Nỗi đau khôn nguôi khi mất đi người bạn đời

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Thường chính những điều nhỏ nhặt nhất lại khơi dậy nỗi mất mát lớn lao nhất.
• Chúng ta cố tìm những thứ thay thế để lấp đầy khoảng trống, bằng mọi cách có thể.
• Chúng ta rồi sẽ thích nghi, nhưng nỗi đau ấy sẽ còn mãi theo thời gian.

Bài viết hôm nay tôi xin dành tặng cho những ai đã từng mất đi người chồng, người vợ hay người bạn đồng hành của mình.

Trong tất cả những biến cố mất mát tôi từng trải qua, sự ra đi của Tom cho đến nay là điều khó khăn nhất. Tôi không hề xem nhẹ nỗi đau của người khác, bởi mỗi sự mất mát đều mang một nỗi niềm riêng, nhưng việc mất đi người bạn đời có lẽ là điều làm thay đổi thế giới của chúng ta mạnh mẽ nhất trong từng nhịp sống thường nhật. Nó bao trùm và len lỏi vào mọi ngóc ngách của cuộc đời.

Sự gắn kết từ những điều bình dị

Điều cơ bản nhất là tôi nhớ sự hiện diện của Tom. Bạn đời chính là người ta ở bên nhiều nhất, là người mà ta có thể thoải mái chuyện trò hoặc lặng im bên cạnh. Gần như mọi buổi tối trong suốt 35 năm qua, tôi đều ăn tối cùng Tom, chẳng mấy khi vắng bóng nhau. Kể từ khi anh mất, tôi chuyển sang ngồi ăn ở phía bàn của anh trong căn bếp nhỏ, chỉ để mình không phải đối diện với chiếc ghế trống không ấy nữa.

Tom là người mà tôi vẫn thường kể cho nghe đủ thứ chuyện vụn vặt diễn ra mỗi ngày. Có thể anh không quá bận tâm, vì nói thật, đời thường đôi khi cũng tẻ nhạt, nhưng anh luôn lắng nghe tôi. Và mỗi khi tôi bất ổn, anh luôn có cách giúp tôi nhìn nhận lại mọi thứ nhẹ nhàng hơn. Anh hiểu tôi đủ sâu sắc để biết điều gì sẽ thực sự giúp tôi nguôi ngoai.

Tôi cũng nhớ cả những câu chuyện về một ngày của anh, về những vị khách ghé thăm tiệm đóng khung tranh, về những gì họ đã hàn huyên, về những việc anh làm được hay cả những lúc anh thấy nản lòng. Một ngày của anh vốn là một phần trong ngày của tôi, và khi không còn những điều đó, tôi như mất đi một mảnh ghép của thế giới rộng lớn mà anh vẫn mang về nhà mỗi tối.

Image: Antonio Guillem/Shutterstock

Chỗ dựa từ sự gắn kết

Tôi nhớ cảm giác luôn có một người đứng phía sau ủng hộ mình, nhớ rằng trên đời này từng có một người mà trong tâm trí họ luôn dành một vị trí cho tôi. Tôi chợt nhận ra điều này vào một ngày đi phát tờ rơi ở những khu chung cư cũ dành cho người thu nhập thấp, việc mà tôi vẫn thường làm. Nhưng khi bước ra khỏi xe giữa khu nhà có phần lộn xộn, bất an ấy, đột nhiên tôi thấy mình thật mong manh, chơi vơi và cô độc, một cảm giác chưa từng có khi tôi biết rằng ở đâu đó ngoài kia, Tom vẫn đang nghĩ về mình. Tôi tự hỏi, nếu mình không trở về nhà, sẽ mất bao lâu để có người nhận ra điều đó?

Kể từ khi Tom đi xa, tôi dành nhiều tâm sức hơn để chăm chút cho các mối quan hệ bạn bè, và tôi may mắn vì có nhiều người bạn tốt. Tôi tự nhủ rằng, dù giờ đây không còn một người duy nhất nghĩ về mình mọi lúc mọi nơi, thì ít nhất vào bất kỳ khoảnh khắc nào, cũng có thể có một người bạn nào đó đang nhớ đến mình. Dù chẳng thể giống như xưa, nhưng điều đó cũng giúp lòng tôi dịu lại đôi chút.

