảm thấy vui vẻ. Đó là cơ chế khiến mọi kiểu nghiện ngập vận hành. Điều cốt yếu là thay việc theo đuổi hạnh phúc bằng việc theo đuổi chiều sâu và ý nghĩa. Chiều sâu là bất kỳ điều gì nuôi dưỡng đời sống cảm xúc của ta một cách bền vững, như lòng biết ơn, sự cảm thông, lòng can đảm và sự rộng lượng. Còn ý nghĩa là cách ta chọn sống cùng những nguồn nuôi dưỡng ấy, là những con người, những nơi chốn, và những biến cố nơi các thực hành nuôi dưỡng đời sống của ta được diễn ra. 

Tác giả: Paul J Dunion Ed.D.

Nguồn: Choosing Simplicity Over Artificiality | Psychology Today