Kết hôn có thực sự giúp chúng ta hạnh phúc hơn?

NHỮNG ĐIỂM CỐT LÕI

• Người có gia đình thường cảm thấy hạnh phúc hơn, nhưng vẫn chưa rõ liệu hôn nhân mang lại niềm vui hay chỉ là nơi hội tụ của những người vốn đã yêu đời.
• Nghiên cứu cho thấy phụ nữ thường cảm thấy hạnh phúc trào dâng trước ngày cưới, trong khi đàn ông lại thấy điều đó sau hôn lễ; thế nhưng, cảm giác này không kéo dài mãi mãi.
• Một cuộc hôn nhân viên mãn được xây dựng bởi những người bạn đời biết tự tạo niềm vui cho chính mình và có cái nhìn thực tế về cuộc sống chung tương lai.

Suốt nhiều thập kỷ qua, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nhìn chung, những người có đôi có cặp thường sống hạnh phúc và khỏe mạnh hơn những người độc thân. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn còn đang tranh luận gay gắt về nguyên nhân thực sự đằng sau điều này.

Một cách giải thích cho rằng chính hôn nhân đã tạo ra những tác động tích cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Những người vợ, người chồng thường chăm sóc và hỗ trợ nhau theo cách mà bạn bè hay người thân khó lòng làm được. Chỉ cần biết rằng luôn có một bờ vai để dựa vào cũng đủ tiếp thêm cho ta sức mạnh để đối mặt với những sóng gió mà cuộc đời ném tới.

Bên cạnh đó, các cặp đôi còn khích lệ nhau duy trì lối sống lành mạnh. Chẳng hạn, thói quen ăn uống thất thường hay những cuộc nhậu nhẹt thâu đêm vốn thường thấy ở đời độc thân thường gây hại cho cả tâm trí lẫn cơ thể về lâu dài. Ngược lại, cuộc sống ổn định khi về chung một nhà với những bữa cơm đúng giờ, bớt đi những chén rượu và một mạng lưới xã hội ổn định sẽ mang lại những lợi ích rõ rệt cho sức khỏe.

Một giả thuyết khác lại cho rằng hôn nhân chỉ đơn giản là "bến đỗ" của những người vốn dĩ đã khỏe mạnh và vui tươi. Suy cho cùng, một người có tính cách dễ mến và ngoại hình ưa nhìn bao giờ cũng dễ thu hút bạn đời hơn. Tương tự, những người có sức khỏe yếu hoặc gặp vấn đề về tâm lý thường ít có cơ hội lập gia đình hơn. Chính điều này có thể là lý do cốt yếu khiến chúng ta thấy người có gia đình thường hạnh phúc hơn những người lẻ bóng.

Image: Lucky Business/Shutterstock

Hôn nhân tạo ra hạnh phúc hay chỉ chọn người hạnh phúc để kết đôi?

Để tìm hiểu sâu hơn liệu hôn nhân là "nguyên nhân" hay "kết quả" của niềm vui, nhà tâm lý học Charlie Huntington cùng các đồng nghiệp tại Đại học Denver (Mỹ) đã thực hiện một nghiên cứu theo chân 168 người đang chuẩn bị kết hôn trong suốt giai đoạn chuyển giao sang đời sống vợ chồng. Kết quả này vừa được công bố trên tạp chí Tâm lý học Gia đình (Journal of Family Psychology).

Những người tham gia được khảo sát định kỳ 4 tháng một lần trong suốt gần hai năm. Mỗi lần như vậy, họ sẽ trả lời các câu hỏi đánh giá về sức khỏe tổng quát, mức độ sử dụng rượu bia, mức độ hài lòng với cuộc sống và những áp lực tâm lý đang gặp phải. Bằng cách này, các nhà nghiên cứu có thể nhận thấy những thay đổi về thể chất và tinh thần của họ trong cả giai đoạn trước và sau ngày cưới.

Thật thú vị, những thay đổi về sức khỏe và thói quen rượu bia ở cả nam và nữ đều có sự tương đồng. Cụ thể, sức khỏe của họ thường cải thiện rõ rệt trong những tháng trước đám cưới nhưng lại có xu hướng giảm sút sau khi hôn lễ kết thúc. Ngược lại, lượng rượu bia tiêu thụ giảm hẳn trước khi cưới nhưng rồi đâu lại vào đấy sau khi đã về chung một nhà.

Phát hiện này gợi ý rằng chúng ta thường cố gắng sống lành mạnh hơn khi "ngày trọng đại" đang đến gần, nhưng rồi cũng nhanh chóng quay lại với những thói quen cũ. Như các nhà nghiên cứu đã lưu ý, những lợi ích sức khỏe từ việc kết hôn dường như chỉ đạt đỉnh điểm trong vài tuần trước và sau hôn lễ, và những hiệu ứng này thường ngắn chẳng tày gang.

