Làm vườn dạy ta điều gì về những ký ức xâm nhập

ĐIỂM CHÍNH

• Những ký ức xâm nhập gây khó chịu vì chúng thường xuất hiện bất chợt và kích hoạt các cảm xúc tiêu cực mãnh liệt.
• Việc liên tục chống lại những ký ức xâm nhập có thể giống như một trò chơi đập chuột, vì chúng thường quay trở lại sau đó.
• Tâm trí bạn giống như một khu vườn. Thay vì chỉ chăm chăm nhổ "cỏ dại" tâm trí, hãy chủ động nuôi dưỡng những ký ức biết ơn.
• Việc hình dung và gợi nhớ những ký ức biết ơn trong tâm trí sẽ giúp chúng trở nên sống động và dễ tiếp cận hơn theo thời gian.

Nhiều người trong chúng ta có những ký ức xâm nhập không mấy dễ chịu, loại ký ức bất ngờ dội lại trong tâm trí, giống như một vết thương cũ từ chối lành lặn. Đó có thể là một cuộc chia tay tồi tệ. Một thất bại trong công việc vẫn ám ảnh bạn. Hay một lời nói sát thương từ người thân. Với tôi, những ký ức xâm nhập thường liên quan đến những lần tôi cảm thấy bị tủi nhục hoặc xấu hổ trước mặt người khác.

Điều gây bức bối nhất chính là tính ngẫu nhiên của chúng. Bạn không thể kiểm soát thời điểm chúng xuất hiện trong đầu. Và mỗi khi hiện hữu, chúng có thể gợi lên những cảm xúc mãnh liệt như giận dữ, buồn đau và lo âu.

Vậy bạn có thể làm gì?

Đấu tranh với Ký ức Xâm nhập: Cỏ dại và Cây trồng

Một chiến lược ứng phó bạn có thể cân nhắc là tranh luận với những ký ức xâm nhập mỗi khi chúng xuất hiện. Hãy đối xử với một ký ức xâm nhập như một vị khách không mời. Bạn có thể nói: “Tôi xong nợ với anh rồi. Biến đi!”

Nếu cách này giúp ích cho bạn, tôi mừng cho bạn.

Nhưng đối với một số người, việc chống lại ký ức xâm nhập có thể cảm thấy giống như trò chơi đập chuột. Ký ức biến mất, chỉ để rồi lại nhô lên bất ngờ vào một thời điểm ngẫu nhiên. Trong phần này, tôi muốn gợi ý một phương pháp tiếp cận bổ sung tuy hay bị bỏ qua nhưng lại rất hiệu quả để xử lý những ký ức xâm nhập.

Gần đây, tôi đã dành hai tiếng đồng hồ để nhổ cỏ dại ở sân sau. Tôi sẽ không nói dối đâu, tôi ghét cỏ dại. Nhưng khi đang giật hết bụi cỏ này đến bụi cỏ khác, một điều đã chợt lóe lên trong tôi: Tâm trí của chúng ta ít giống một chiến trường hơn, mà giống một khu vườn hơn.

Hãy hình dung việc chăm sóc khu vườn của bạn bằng cách dành toàn bộ thời gian chỉ để nhổ cỏ dại mà chẳng làm gì khác. Điều đó không chỉ kiệt sức; nó còn phản tác dụng. Nếu bạn không đồng thời nuôi dưỡng cây trồng, chúng sẽ bắt đầu héo hon, và khoảng đất trống sẽ tạo điều kiện cho cỏ dại quay trở lại tràn ngập và dữ dội hơn.

Vấn đề của chiến lược này là nó quá chú trọng vào việc loại bỏ điều tồi tệ mà bỏ quên việc nuôi dưỡng điều tốt đẹp. Vì vậy, đừng chỉ loại bỏ cỏ dại. Hãy phát triển khu vườn của bạn. Gieo trồng một cách chủ ý. Tưới nước một cách hào phóng. Hãy chăm sóc cây trồng của bạn.

Có lẽ ký ức của chúng ta cũng hoạt động tương tự. Đừng dồn toàn bộ năng lượng để chiến đấu với những ký ức xâm nhập. Hãy nuôi dưỡng những ký ức tích cực giúp nâng đỡ trạng thái tinh thần và hạnh phúc của bạn. Hãy trao cho chúng sự chăm sóc yêu thương ân cần để theo thời gian, chúng trở nên sống động hơn, dễ tiếp cận hơn và nổi bật hơn trong tâm trí bạn.

