Dấu hiệu của hành vi thái nhân cách ở trẻ nhỏ

Nhiều người trong chúng ta khó có thể tin được rằng một đứa trẻ thơ ngây lại có thể mang trong mình những triệu chứng của chứng thái nhân cách. Thế nhưng, Tiến sĩ Robert D. Hare, một nhà nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực này, đã lưu ý: “Chúng ta nhận ra rằng những yếu tố của chứng rối loạn nhân cách này thường bắt đầu lộ diện từ độ tuổi rất sớm.”

Chứng rối loạn xung động hoặc giải tỏa căng thẳng

Gán nhãn một đứa trẻ là "kẻ thái nhân cách" vốn là một điều kiêng kị, bởi nó mang định kiến xã hội nặng nề, khiến đứa trẻ bị đóng khung là một người xấu. Chính vì vậy, Nhóm Phát triển Tâm thần học đã đề xuất sử dụng cụm từ "nhân cách xung động" hoặc "rối loạn giải tỏa căng thẳng" để thay thế cho thuật ngữ thái nhân cách. Đối với trẻ nhỏ, những vấn đề này có thể chỉ là nhất thời trong quá trình khôn lớn, mang lại niềm hy vọng rằng trẻ vẫn có thể thay đổi.

Source: Norman Milwood/Pexels

Một số nét tính cách thái nhân cách có thể bộc lộ từ thời thơ ấu

Một vài đặc điểm thái nhân cách được quan sát thấy ngay từ thuở nhỏ, bao gồm sự khiếm khuyết về cảm xúc hay còn gọi là đặc điểm "lạnh lùng - vô cảm" (CU). Điều này liên quan đến việc thiếu đi sự thấu cảm, lòng trắc ẩn hay cảm giác tội lỗi, và được xem là dấu hiệu sớm báo trước sự hình thành nhân cách thái nhân cách sau này. Những đặc điểm lạnh lùng này có thể dẫn đến những hành vi khiến người chăm sóc vô cùng lo lắng. Những tương tác bình thường với anh chị em hay bạn bè có thể bị xáo trộn. Trong những trường hợp cực đoan, trẻ mang đặc điểm vô cảm có thể gây tổn thương thân thể cho người khác hoặc thú nuôi.

Thiếu tương tác bằng mắt: Một dấu hiệu sớm của sự vô cảm

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng “so với những trẻ có hành vi phá rối khác, những trẻ có mức độ lạnh lùng - vô cảm cao thường ít có xu hướng nhìn vào mắt mẹ mình hơn.” Các nghiên cứu khác cũng cho thấy: “Sự tương tác bằng mắt xảy ra trong quá trình giao tiếp với cha mẹ hoặc người chăm sóc là thành phần quan trọng trong giao tiếp xã hội sớm của trẻ sơ sinh, có sức ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ xã hội.”

Chị gái tôi đã bộc lộ những nét tính cách thái nhân cách từ khi còn nhỏ, và chúng ngày càng rõ rệt hơn theo thời gian. Chúng ta thường quá bao dung hoặc vô tình mù quáng trước những người thân thuộc nhất, để rồi không nhận ra bản chất thật sự của người mình yêu thương. Mãi đến những năm cuối đời, cha tôi mới thổ lộ nỗi lòng trăn trở bấy lâu rằng: chị tôi chưa bao giờ nhìn thẳng vào mắt ông từ khi còn là một đứa trẻ. Ông chưa bao giờ nói ra những cảm xúc sâu thẳm và chân thành đến thế. Khi có con là kẻ thái nhân cách, một số bậc cha mẹ có thể tự dằn vặt, tự hỏi liệu mình đã làm sai điều gì. Tuy nhiên, nghiên cứu gợi ý rằng “chứng thái nhân cách có thể là do bẩm sinh.”

