Tự đè nén tiếng nói, Thao túng tâm lý và Sức khỏe tâm thần suy giảm
Những phụ nữ càng hay tự đè nén tiếng nói cá nhân càng trải qua nhiều sự thao túng tâm lý, trầm cảm và cảm giác âu lo.
ĐIỂM MẤU CHỐT
- Phụ nữ có xu hướng tự đè nén tiếng nói cá nhân nhiều hơn nam giới.
- Cả việc tự đè nén tiếng nói lẫn bị thao túng tâm lý đều gắn liền với tình trạng trầm cảm và lo âu.
- Giữa việc tự đè nén tiếng nói và bị thao túng tâm lý có một mối liên hệ nhất định, mở ra hướng đi cần nghiên cứu sâu hơn.
Vào những năm 1990, nhà tâm lý học Dana Jack đã nhận thấy một quy luật lặp đi lặp lại ở một số bệnh nhân nữ của mình. Họ lựa chọn giữ im lặng trước những vấn đề quan trọng trong mối quan hệ, kìm hãm nhu cầu bộc lộ bản thân chỉ để gìn giữ sự gắn kết và êm ấm. Việc hy sinh tiếng nói cá nhân vì lo sợ làm tổn hại mối quan hệ được gọi là tự đè nén tiếng nói (self-silencing), và đây là yếu tố gắn liền với một sức khỏe tâm thần sa sút cùng sự bủa vây của trầm cảm. Lý thuyết về tự đè nén tiếng nói cho rằng xu hướng này ở phụ nữ xuất phát từ quá trình tiếp nhận các chuẩn mực xã hội về vai trò giới truyền thống.
Mới đây, hai nhà nghiên cứu Ercan Aras và Meva Demir-Kaya từ Đại học Igdir và Đại học Ataturk (Thổ Nhĩ Kỳ) nhận thấy tự đè nén tiếng nói có những nét tương đồng về mặt bản chất với hiện tượng thao túng tâm lý. Nếu người tự đè nén tiếng nói luôn đặt nhu cầu của đối phương lên trên nhu cầu của chính mình, thì nạn nhân của thao túng tâm lý cũng coi góc nhìn của kẻ thao túng quan trọng hơn quan điểm của bản thân. Trong cả hai trường hợp, việc đặt nhu cầu và góc nhìn của người khác lên trên hết đều bắt nguồn từ khát khao giữ gìn một kết nối sợi dây tình cảm sâu sắc.
Cả thao túng tâm lý lẫn tự đè nén tiếng nói đều có thể dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng cho sức khỏe tâm thần, điển hình là trầm cảm. Cuối cùng, dù bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân của thao túng tâm lý hay tự đè nén tiếng nói, vẫn tồn tại những yếu tố khiến phụ nữ gánh chịu rủi ro cao hơn. Thao túng tâm lý thường lợi dụng các định kiến độc hại, rằng phụ nữ quá cảm tính hay thiếu lý trí, để khiến họ tự nghi ngờ chính mình; trong khi đó, tự đè nén tiếng nói lại là hệ quả từ sự uốn nắn của các quy chuẩn giới truyền thống.
Sau khi nhận thấy sự tương đồng giữa thao túng tâm lý và sự tự đè nén tiếng nói, Aras và Demir-Kaya tự hỏi liệu hai hiện tượng tâm lý độc hại này có mối liên hệ nào với nhau hay không. Họ đưa ra giả thuyết rằng những phụ nữ có xu hướng tự đè nén tiếng nói cao hơn cũng có nguy cơ trở thành nạn nhân của thao túng tâm lý nhiều hơn, và cả hai hiện tượng này đều sẽ dẫn đến những cảm xúc trầm cảm và âu lo. Họ cũng giả định rằng một phần tác động của việc tự đè nén tiếng nói lên tình trạng trầm cảm và lo âu là do những người tự đè nén tiếng nói phải trải qua nhiều sự thao túng tâm lý hơn. Đây là điều mà các nhà tâm lý học và nhà thống kê gọi là mô hình trung gian.
Để kiểm chứng ý tưởng này, Aras và Demir-Kaya đã chiêu mộ 333 phụ nữ tham gia vào một nghiên cứu cắt ngang. Nghĩa là, mỗi người tham gia sẽ hoàn thành một bản khảo sát để đo lường mức độ họ tự đè nén tiếng nói, tần suất họ trải qua cảm giác bị thao túng tâm lý, cũng như mức độ lo âu và trầm cảm của họ.
Đúng như dự đoán, họ phát hiện ra rằng những người phụ nữ càng tự đè nén tiếng nói nhiều thì mức độ trầm cảm và lo âu của họ càng cao. Tương tự, việc tiếp xúc nhiều hơn với sự thao túng tâm lý cũng gắn liền với tình trạng trầm cảm và lo âu gia tăng. Điều mà Aras và Demir-Kaya lần đầu tiên chứng minh được trong nghiên cứu này là: những phụ nữ càng hay tự đè nén tiếng nói cũng có xu hướng hứng chịu nhiều sự thao túng tâm lý hơn, và một phần tác động của sự tự đè nén tiếng nói lên cảm giác trầm cảm và lo âu có thể được giải thích thông qua việc họ phải chịu đựng sự thao túng tâm lý đó.
Một lưu ý quan trọng là vì Aras và Demir-Kaya sử dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang (tức là người tham gia trả lời tất cả các thang đo tại cùng một thời điểm), chúng ta chưa thể kết luận rằng sự tự đè nén tiếng nói gây ra thao túng tâm lý, hay tự đè nén tiếng nói và thao túng tâm lý trực tiếp gây ra trầm cảm và lo âu. Tuy nhiên, chúng ta có thể khẳng định rằng những trải nghiệm này đều có mối tương quan chặt chẽ với nhau. Nghiên cứu này đã mở ra một mối liên hệ vô cùng thú vị giữa tự đè nén tiếng nói và thao túng tâm lý, một khoảng trời đòi hỏi thêm những nghiên cứu sâu hơn trong tương lai.
