4 dấu hiệu cho thấy bạn là con trưởng thành của một người cha/mẹ thiếu vắng cảm xúc

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Cha mẹ thiếu vắng cảm xúc có thể ảnh hưởng sâu sắc đến lòng tự trọng, sức khỏe tinh thần và niềm tin của bạn vào chính mình.
• Nhìn cha mẹ một cách thực tế sẽ giúp bạn nhìn bản thân mình rõ ràng hơn.
• Khi bạn hiểu được cách họ kiểm soát bạn, bạn có thể bắt đầu hành trình chữa lành.

Một người cha hoặc người mẹ thiếu vắng cảm xúc khao khát sự kiểm soát, chứ không phải sự gần gũi. Họ như tự xây tường bao quanh trái tim mình, không thể trao đi những điều cốt lõi trong một mối quan hệ mà một bậc cha mẹ giàu cảm xúc có thể mang lại, như sự đồng cảm, lắng nghe chân thành, hay sẵn lòng dừng lại để nhìn từ góc nhìn của bạn, để hiểu bạn sâu hơn. Vì họ thiếu những khả năng ấy, và thường không nhận ra điều đó, nên họ chỉ cảm thấy “gần gũi” khi họ đang nắm quyền kiểm soát. Một cách vô thức, họ dạy bạn phải làm theo ý họ để họ cảm thấy dễ chịu trong mối quan hệ.

Nói một cách đơn giản, nếu bạn nghĩ và cảm giống như họ, họ sẽ thấy an tâm và cảm thấy bạn thân thiết. Nhưng nếu bạn bất đồng, họ dễ hiểu đó là sự từ chối, rồi rút lui hoặc trách mắng bạn. Điều này vừa khó khăn vừa đau lòng, bởi bạn không thể là chính mình nếu muốn giữ được sự chấp thuận và tình thương của họ. Việc phải kìm nén cảm xúc, che giấu những phần trong cuộc sống của mình khiến bạn mang một nỗi xấu hổ không đáng có. Lâu dần, điều ấy thường biến thành sự oán giận. Bạn dành thời gian băn khoăn, lo lắng tìm kiếm sự công nhận từ họ, thay vì cảm thấy bình yên với con người mình.

Bước đầu tiên để học cách đối diện với kiểu mối quan hệ này là nhận diện xem cha mẹ bạn có thiếu vắng cảm xúc hay không. Có bốn khuynh hướng thường cho thấy bạn là đứa con trưởng thành của một người thiếu những kỹ năng gắn kết lành mạnh.

image: christinarosepix/Shutterstock

1. Họ chỉ sẵn lòng lắng nghe khi bạn đồng ý với họ.

Nếu bạn đưa ra một quan điểm khác với cảm nhận của họ, họ sẽ gạt đi, trách móc hoặc rút lui khỏi bạn. Thay vì cân nhắc góc nhìn của bạn để hiểu bạn hơn, họ khiến bạn thấy rõ rằng “họ không chấp nhận.” Điều này thường khiến bạn nghi ngờ cảm xúc của chính mình, nghi ngờ những quyết định của mình, thậm chí nghi ngờ cả những phần quan trọng trong con người bạn.

Điều tương tự cũng xảy ra khi bạn cố gắng nói về một vấn đề trong mối quan hệ. Họ lập tức nổi giận và phòng vệ. Họ có thể cư xử như thể mình bị tổn thương ghê gớm. Tư thế “nạn nhân” này giúp họ né tránh vấn đề bạn đang cố gắng nêu ra, và dễ dàng “đổ ngược lại cho bạn.” Những ngày sau đó, bạn có thể nhận được những cuộc gọi từ người thân trách mắng vì đã “làm mẹ/bố buồn.” Bạn có thể tự hỏi tại sao họ lại thấy việc nói về bạn sau lưng bạn là điều bình thường, nhưng bạn bất lực không thể ngăn lại. Cuối cùng, bạn đành bỏ cuộc trong việc cố gắng sửa chữa những khúc mắc giữa hai bên.

2. Họ làm những điều rất tốt đẹp cho bạn.

Khi họ làm những việc chu đáo, bạn cảm thấy mình không có quyền giận họ vì họ đã không thấu hiểu hay ủng hộ bạn. Họ có thể cho bạn tiền, gửi cho bạn thứ bạn đang cần, sửa xe giúp bạn, đóng học phí cho bạn. Dù là điều gì, bạn vừa biết ơn sâu sắc, vừa bối rối. Làm sao bạn có thể trách họ vì đã thiếu tôn trọng bạn và những lựa chọn của bạn, khi họ lại giúp đỡ bạn bằng những điều lớn lao đến thế?