Những biểu hiện của hành vi thái nhân cách ở trẻ

Càng lớn, sự bướng bỉnh và liều lĩnh của chị tôi càng tồi tệ hơn, đến mức thu hút sự chú ý của giáo viên đầu tiên ở trường mới. Tôi vẫn nhớ lần mẹ tôi được mời đến gặp cô giáo chủ nhiệm lớp năm của chị, một người cũng là mẹ của năm đứa con. Cô đã nói với mẹ rằng chị tôi có điều gì đó "rất khác" mà cô không thể gọi tên chính xác, và cô chưa từng thấy đứa trẻ nào ngang nhiên chống đối các chỉ dẫn đến thế. Sự thờ ơ và coi thường nội quy trường học của chị khiến cô giáo hoàn toàn lúng túng.

Với cái miệng khéo léo, chị tôi có thể thêu dệt nên những lời nói dối đầy thuyết phục mà hiếm ai nghi ngờ. Ngay từ nhỏ, chị đã rất cứng đầu và biết cách thao túng người khác để luôn đạt được mục đích của mình. Không ai có thể khuyên can được chị. Chị có thể trở nên quyến rũ, ngọt ngào hoặc trở thành kẻ bắt nạt, tùy thuộc vào "con mồi" là ai và chị đang muốn đạt được điều gì.

Trong cuốn sách nổi tiếng về chứng thái nhân cách mang tên Without Conscience (Không có lương tâm), Tiến sĩ Hare đã kể về một cô bé tên Susan bị mẹ bắt quả tang khi đang định xả nước cuốn trôi chú mèo con vào bồn cầu. Thay vì hối lỗi, cô bé chỉ tức giận vì bị phát hiện, và sau đó thậm chí còn chối bay chối biến câu chuyện. Hơn nữa, cha mẹ của Susan chia sẻ: “Chúng tôi chưa bao giờ có thể gần gũi với con bé, ngay cả khi nó còn ẵm ngửa. Nó luôn tìm mọi cách để làm theo ý mình, nếu không dùng sự ngọt ngào thì sẽ là những cơn thịnh nộ dữ dội.”

Trong khi việc ngược đãi động vật thường là dấu hiệu sớm của xu hướng thái nhân cách, thì sự bỏ mặc cũng là một điềm báo. Chị tôi từng nài nỉ xin cha mẹ mua cho một chú chó nhỏ. Thế nhưng sự hào hứng đó tan biến gần như ngay lập tức. Chị ngừng dắt chó đi dạo và mặc kệ nó chạy rông. Rất nhanh sau đó, chú chó bị đem bỏ mặc ở trại nuôi chó tập trung. Khi biết tin chú chó chết vì bệnh truyền nhiễm tại trại không lâu sau đó, chị tôi hoàn toàn dửng dưng, chị chẳng mảy may bận lòng trước cái chết của con vật tội nghiệp.

References

1. Hare, Robert D., (1999). Without Conscience: The Disturbing World of Psychopaths Among Us. New York, NY: The Guilford Press. 157.
2. Hare, Robert D, (1970). Psychopathy: Theory and Research. New York, NY: John Wiley & Sons. 5.
3. Alho, L., Paulino, M., Marques, P., and Meloy, J. Reid. (2021). The emergence and development of psychopathy. Psychopathy and Criminal Behavior. 2. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-811419-3.00002-9.
4. Frick, PJ, White, SF. (2008). Research review: the importance of callous-unemotional traits for developmental models of aggressive and antisocial behavior. J Child Psychol Psychiatry. 2008 Apr;49(4):359-75. doi: 10.1111/j.1469-7610.2007.01862.x. Epub 2008 Jan 21. PMID: 18221345.
5. Alho, L. et al. 3.
6. Bedford, R., Pickles, A., Sharp, H., Wright, N., and Hill, J. (2014). Reduced Face Preference in Infancy: A Developmental Precursor to Callous-Unemotional Traits? Biol Psychiatry. 144-150. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2014.09.022
7. Alho, L. et al. 5.
8. Hare. Without Conscience. 158.

Tác giả: Winifred Rule

Nguồn: Signs of Psychopathic Behavior in Childhood | Psychology Today