4 cách lòng tự trọng thấp âm thầm định hình một đời người

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Lòng tự trọng thấp có thể trở thành một phần trong bản sắc của bạn đến mức bạn không còn nhận ra hết những tác động của nó.
• Việc hết lần khủng hoảng tự tin này đến lần khủng hoảng khác khiến bạn kiệt quệ và bị cuốn trôi hoàn toàn.
• Bạn có thể không nhận ra rằng chính lòng tự trọng của mình đang âm thầm kéo dài nỗi bất hạnh.

Việc chật vật với cảm giác mình không đủ tốt có thể vừa là cuộc đấu tranh kéo dài cả đời, vừa là điều bạn gần như quên mất trong nhịp sống hằng ngày. Vì thế, thay vì ý thức rõ lòng tự trọng thấp đang ảnh hưởng đến cuộc sống ra sao, bạn có thể dễ dàng trôi từ một cơn khủng hoảng tự tin này sang cơn khác. Điều đó thật mệt mỏi, như nuốt trọn mọi năng lượng, đến mức bạn không còn nhìn thấy rằng chính lòng tự trọng thấp có thể đang nuôi dưỡng nỗi buồn bã trong mình.

Cảm giác mình không đủ, như thể bản thân chẳng bao giờ đạt chuẩn, chẳng thật sự thuộc về đâu, hoặc phải “đóng vai” để người khác tin rằng mình xứng đáng, tất cả đều là những biểu hiện của giá trị bản thân thấp. Với nhiều người, những suy nghĩ ấy bắt đầu từ thuở ấu thơ và dần dần trở thành trạng thái tinh thần mặc định. Bạn có thể không ý thức rõ khi chúng vận hành trong đầu, nhưng chúng có sức mạnh rất lớn và âm thầm góp phần vào nỗi khổ tâm của bạn.

Nhiều người có lòng tự trọng thấp trông bên ngoài như thể mọi thứ đều ổn thỏa, nhưng bên trong lại cảm thấy mặt đất dưới chân đang rung chuyển. Để tìm kiếm chút ổn định, họ có thể cố gắng kiểm soát bản thân và cuộc sống một cách ám ảnh. Nhưng rồi, khi chiến lược ấy sớm muộn cũng không thể duy trì, điều đó lại càng củng cố niềm tin rằng mình không đủ tốt và phải luôn căng mình cảnh giác để tránh bước sai tiếp theo.

Khi vật lộn với lòng tự trọng thấp, có lẽ bạn dành nhiều tâm trí cho việc phải tiếp tục cố gắng ra sao và kiểm soát chặt chẽ thế nào, hơn là nhìn vào cái giá phải trả của chiến lược ấy. Bước đầu tiên để nâng đỡ giá trị bản thân là dừng lại, nhìn kỹ xem nó đang ảnh hưởng đến những quyết định bạn đưa ra như thế nào.

image: yourphotopie/Shutterstock

4 cách lòng tự trọng thấp có thể lặng lẽ định hình cuộc đời bạn

Tình bạn: Chúng trở nên hao mòn nếu mục tiêu của bạn là khiến mọi người không nghĩ rằng bạn có điều gì đó sai trái hay tệ hại. Khi kỳ vọng bạn đặt lên chính mình gần như không thể đạt được, điều bạn nhìn thấy ở bản thân chỉ toàn thiếu sót. Sau mỗi lần gặp gỡ, bạn cảm thấy trong lòng như có một khoảng trống hoác. Khoảng trống ấy có thể đến từ việc so sánh mình với người khác, cảm giác bị phán xét, hoặc cứ mãi tự hỏi mình đã nói gì, làm gì có sai không. Tất cả điều đó khiến bạn bớt háo hức với bạn bè, và khó cảm nhận được những phần thưởng tinh thần mà các mối quan hệ thân thiết mang lại, như sức khỏe tốt hơn, sống lâu hơn, sự gắn kết, niềm vui sẻ chia và ý nghĩa trong đời.

Tình yêu đôi lứa: Khi ở trong một mối quan hệ thân mật, bạn gần như theo phản xạ mà phóng chiếu những bất an của mình lên người bạn đời. Nếu bạn mang lòng tự trọng thấp, bạn có thể thường xuyên nghi ngờ và chỉ trích họ. Họ có thể cảm thấy mình chẳng bao giờ đáp ứng được những gì bạn mong muốn hay cần. Hoặc ngược lại, bạn chìm ngập trong tự hoài nghi đến mức người ấy phải liên tục trấn an bạn, rồi dần dần trở nên mệt mỏi vì mọi thứ cứ xoay quanh nhu cầu của bạn. Một khả năng khác là bạn che giấu con người thật của mình ngay cả với người thân cận nhất, khiến mối quan hệ trở nên trống rỗng hoặc lệch về một phía, nơi nhu cầu của bạn không bao giờ thực sự được lắng nghe.

Sự nghiệp: Lòng tự trọng thấp trong công việc có thể khiến bạn bị nuốt chửng bởi hoài nghi bản thân. Bạn có thể né tránh thử thách, cảm thấy mình không sống đúng với tiềm năng. Hoặc ngược lại, bạn lao vào làm việc với nguồn năng lượng cuống cuồng để chứng minh giá trị, làm ngày càng nhiều hơn cho đến khi chẳng còn lại bao nhiêu cho chính mình. Bạn có thể đạt được thành công, nhưng vì nó được xây dựng trên nền lo âu và cảnh giác cao độ, bạn vẫn khó cảm thấy an toàn và vững vàng trong chính thành quả ấy.

Cảm nhận về niềm vui: Khi bạn quen đánh giá giá trị của mình dựa trên những gì mình làm ra, quá trình sống tự thân sẽ bị bỏ quên. Vì thế, những điều kỳ diệu và quý giá trong đời, những khoảnh khắc nhỏ bé của ý nghĩa, niềm vui và bình yên, có thể lặng lẽ trôi qua mà bạn không kịp chạm tới. Bạn biết, ở mức lý trí, rằng cuộc sống có “những điều tốt đẹp”. Nhưng để hệ thần kinh thực sự khắc ghi những điều tốt đẹp ấy, bạn cần sự thư giãn và khoái cảm, cần cho mình được thả lỏng, được tận hưởng, chứ không chỉ cố gắng.

Tác giả: Jill P. Weber Ph.D.

Nguồn: 4 Ways Low Self-Worth Quietly Shapes a Life | Psychology Today