3 hệ quả buồn nhất của sự bỏ mặc cảm xúc thời thơ ấu

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Lớn lên với những cảm xúc bị phớt lờ có thể khiến một người, khi trưởng thành, không biết mình thật sự muốn gì hay cần gì.
• Những cảm xúc bị giấu kín, không được thừa nhận thuở nhỏ thường âm thầm trỗi dậy về sau dưới dạng hoang mang, đau đớn, hoặc nghi ngờ chính mình.
• Học cách nhận ra và trân trọng cảm xúc của bản thân có thể dần dần giúp ta tìm lại phương hướng và sống đúng với con người thật của mình.

Sự bỏ mặc cảm xúc thời thơ ấu: Một trải nghiệm tinh vi, khó nhận thấy, thường diễn ra khi cha mẹ không đủ chú ý hoặc không đáp lại cảm xúc của con.

Vì sao việc lớn lên với những cảm xúc bị phớt lờ (sự bỏ mặc cảm xúc thời thơ ấu) lại quan trọng?

Với bạn, có thể điều đó chẳng đáng kể là bao. Vì thế, hãy cùng nhìn vào ba hệ quả đau lòng nhất mà sự bỏ mặc cảm xúc thời thơ ấu để lại nơi người trưởng thành.

Trong suốt những năm làm nghề tâm lý, tôi chưa từng thấy điều gì thoạt nhìn tưởng như vô hại, nhưng lại gây tổn thương sâu sắc đến thế, như việc cha mẹ đơn giản là không nhận ra hoặc không phản hồi những gì bạn đang cảm nhận khi nuôi dạy bạn. Một “sự thiếu sót đơn giản” ấy, rồi sẽ trở thành một phần trong đời sống hằng ngày của bạn, mãi mãi.

Khi lớn lên với cảm xúc bị xem nhẹ, bạn tự động tiếp nhận một thông điệp âm thầm nhưng đầy sức nặng, in sâu vào tận đáy lòng: Ngay từ nhỏ, ở một tầng rất sâu, bạn chấp nhận rằng trong ngôi nhà tuổi thơ của mình, cảm xúc của bạn không quan trọng. Bạn buộc phải tự dựng lên bức tường ngăn cách với chính cảm xúc của mình, để không bao giờ trông có vẻ buồn bã, tổn thương, cần được yêu thương hay “quá nhạy cảm” trước mặt cha mẹ.

Sống cả đời trong việc phớt lờ và hạ thấp giá trị cảm xúc của mình sẽ dẫn đến những hệ quả rất dễ đoán khi bạn trưởng thành. Tôi đã chứng kiến mô thức ấy lặp đi lặp lại trong cuộc đời của vô số người, những người bề ngoài vẫn khỏe mạnh, vẫn ổn. Nhưng sâu bên trong, luôn là những cuộc vật lộn thầm lặng giống nhau, những câu hỏi không lời đáp giống nhau, và cảm giác sâu xa rằng mình khác biệt với mọi người xung quanh.

Khi bạn lớn lên trong sự bỏ mặc cảm xúc, bạn phải chịu đựng điều tệ nhất của cả hai thế giới. Thứ nhất, bạn bị tách rời khỏi chính cảm xúc của mình, trong khi lẽ ra chúng phải là nguồn khơi gợi, dẫn dắt và tiếp sức cho bạn. Bạn sống mà không có đủ sự tiếp cận với hệ thống phản hồi tuyệt vời, mạnh mẽ và tràn đầy năng lượng ấy: cảm xúc của chính bạn.

Thứ hai, những cảm xúc bị dựng tường ngăn lại vẫn còn đó, không được thấu hiểu, không được điều chỉnh. Chúng chỉ nằm im, bị bỏ quên, âm ỉ cuộn sóng và chờ đợi, có thể bùng lên vào những thời điểm mà bạn thấy chẳng hề hợp lý. Hoặc chúng hiếm khi lộ diện, nhưng âm thầm khiến bạn đưa ra những quyết định sai lầm, hay phát sinh những vấn đề về sức khỏe như đau đầu, đau lưng hoặc tệ hơn thế.

Tôi đã xác định được 10 khó khăn thường gặp ở người trưởng thành từng bị bỏ mặc cảm xúc: cảm giác trống rỗng, xu hướng chống phụ thuộc, đánh giá bản thân thiếu thực tế, thiếu lòng trắc ẩn với chính mình, mặc cảm tội lỗi và xấu hổ, giận dữ hoặc tự trách mình, “khiếm khuyết chí mạng”, khó chăm sóc bản thân và người khác, kỷ luật bản thân kém, và chứng khó gọi tên cảm xúc.

Nếu không được nhận diện và chữa lành, tất cả những cuộc vật lộn âm thầm ấy sẽ liên kết với nhau, tạo nên những tác động mạnh mẽ lên toàn bộ cuộc đời bạn.