Điều đó đặt bạn vào một thế khó, buộc bạn phải kìm nén bản thân nhiều hơn. Bạn cắn môi im lặng vì cảm thấy mình không có quyền nói ra điều gì. Và chính điều ấy thường càng nuôi dưỡng sự kiểm soát của họ đối với bạn và cuộc sống của bạn.

3. Họ thiên vị.

Họ thể hiện rõ sự ưu ái dành cho một hoặc vài anh chị em khác hơn là bạn. Họ thường xuyên dành thời gian cho người con ấy và các cháu của họ, nhưng hiếm khi gặp bạn hoặc con bạn, với lý do quen thuộc rằng họ luôn “bận.” Khi có dịp ở bên nhau, họ không ngớt lời ca ngợi anh chị em của bạn và con cái họ, còn về bạn thì hiếm khi hỏi han. Và dường như lúc nào họ cũng tìm cách so sánh bạn với người kia.

Ví dụ: “Hồi Brian 22 tuổi, nó đã bắt đầu kinh doanh riêng và mua được căn nhà đầu tiên rồi. Nó đúng là người biết tiến thân.” Những lời như thế thường khiến bạn thấy mình kém cỏi và bất an. Sau cuộc trò chuyện ấy, có khi phải mất vài ngày bạn mới gạt được cảm giác nặng nề đó và trở lại trạng thái bình thường.

Khi bạn và các con bị cha mẹ phớt lờ, trong khi anh chị em của bạn nhận được hầu hết sự quan tâm, bạn không chỉ tổn thương mà còn tức giận. Sự bất công ấy càng trở nên nhức nhối khi họ thiếu đi sự quan tâm và đồng cảm với con bạn, những đứa trẻ vô tội chẳng làm gì sai. Bạn tự hỏi làm sao họ có thể yên giấc mỗi đêm.

Một người cha hoặc người mẹ thiếu vắng cảm xúc thường thiên vị để “thưởng” cho đứa con giống họ nhất. Thường đó là người khéo lấy lòng họ nhất. Sự giả tạo ấy bạn nhìn thấy rất rõ, nhưng cha mẹ bạn lại đón nhận nó một cách hài lòng. Điều đó thật sự khiến bạn bức bối.

4. Họ gieo cảm giác tội lỗi.

Một người cha hoặc người mẹ thích kiểm soát, luôn muốn giành lại hoặc duy trì quyền kiểm soát cảm xúc đối với bạn và những quyết định của bạn, thường sử dụng cảm giác tội lỗi như một công cụ. Chẳng hạn:

“Tôi biết con cần đi làm, nhưng lâu lắm rồi con không về thăm nhà, mà bố con thì ngày càng già. Lỡ có chuyện gì xảy ra mà con chưa kịp gặp ông ấy, con sẽ ân hận lắm.”

“Bố mẹ vừa giúp con tiền đặt cọc mua nhà, mà cuối tuần này con không sắp xếp nổi chút thời gian cho gia đình sao?? Chị con trước giờ đâu có vậy. Nó luôn biết trân trọng mọi thứ.”

“Sao con lại không chọn em trai làm phù rể chính? Nó sẽ buồn lắm đấy. Sao con có thể làm tổn thương nó như vậy?”

“Mẹ biết con bận, nhưng con không thể quên những người yêu thương con nhất chứ….”

Những lời ấy được nói ra để chạm vào điểm mềm trong tim bạn, khiến bạn day dứt và cuối cùng phải nhượng bộ, làm theo điều họ muốn. Nhưng cái giá có thể là bạn bỏ bê những điều thiết yếu trong cuộc sống của chính mình.

Cái giá của việc có một người cha hoặc người mẹ thiếu vắng cảm xúc là rất lớn. Họ có thể ảnh hưởng đến lòng tự trọng, sức khỏe tinh thần, khả năng được là chính mình và làm những điều cần thiết của một người trưởng thành để chăm sóc bản thân và gia đình. Thế nhưng mỗi lần bạn cố gắng nêu vấn đề hay bảo vệ quan điểm của mình, mọi chuyện lại leo thang, rồi sau đó bị họ dùng chính điều ấy để chống lại bạn. Có thể bạn sẽ thấy tuyệt vọng, nhưng điều đó không nhất thiết phải như vậy. Điều quan trọng là nhìn cha mẹ mình một cách thực tế, để bạn có thể nhìn bản thân mình rõ ràng hơn. Khi bạn nhận ra rằng mình không phải là vấn đề, con đường phía trước sẽ dần sáng tỏ.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về những bước tiếp theo trong cuốn sách How to Outsmart a Narcissist: Use Emotional Intelligence to Regain Control at Home, at Work, and In Life. 

Tác giả: Erin Leonard Ph.D.

Nguồn: 4 Signs of Being the Adult Child of an Emotionally Unavailable Parent | Psychology Today