Vì Sao có người không thể ở gần ai quá lâu

Khả năng dung chứa sự thân mật không nằm ở việc bạn yêu nhiều đến đâu, tư tưởng cởi mở thế nào, hay bạn khao khát được gắn kết sâu sắc ra sao. Nó nằm ở chỗ hệ thần kinh của bạn thực sự có thể ôm giữ được bao nhiêu gần gũi trước khi bắt đầu cảm thấy quá tải.

Phần lớn chúng ta nghĩ rằng nếu sự thân mật đem lại cảm giác dễ chịu, ta sẽ tự nhiên tiến về phía nó. Nhưng với nhiều người, sự gần gũi vừa nuôi dưỡng vừa đe dọa. Nó khơi dậy khát khao và nỗi sợ cùng một lúc. Vì thế mà ham muốn có thể dâng lên rồi bỗng chốc lặng đi. Không phải vì hết hấp dẫn, mà vì sự thân mật đã vượt qua một ngưỡng bên trong nào đó.

Image: Yuriy Maksymiv/Shutterstock

Ta thường chọn người có khả năng dung chứa sự thân mật gần giống với mình. Điều này diễn ra âm thầm, nhiều khi không hề ý thức. Hai người có thể khác nhau về câu chuyện đời, về tính cách, về cách yêu, nhưng lại gặp nhau ở cùng một mức độ chịu đựng sự gần gũi. Họ chạm nhau đúng nơi ranh giới mà kết nối vẫn còn vừa đủ hồi hộp nhưng chưa quá sức. Khi một người bắt đầu bước xa hơn khỏi ranh giới ấy, về mặt cảm xúc, tình dục hay trong mối quan hệ, toàn bộ hệ thống sẽ chao đảo.

Điều này thường lộ rõ nhất khi quần áo được cởi bỏ. Hưng phấn tình dục nhanh chóng gỡ xuống những lớp phòng vệ. Cơ thể mở ra, cảm giác dâng cao, và bỗng nhiên không còn nơi nào để ẩn mình. Với người này, hưng phấn là tự do. Với người khác, đó lại là sự phơi bày. Được nhìn thấy, được cảm nhận, được khao khát, và hiện diện trọn vẹn trong cảm xúc, tất cả cùng lúc, có thể khiến ta chấn động. Cơ thể có thể đáp lại bằng cách khép lại, xao lãng, cáu gắt, hoặc mất đi ham muốn, không phải vì không muốn quan hệ, mà vì sự thân mật đến quá nhanh, quá gần, quá thật. Có người vẫn có thể “hoạt động” bình thường, vẫn làm tròn vai, nhưng sau đó lại khép mình và tạo khoảng cách.

Sự gần gũi về cảm xúc cũng có thể khơi lên phản ứng tương tự. Nhiều người nói rằng họ cảm thấy an toàn nhất khi mối liên kết ấm áp nhưng vẫn có chút xa xa. Khi người bạn đời trở nên sẵn sàng hơn, tinh tế hơn, hiện diện cảm xúc nhiều hơn, và thật sự nhìn thấy bạn, có điều gì đó bên trong bỗng siết lại. Suy nghĩ ấy không phải lúc nào cũng rõ ràng, nhưng cơ thể thì biết: Nếu mình mở lòng đón nhận điều này, mình có thể đánh mất chính mình, mất kiểm soát, hoặc bị tổn thương.

Vì thế người ta rút lui. Họ gây gổ. Họ làm mình tê liệt. Họ tạo ra khoảng cách khi chẳng cần thiết. Và đôi khi, họ rời bỏ những mối quan hệ đầy tiềm năng, không phải vì có điều gì sai, mà vì có điều gì đó đang thật sự vận hành. Sự thân mật là có thật, và sự thân mật thật sự đòi hỏi ta phải hiện diện.

Nhìn từ góc độ này, ham muốn không chỉ là một cơn đói giản đơn. Nó là chiếc phong vũ biểu. Nó cho ta biết ta cảm thấy an toàn đến đâu khi ở gần ai đó, ta chịu đựng được bao nhiêu sinh động trong mình, ta có thể giữ được bao nhiêu sự thật mà không cần dựng giáp hay biến mất.

Công việc ở đây không phải là ép buộc sự thân mật, cũng không phải chạy theo để kéo ham muốn quay trở lại. Mà là nhẹ nhàng mở rộng khả năng dung chứa sự thân mật, giúp hệ thần kinh học được rằng gần gũi không đồng nghĩa với bỏ rơi chính mình, và dễ tổn thương không phải lúc nào cũng dẫn đến mất mát. Trái lại.

Khi sự thân mật trở thành điều ta có thể ở lại cùng, thay vì phải kiểm soát hay trốn chạy, ham muốn không còn cần phải im lặng để bảo vệ ta nữa. Nó có thể trở về, không phải như một sự thúc bách hay màn trình diễn, mà như một phản ứng tự nhiên khi ta vừa được kết nối, vừa được tự do. Ta có thể cho phép mình được nhìn thấy. Và được yêu. 

Tác giả: Claudia Six Ph.D.

Nguồn: Why Some People Can't Stay Close | Psychology Today