Những cảm nhận thật gần về anh

Tôi nhớ sự hiện diện bằng xương bằng thịt của Tom. Tôi đã bị anh cuốn hút ngay từ giây phút đầu tiên gặp gỡ. Ngay cả khi thời gian in hằn dấu vết lên cơ thể cả hai, tình cảm của tôi vẫn chẳng hề thay đổi. Trong cuốn Năm của tư duy nhiệm màu, Joan Didion đã chỉ ra rằng khi bạn ở bên một người đủ lâu, bạn sẽ luôn giữ hình bóng của họ thời trẻ trong tâm trí, dù cho trước mắt bạn là hình dáng hiện tại của họ.

Trong mắt tôi, Tom chưa bao giờ thôi trẻ trung như những ngày đầu, và anh cũng nhìn tôi theo cách đó. Khi anh mất đi, tôi đột nhiên thấy mình già sạm lại. Tôi không còn được nhìn thấy bản thân qua đôi mắt của anh nữa, mà phải học cách chấp nhận thực tại về chính mình, một tôi già nua mà thế giới đang nhìn thấy. Thật buồn làm sao.

Tôi nhớ những cái ôm của anh. Không phải là tôi không thể nhận được những cái ôm từ người khác, nhưng vòng tay của anh vừa vặn và xoa dịu tôi theo cách mà không ai khác làm được. Một trong những nghịch lý đau đớn nhất khi mất đi người bạn đời chính là: đó từng là người duy nhất bạn luôn tìm đến để được an ủi, nhưng giờ đây, vào lúc bạn cần nhất, người đó lại chẳng còn ở bên. Tôi ôm lấy chiếc gối của anh, nơi vẫn còn vương lại mùi hương quen thuộc, nhưng cảm giác chẳng thể như xưa. Tôi đã nuôi một chú chó, một chú chó lớn, săn chắc và rất thích quấn quýt. Ôm nó cũng thấy dễ chịu phần nào. Dẫu vẫn không thể thay thế được anh, nhưng ít nhất, đó cũng là một sự sống ấm áp.

Chiếc giường giờ đây bỗng trở nên quá rộng và trống trải. Năm ngoái khi cần mua nệm mới, tôi đã đắn đo mãi không biết có nên mua lại cỡ lớn không, vì ở một mình mà dùng giường rộng thì thật xa xỉ. Cuối cùng tôi vẫn mua, phần vì nó vừa với khung giường và bộ ga cũ, nhưng phần lớn là vì tôi thấy một chiếc giường nhỏ hẹp còn gợi lên nỗi sầu muộn hơn cả một chiếc giường lớn thênh thang mà trống mất một nửa. Và cho đến giờ, tôi vẫn chỉ nằm đúng phần giường của mình.

Ngôn ngữ của tình yêu

Tom là một người cực kỳ hóm hỉnh với lối nói chuyện tỉnh bơ, sâu cay và rất riêng, và tôi nhớ điều đó đến quay quắt. "Anh mệt mỏi với trò thi gan cùng cuộn giấy vệ sinh này rồi đấy," anh từng càu nhàu với tôi như thế vào một ngày cuộn giấy sắp hết, và cho đến tận bây giờ, mỗi lần thay giấy tôi vẫn bật cười. Những cửa hàng lưu niệm đầy rẫy những món đồ lặt vặt rực rỡ mà vô bổ sẽ mãi mãi gắn liền với một từ mà Tom tự chế ra: "rác-rực-rỡ". Tôi biết rõ những điều gì sẽ làm anh thấy buồn cười, và đôi khi tôi thử đoán xem anh sẽ nói gì để khiến tôi cười đến chảy nước mắt, như anh vẫn thường làm, nhưng chẳng bao giờ tôi nghĩ ra được điều gì cả.

Và tôi nhớ kinh khủng những câu đùa riêng tư hay những ẩn ý mà chỉ hai đứa mới hiểu. Những cặp đôi gắn bó lâu năm thường có ngôn ngữ riêng, những cụm từ cửa miệng và cả những từ tự chế. Nhiều năm trước, khi chúng tôi trải qua một giai đoạn sóng gió, điều mà cuộc hôn nhân nào cũng có, chúng tôi đã từng không chắc liệu mình có thể vượt qua hay không. Nhưng vì một lý do nào đó, chúng tôi bắt đầu ghi lại tất cả những câu đùa thầm kín và những ám hiệu riêng mỗi khi chúng xuất hiện.

"Lại thêm một câu nữa nè," chúng tôi thường nói với nhau như vậy, và mỗi lần như thế lại là một sợi dây vô hình kéo hai tâm hồn lại gần nhau hơn. Tôi tin rằng chính điều đó đã giúp chúng tôi đi qua được cuộc khủng hoảng. Từ ngày Tom mất, tôi bắt đầu ghi lại những ngôn ngữ và câu đùa riêng của chúng tôi vào nhật ký mỗi khi chúng chợt hiện ra trong đầu, để tôi có thể giữ mãi chúng bên mình. Đôi khi tôi vẫn nói thành lời những điều ấy dù chẳng có ai nghe, và chúng vẫn mang lại cho tôi cảm giác được kết nối với anh.

