Góc khuất trần trụi của hôn nhân đường dài

NHỮNG ĐIỂM CHẠM CỐT LÕI

• Ghép chung cuộc đời với một người khác trong một hành trình dài hạn là một thử thách đầy gian nan.
• Chúng ta đang thiếu đi những sẻ chia chân thực về cái giá và ý nghĩa thực sự của hai chữ "bên nhau" suốt nhiều thập kỷ.
• Không chỉ hôn nhân, mà bất kỳ điều gì thực sự có giá trị trên đời này đều đòi hỏi một hành trình gìn giữ đầy nhọc nhằn.
• Bí mật để giữ vẹn nguyên lời thệ ước nằm ở chỗ: biết trân trọng những kết nối sâu thẳm bên trong hơn là những hào nhoáng bên ngoài.

Tôi có một người khách hành tâm lý, cô ấy từng trải qua cuộc hôn nhân kéo dài 25 năm và giờ đã ly hôn được vài năm. Khi đứng trước ngưỡng cửa mở lòng với một người mới, cô bộc bạch: “Tôi không thể nào tưởng tượng nổi cảnh mình phải chịu đựng tiếng húp súp sùm sụp, hay tiếng nhai khoai tây chiên chóp chép của ai đó khi tôi đang cố tập trung xem một chương trình tivi. Chắc tôi sẽ phát điên lên mất thôi.”

Cô ấy đang cố tình cường điệu hóa, nhưng điều đó lại chạm đúng vào một sự thật mà bất kỳ ai trong một mối quan hệ lâu năm đều thấu hiểu: Sống chung dưới một mái nhà chưa bao giờ là dễ dàng. Chính những điều vụn vặt nhất lại là thứ thử thách ta nhiều nhất: những thói quen gây khó chịu, những câu chuyện cứ nhai đi nhai lại, và cả những gam màu xám xịt, trần trụi của việc san sẻ gánh nặng lo toan cho một gia đình. Đó là lúc ta phải học cách chấp nhận rằng có những điều sẽ chẳng bao giờ thay đổi, và biểu đồ của hôn nhân, ở một vài khía cạnh quan trọng, không phải là một đường thẳng đi lên của sự tốt đẹp hơn, bền vững hơn hay viên mãn hơn. Đó là sự học cách đối diện với cảm giác rằng, có những điều theo thời gian thực sự trở nên nặng nề hơn, lỏng lẻo hơn và bớt đi phần hạnh phúc.

Có quá ít những sự thật như thế được sẻ chia một cách thẳng thắn và trách nhiệm, dù bản thân tôi cũng đã từng cố gắng lên tiếng trước đây. Người ta thường chỉ nhắc về nó với giọng điệu mỉa mai hoặc đầy oán hận, từ những người đang cố bào chữa cho chuyện ngoại tình hay cho quyết định không muốn ràng buộc của họ. Ngày qua ngày, tôi chứng kiến sự rạn nứt sâu sắc giữa những kỳ vọng lãng mạn thuở ban đầu của các cặp đôi trẻ và thực tế cuộc sống sau vài năm hay vài thập kỷ chung đường. Đó là sự xa cách vô hình dần len lỏi, là sự vụn vỡ của hy vọng, là sự cam chịu, là những lời cự cãi, đấu đá và cảm giác cô độc ngay trong chính tổ ấm của mình. Vậy mà, tại sao phần lớn chúng ta vẫn khao khát và tiếp tục kiên trì bước đi trên con đường gian nan ấy?

Tôi sẽ cố gắng đi tìm lời giải cho câu hỏi này, nhưng khi làm vậy, tôi không hề muốn phủ nhận hay giảm nhẹ những góc khuất đầy nhọc nhằn của nó. Tôi vô cùng muốn né tránh những lời khuyên sáo rỗng, nông cạn thường thấy về chuyện tình cảm, thứ cẩm nang luôn đơn giản hóa mọi vấn đề và tuôn ra một loạt những gạch đầu dòng "làm thế nào để..." vốn dĩ quá yếu ớt, chẳng thể nào gánh vác nổi cái thực tế trần trụi của việc chung sống với một con người. (Một khách hàng của tôi từng nói rằng, cứ khi nào chuyên gia tâm lý gợi ý hai vợ chồng nên "hẹn hò lãng mạn" để cứu vãn hôn nhân, anh ấy biết ngay mình phải đi tìm một chuyên gia khác).

Để bắt đầu, tôi muốn nhắc nhở tất cả chúng ta rằng, việc tự mình đi qua một cuộc đời dài rộng vốn dĩ đã là một hành trình gian nan, chứ không riêng gì việc duy trì một cuộc hôn nhân bền vững. Ở độ tuổi đôi mươi, ba mươi, khi lồng ngực còn căng tràn năng lượng và lòng nhiệt thành cho chặng đường phía trước, chúng ta sống bằng niềm hy vọng vào hình mẫu mà mình nghĩ mình sẽ trở thành, nhiều hơn là đối diện với con người thực tại của chính mình. Điều này cũng hoàn toàn đúng với sự nghiệp, chúng ta dễ dàng đam mê và nhiệt huyết bởi khi ấy bản thân chưa từng bị thử thách, vẫn đang mơ về một tương lai tự vẽ ra hơn là va đập với thực tại của ngày hôm nay.

Cuộc sống, công việc, con cái, và bất cứ điều gì đáng để chúng ta dốc lòng đầu tư đều đòi hỏi một lượng lớn những nỗ lực thầm lặng, những thứ kém lung linh và bớt hào nhoáng trong đời thực hơn rất nhiều so với những bức ảnh trên mạng xã hội. Việc thay tã hay vật lộn với những đứa trẻ gào khóc không chịu đi ngủ chưa bao giờ là điều dễ chịu. Cố gắng hết mình để leo lên những nấc thang sự nghiệp, để rồi nhận ra sự ích kỷ và những trò đấu đá quyền lực ở đỉnh cao là một trải nghiệm đầy nản lòng. Và việc chạm đến cột mốc kỷ niệm 30 năm ngày cưới trong sự bực bội vì tiếng húp súp sùm sụp có thể khiến bạn phải tự vấn: Rốt cuộc, tất cả những điều này là vì cái gì?   

Theo thế giới quan của tôi, câu trả lời cho tất cả những trăn trở này suy cho cùng chỉ là một: đó là việc chúng ta biết trân trọng giá trị bền vững của sự vẹn nguyên dài lâu hơn là những niềm vui thỏa chốc lát, thấu suốt nội tâm bên trong hơn là những biểu hiện bên ngoài, và vun bồi cho phần tâm hồn hơn là những giá trị vật chất. Nếu mọi chuyện dễ dàng, ai trong chúng ta cũng sẽ kết thúc cuộc đời này giống như khi vừa bắt đầu: luôn lộng lẫy, quyến rũ và trẻ trung. Nhưng chính những vết thương và sự thất vọng mà chúng ta gánh chịu trên suốt dọc đường đi mới là chất xúc tác giúp ta định hình một nội lực kiên cường, một sự thấu suốt và trí tuệ để nhận ra mọi giá trị cuối cùng đều xứng đáng. Chúng tôi luyện ta, giúp ta trở nên bao dung hơn, thấu hiểu hơn và biết trắc ẩn hơn trước những hỷ nộ ái ố của kiếp nhân sinh. Dù rằng, tiếng húp súp chóp chép kia đôi lúc vẫn có thể khiến ta phát điên như cũ.

Tác giả: Josh Gressel Ph.D.

Nguồn: The Gritty Reality of Long-Term Marriage | Psychology Today