Source: antgor/ Stock Adobe

3 biểu hiện đau lòng nhất của sự bỏ mặc cảm xúc thời thơ ấu ở người trưởng thành

1. Bạn sẽ không bao giờ có được điều mình muốn, trừ khi đó chỉ là may mắn.

Khi bạn không biết mình đang cảm thấy gì, bạn cũng rất khó biết mình thật sự muốn gì. Bởi “muốn” vốn là một cảm xúc, chứ không phải một ý nghĩ. Tôi đã chứng kiến biết bao người tài năng, có năng lực, nhưng cứ lững lờ trôi trong đời mình, đưa ra những lựa chọn không thực sự phù hợp, hoặc để mặc dòng đời cuốn đi đâu thì đi. Đôi khi họ cũng đạt được điều mình mong muốn, nhưng phần nhiều đó là do tình cờ, chứ không phải do họ chủ động lựa chọn.

2. Bạn không bao giờ thực sự biết mình là ai.

Khi bạn tách rời khỏi cảm xúc của chính mình, bạn cũng bị chặn lại khỏi phần sâu thẳm và riêng tư nhất trong con người mình. Có thể bạn rất giỏi quan sát và quan tâm đến người khác, nhưng lại không hề để tâm đến bản thân.

Thực ra, bạn vẫn đang tiếp tục dập tắt con người thật của mình, theo đúng cách mà cha mẹ bạn, có thể là vô tình, đã từng làm với bạn khi còn nhỏ. Trong bạn có những tổn thương và những chiến thắng, mất mát và thành tựu, nỗi đau và tình yêu, giận dữ và khoái cảm, buồn bã và niềm vui. Tất cả đều ở đó. Chỉ cần bạn chịu lắng nghe, bạn sẽ dần hiểu được mình thực sự là ai.

3. Bạn che giấu ánh sáng của mình.

Trong ba biểu hiện đau lòng nhất của sự bỏ mặc cảm xúc thời thơ ấu, đây là điều khiến tôi buồn nhất.

Người khác nhìn thấy ánh sáng nơi bạn, dù có lẽ chính bạn lại không hề biết mình sở hữu nó. Nhưng có thể, đâu đó trong quá khứ, bạn đã thoáng thấy nó, khi bạn làm được điều mà trước đây bạn nghĩ mình không thể; khi bạn dám đối diện với nỗi sợ; khi bạn cảm nhận được hơi ấm kết nối từ một người quan trọng; hay khi bạn can đảm mở lòng, yếu đuối mà không trốn tránh. Nếu nghĩ thật sâu, bạn sẽ nhớ ra.

Ánh sáng của bạn đặc biệt, bởi nó là duy nhất, là kết tinh từ gen di truyền, từ cảm xúc, từ những lựa chọn và trải nghiệm sống của riêng bạn. Người khác nhìn thấy nó, dù bạn cố che giấu. Tự đẩy mình ra bên lề, bỏ lỡ cơ hội, cố gắng trở nên vô hình, né tránh xung đột, sợ “làm xáo trộn mọi thứ”, tất cả đều là những cách bạn đang che đi ánh sáng của mình.

Buồn thay, càng dập tắt ánh sáng ấy, bạn càng kìm hãm mình khỏi việc trở thành phiên bản chân thật và tốt đẹp nhất của chính mình. Điều bạn cảm thấy là “an toàn” thực ra lại là “bóng tối.”

Bạn xứng đáng với điều tốt đẹp hơn. Và bạn hoàn toàn có thể cho phép mình có được điều đó.

Làm thế nào để vượt qua sự bỏ mặc cảm xúc thời thơ ấu

Cũng như nguyên nhân của tất cả những khó khăn này tưởng chừng rất đơn giản, cha mẹ bạn đã không đáp lại đủ với cảm xúc của bạn khi nuôi dạy bạn, thì cách chữa lành cũng giản dị như vậy.

Bạn đã lớn lên trong sự phớt lờ cảm xúc, và giờ đây bạn cần làm điều ngược lại. Bạn có thể bắt đầu ngay từ hôm nay, chỉ bằng cách chú ý đến cảm xúc của mình.

Hãy dành thời gian để nhận ra khi bạn đang có một cảm xúc nào đó. Học cách gọi tên điều mình đang cảm thấy, và dần dần học cách để cảm xúc ấy soi sáng, định hướng, thúc đẩy và dẫn dắt bạn.

Khi bạn thực sự làm công việc này, bạn sẽ gặt hái được phần thưởng xứng đáng. Từng chút một, bạn sẽ bắt đầu hiểu mình hơn, đạt được điều mình mong muốn, và để ánh sáng của mình được tỏa ra.

Và thực ra, điều đang diễn ra chỉ đơn giản là: bạn đang trở về với con người chân thật nhất của mình. Mà điều đó, chính là tất cả. 

Tác giả: Jonice Webb, Ph.D.

Nguồn: The 3 Saddest Effects of Childhood Emotional Neglect | Psychology Today