Dù có nhiều loại ký ức tích cực, nhưng trong bài viết này, tôi sẽ tập trung vào những ký ức biết ơn.

Image by Couleur from Pixabay

Nuôi dưỡng những Ký ức Biết ơn

Hãy cùng đi vào chi tiết thực hành. Làm thế nào để chúng ta nuôi dưỡng những ký ức biết ơn?

Trong cuốn sách tuyệt vời Memories That Matter (Những Ký Ức Quan Trọng), nhà tâm lý học Jeff Singer đã dành trọn một chương để nói về việc vun bồi các ký ức dễ chịu. Những ý tưởng của tôi về việc phát triển ký ức biết ơn được truyền cảm hứng từ chính chương sách này.

Hãy bắt đầu bằng cách viết ra năm ký ức biết ơn. Dưới đây là cách bạn chọn lựa chúng.

Tập trung vào ký ức về các sự kiện cá nhân cụ thể. Đừng chỉ tập trung vào những suy nghĩ biết ơn chung chung. Hãy chọn những ký ức mang tính câu chuyện, gắn liền với một thời điểm, địa điểm và diễn biến sự kiện cụ thể. Hãy chọn một sự kiện riêng biệt kéo dài chưa đầy một ngày. Ví dụ, bạn có thể biết ơn vì bà nội yêu thương mình, nhưng đó không phải là một sự kiện cụ thể. Thay vào đó, bạn có thể nhớ về sinh nhật lần thứ 12 của mình, khi bà tự tay làm chiếc bánh kem trà xanh bạn thích nhất và mỉm cười rạng rỡ khi trao nó cho bạn.

Chọn những ký ức gợi lên lòng biết ơn chân thật. Hãy chọn những sự kiện khiến bạn ngập tràn sự biết ơn thực sự, chứ không phải những sự kiện mà bạn nghĩ mình nên cảm thấy biết ơn. Nếu bạn không nhận thấy chút lòng biết ơn nào khi nhớ lại sự kiện đó, có lẽ nó không phù hợp cho bài tập này.

Chọn những sự kiện bạn vẫn còn nhớ tương đối rõ ràng. Tránh những câu chuyện do người khác kể lại mà bản thân bạn không thực sự nhớ, hoặc những sự kiện mà ký ức của bạn đã vô cùng mờ nhạt.

Đừng giới hạn bản thân trong những sự kiện lớn lao của đời người. Những khoảnh khắc tưởng chừng như bình dị nhất cũng có thể gợi lên lòng biết ơn sâu sắc.

Bất cứ khi nào có thể, hãy chọn những ký ức hé lộ điều gì đó quan trọng về bạn hoặc cuộc sống của bạn: điều bạn trân trọng, điều mang lại cho bạn niềm vui, sức mạnh nội tại và tính cách của bạn, hoặc những mối quan hệ có ý nghĩa lớn lao đối với bạn.

Hình dung Tưởng tượng về Sự biết ơn trong Tâm trí

Bây giờ bạn đã xác định được năm ký ức biết ơn của mình, hãy làm cho chúng trở nên sống động hơn, giàu cảm xúc hơn và dễ dàng gợi nhớ lại hơn.

Hãy chọn một ký ức, có thể bắt đầu với ký ức mang lại nhiều lòng biết ơn nhất. Nhắm mắt lại hoặc thả lỏng ánh nhìn của bạn. Hãy tưởng tượng bạn đang ngược dòng thời gian trở về với khung cảnh của ký ức biết ơn đó. Hãy cho phép bản thân, trong khả năng có thể, trải nghiệm cảm giác như đang ở đó một lần nữa.

Hãy chú ý xem bạn đang ở đâu. Bạn có thể nhìn thấy, nghe thấy, cảm nhận hay chạm vào điều gì? Có hương vị hay mùi hương nào gắn liền với khoảnh khắc đó không? Nếu có một người khác ở đó, hãy chú ý đến khuôn mặt, nét mặt và giọng nói của họ. Họ đang làm gì hoặc nói gì?

Đừng vội vã. Hãy ở lại với ký ức đó một lúc. Chú ý xem điều gì cảm thấy đặc biệt trân quý khi ở đó.