"Cú hích" từ ngày cưới

Khác với xu hướng về sức khỏe, những thay đổi trong đời sống tâm lý có phần phức tạp hơn và tùy thuộc vào giới tính của mỗi người. Về mức độ hài lòng với cuộc sống, phụ nữ thường cảm thấy hạnh phúc tăng dần khi ngày cưới đến gần. Thế nhưng, sau hôn lễ, cảm giác này lại sụt giảm xuống mức thấp hơn cả lúc họ mới đính hôn. Phải chăng, nhiều chị em bước vào hôn nhân với những kỳ vọng quá màu hồng, để rồi hụt hẫng trước những vụn vặt, lo toan của cuộc sống đời thường?

Ngược lại, cánh mày râu dường như lại được "hưởng lợi" về mặt tâm lý từ cuộc sống gia đình. Sự hài lòng với cuộc sống của họ khá bình ổn trong những tháng trước đám cưới, nhưng lại tăng vọt sau đó, ít nhất là trong vài tháng đầu tiên của đời sống vợ chồng. Điều này cho thấy hôn nhân hóa ra lại mang đến cho đàn ông nhiều niềm vui hơn những gì họ từng hình dung. Nói cách khác, sự mong đợi trước và trải nghiệm sau đám cưới giữa đàn ông và phụ nữ dường như là hai thái cực trái ngược nhau.

Những bất ổn về tâm lý cũng cho thấy những mảng màu đối lập, phản chiếu chính mức độ hài lòng mà mỗi giới cảm nhận được. Nếu như phụ nữ cảm thấy tâm trí nhẹ nhõm, ít lo âu hơn hẳn trước ngày cưới nhưng lại căng thẳng hơn sau đó, thì đàn ông lại hơi lo lắng một chút trước ngày trọng đại và nhanh chóng trở lại trạng thái bình tâm ban đầu sau khi đã yên bề gia thất.

Vậy rốt cuộc, kết hôn có giúp bạn khỏe mạnh và hạnh phúc hơn không? Dựa trên những dữ liệu mà Huntington và các cộng sự thu thập được, câu trả lời có lẽ là không. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng, cả nam và nữ đều thấy sức khỏe tốt lên trong thời gian đính hôn. Tuy nhiên, điều này có lẽ chỉ vì họ đang nỗ lực thể hiện phiên bản tốt nhất của mình, minh chứng là việc họ uống ít rượu bia hơn trước đám cưới và rồi "đâu lại đóng đấy" ngay sau đó.

Về mặt tinh thần, phụ nữ thường thăng hoa trước khi cưới và sớm trở lại trạng thái cũ sau khi hôn lễ trôi qua, trong khi đàn ông lại thấy hạnh phúc hơn ở những tháng đầu sau đám cưới so với lúc còn độc thân. Dẫu vậy, vẫn chưa rõ niềm vui này của các quý ông sẽ kéo dài được bao lâu.

Hôn nhân hạnh phúc được xây dựng bởi những tâm hồn hạnh phúc

Theo nhóm nghiên cứu của Huntington, các số liệu không ủng hộ quan điểm cho rằng hôn nhân là "phép màu" tạo ra sức khỏe và hạnh phúc. Thay vào đó, chúng củng cố ý kiến rằng hôn nhân là nơi "chọn lọc" những người vốn đã có sẵn những phẩm chất đó. Nói cách khác, không phải người ta khỏe mạnh và vui vẻ hơn vì họ kết hôn, mà chính những người khỏe mạnh, yêu đời thường dễ lập gia đình hơn, đơn giản bởi sự lạc quan và sức sống luôn là những nét quyến rũ chết người ở một người bạn đời.

Dù nghiên cứu không đi sâu khai thác khía cạnh này với những người tham gia, nhưng dữ liệu cho thấy nhiều người bước vào cánh cửa hôn nhân với những kỳ vọng thiếu thực tế. Nếu bạn tin rằng mình sẽ tìm thấy bến đỗ hạnh phúc chỉ bằng việc cưới được "tri kỷ", bạn rất dễ bị thất vọng. Kết hôn là một cột mốc lớn, đan xen cả niềm hào hứng lẫn những áp lực vô hình. Nhưng khi tuần trăng mật khép lại, bạn thường sẽ trở về đúng với trạng thái thể chất và tinh thần vốn có của mình trước đây.

Sau tất cả, điều quan trọng nhất cần hiểu là: một cuộc hôn nhân khỏe mạnh và viên mãn chỉ có thể được xây đắp bởi những con người khỏe mạnh và biết tự tạo hạnh phúc cho chính mình. Hãy chăm sóc bản thân, nuôi dưỡng tâm hồn và thể chất thật tốt trước, khi đó bạn sẽ dễ dàng thu hút được một người đồng hành cùng mình xây dựng một tổ ấm vững chãi, biết yêu thương và nâng đỡ lẫn nhau. 

References

Huntington, C., Stanley, S. M., Doss, B. D., & Rhoades, G. K. (2021). Happy, healthy, and wedded? How the transition to marriage affects mental and physical health. Journal of Family Psychology. Advance online publication.

Tác giả: David Ludden Ph.D.

Nguồn: Does Getting Married Actually Make Us Happier? | Psychology Today