Ồ, và tôi nhớ cả những năm tháng cùng nhau sẻ chia ký ức. Giờ đây tôi chẳng còn ai để hỏi mỗi khi cố nhớ lại xem mình đã làm gì trong kỳ nghỉ đó, hay cái người mà mình gặp một lần ấy là ai. Theo một cách nào đó, những đôi vợ chồng sống bên nhau lâu năm thường chia sẻ chung một bộ não. Tom đã mang theo một nửa ký ức của tôi khi anh ra đi. Biết bao nhiêu kỷ niệm mà giờ chẳng còn ai để cùng ôn lại.

Và cả những lo toan vụn vặt

Tôi nhớ món cánh gà nướng của anh. Chúng ngon đến mức trở thành huyền thoại, và tôi cũng chẳng biết anh đã làm thế nào. Tom là người nấu ăn chính, và giờ đây việc tự lo cho cái bụng của mình đã trở thành một công việc nhàm chán và nặng nề — tôi vốn không thích nấu nướng mà cũng chẳng khéo tay, đến mức bạn bè thương tình thường mang đồ ăn qua cho tôi.

Nhưng đó mới chỉ là bề nổi của tảng băng trôi khi nói về những chi tiết thực tế đầy tẻ nhạt sau sự mất mát này. Khi người bạn đời chung sống cùng mình qua đời, đột nhiên bạn phải gánh vác mọi trách nhiệm. Từ mỗi chiếc bóng đèn bị cháy, mỗi lần cỏ cần cắt, mỗi hóa đơn phải thanh toán (với một nguồn thu nhập bỗng dưng bị cắt mất một nửa), mọi hỏng hóc trong nhà, việc đi chợ, cho đến tất cả những quyết định lớn nhỏ. Chỉ mới viết ra thôi mà tôi đã thấy hụt hơi rồi.

Rồi có một đêm, tôi phải tự tay khóa nước giữa trận bão tuyết vì đường ống trong gara bị vỡ và nước cứ thế phun ra xối xả. Không ai có thể đến giúp vì đường xá đóng băng không đi lại được. Nhờ sự hỗ trợ của bạn bè qua Facebook và Facetime, tôi cũng giải quyết xong xuôi, nhưng trước đó tôi đã phải ngồi bệt xuống lề đường lạnh lẽo, ướt sũng trong bóng tối và khóc nức nở.

Và năm nay tôi đã thay mái nhà mới. Một mái nhà mới hoàn toàn! Tôi đã phải tự mình quyết định điều đó! Nó thật đáng sợ. Cảm giác như tê liệt vậy. Nhưng rồi tôi cũng làm được. Tôi cũng đã tự mình leo quá bậc thang thứ hai để thay một chiếc bóng đèn. Đó là những "thành tựu" trong đời góa phụ của tôi.

Tôi đang dần thích nghi, vì cuộc sống vốn là vậy. Tôi có "đội ngũ" hỗ trợ của riêng mình, thợ sửa ống nước, thợ điện lạnh, người cắt cỏ, những người bạn có xe tải, và một người luôn theo dõi vị trí của tôi trên Google Maps, nhất là khi tôi đi xa. Góa bụa không phải là một căn bệnh nan y; tôi vẫn sẽ tiếp tục sống và xoay xở với những công việc này theo cách mà mọi người vẫn làm.

Nhưng Tom là "một nửa" của tôi, và những điều mà trái tim tôi hụt hẫng, tôi sẽ mãi mãi thấy thiếu vắng. Ngay cả khi một ngày nào đó tôi có yêu thêm lần nữa, thì trong cuộc đời tôi vẫn sẽ luôn có một khoảng trống mang hình bóng của Tom.

Dẫu vậy, để kết lại bằng một tia hy vọng, càng đi xa hơn trong hành trình của nỗi đau, tôi càng nhận ra mình vẫn mang theo trong người rất nhiều điều từ anh. Tom đã góp phần tạo nên con người tôi ngày hôm nay; cái chết của anh không thể thay đổi được điều đó. Nhưng đó lại là một câu chuyện cho một ngày khác. 

Tác giả: Sophia Dembling

Nguồn: The Infinite Sorrow of Grieving a Spouse | Psychology Today