Bây giờ hãy chuyển sự chú ý sang cảm xúc của bạn. Có lẽ bạn sẽ cảm nhận được lòng biết ơn, nhưng hãy chú ý đến bất kỳ cảm xúc nào khác mà ký ức gợi lên, chẳng hạn như niềm vui, sự yêu thương hay bình yên. Hãy tự hỏi bản thân: Điều gì khiến khoảnh khắc này trở nên quan trọng đối với mình? Nó nhắc nhở mình điều gì về cuộc sống, về bản thân, hay về một ai đó mà mình trân trọng?

Bây giờ, hãy phóng to vào một phân cảnh trong ký ức mà bạn cảm thấy đặc biệt có ý nghĩa. Hãy tạm dừng ở đó. Hãy tưởng tượng bạn đang chụp một bức ảnh về khoảnh khắc này. Đây chính là bức ảnh chụp nhanh về sự biết ơn trong tâm trí bạn.

Hãy chú ý xem có gì trong bức ảnh. Bạn đang ở đâu? Có ai ở đó? Điều gì đang xảy ra? Nét mặt của ai đó trông như thế nào? Hãy đặt cho bức ảnh chụp nhanh trong tâm trí một cái tên ngắn gọn giúp bạn dễ dàng tái hiện lại sau này: ví dụ, Bà Bế Chiếc Bánh Ra, Cái Ôm Ở Sân Bay, hoặc Tiếng Cười Trong Bếp. Hãy ở lại với bức ảnh chụp nhanh này thêm vài khoảnh khắc nữa để thưởng thức nó.

Thực hành Tái hiện Ký ức Biết ơn của Bạn

Trong tuần tới, hãy thử nghiệm việc gợi lại bức ảnh chụp nhanh về sự biết ơn trong tâm trí mỗi ngày một lần. Bạn không cần phải chiếu lại toàn bộ ký ức. Chỉ cần mang bức ảnh chụp nhanh đó vào tâm trí. Chú ý một vài chi tiết giác quan của nó và kết nối lại với những cảm xúc hoặc ý nghĩa mà nó mang lại cho bạn.

Nếu một ký ức xâm nhập xuất hiện trong đầu, hãy nhẹ nhàng chuyển một phần sự chú ý của bạn về phía bức ảnh biết ơn và nhắc nhở bản thân rằng trải nghiệm này cũng là một phần trong cuộc sống của bạn. Ký ức xâm nhập đó có thể là thực. Nhưng ký ức biết ơn của bạn cũng thực sự tồn tại như thế.

Trong những tuần tiếp theo, hãy thử bài tập hình dung tương tự với các ký ức biết ơn khác của bạn. Dần dần, bạn có thể xây dựng một bộ sưu tập những ký ức sống động, giàu ý nghĩa và dễ dàng gợi nhớ lại.

Hãy coi những ký ức biết ơn như một thư viện tâm lý thu nhỏ mà bạn có thể tìm đến nhiều lần, thay vì để những ký ức này bám bụi trên kệ sách.

Theo thời gian, khi những ký ức biết ơn bắt đầu chiếm nhiều sự chú ý hơn trong tâm trí bạn, bạn có thể nhận thấy sự giảm bớt về tần suất xuất hiện của những ký ức xâm nhập.

Và ngay cả khi bạn không có bất kỳ ký ức xâm nhập nào, tôi vẫn khuyên bạn nên thực hành việc hình dung và tái hiện những ký ức biết ơn trong tâm trí. Bởi vì lòng biết ơn không đơn thuần là một công cụ để giảm bớt sự phiền muộn của chúng ta; nó là một thành quả đáng để theo đuổi vì chính giá trị tự thân của nó.

Tôi xin kết lại bằng đoạn văn này trong cuốn sách của Singer, bởi nó đã khắc họa một cách tuyệt đẹp sức mạnh của việc kết nối với những ký ức tích cực của chúng ta:

“Hãy xem ký ức của bạn không phải là thời gian bị đóng băng trong quá khứ, mà là một phần trong hiện tại và tương lai của bạn. Quá khứ vẫn đang sống, vẫn khao khát được tràn đầy sức sống trong suy nghĩ của bạn, và khi bạn chủ động kết nối ký ức của mình bằng cảm xúc và sự sáng tạo, nó thực sự sống lại và trưởng thành, và bạn cũng vậy.” (trang 159)