5 dấu hiệu cho thấy bạn đang rơi vào tình trạng "Cạn kiệt"

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Nếu gốc rễ của sự mệt mỏi nằm ở thể chất, trạng thái tinh thần của bạn sẽ khó mà khá lên được cho đến khi bạn giải quyết được nguyên nhân cốt lõi đó.
• Thay vì luôn ép mình đến giới hạn cuối cùng, hãy để dành cho bản thân một khoảng trống để đối phó với những biến cố bất ngờ trong cuộc sống.
• Sự cạn kiệt chỉ là một trạng thái nhất thời, nó không phản ánh khả năng chịu đựng hay bản lĩnh của bạn.

Natalie cần một cuộc hẹn với nhân viên ngân hàng. Cô lên lịch trước một tuần và đến đúng hẹn. Việc sắp xếp thời gian để có mặt ở đó đòi hỏi chút ít nỗ lực, nhưng cũng không đến mức quá nặng nề.

Thế nhưng khi đến nơi, cô được thông báo rằng mình cần gặp một người khác, và người này chỉ làm việc qua điện thoại. Dù cuộc gọi có lẽ chỉ mất khoảng 10 đến 15 phút, nhưng việc không thể hoàn thành xong xuôi công việc để gạt nó ra khỏi đầu khiến cô cảm thấy hoàn toàn suy sụp.

Khi nhân viên chuyên trách gọi lại, cô lờ đi và để mặc nó chuyển vào hộp thư thoại. Cô cảm thấy mình không còn đủ sức để đối diện với bất kỳ bước phát sinh ngoài dự kiến nào nữa, dù chúng có nhỏ nhặt đến đâu.

Việc không còn chút "băng thông" tâm trí nào để xử lý những rào cản phát sinh là dấu hiệu cho thấy Natalie đã cạn kiệt hoàn toàn, và đây chính là chủ đề chúng ta sẽ cùng tìm hiểu. Chúng ta có thể kiệt sức vì nhiều lý do khác nhau, nhưng hệ quả để lại trong tâm trí thì thường giống nhau.

Nếu bạn nhận thấy những dấu hiệu sau đây, có lẽ cũng giống như Natalie, bạn đang phải "vét sạch" những mẩu năng lượng cuối cùng trong ngăn kéo của mình rồi đấy.

1. Cảm thấy tan vỡ khi phải làm thêm dù chỉ một việc nhỏ

Ví dụ về Natalie ở trên chính là minh chứng rõ nhất cho trường hợp này. Một ví dụ khác có thể là:

Bạn đang điền một biểu mẫu trực tuyến. Đến trang thứ 3, bạn đinh ninh là đã xong, nhưng rồi nhận ra vẫn còn trang thứ 4 với những thông tin mà bạn buộc phải đi tìm mới có được. Ngay khoảnh khắc đó, bạn chỉ muốn bật khóc. 

2. Những thay đổi nhỏ trong lịch trình khiến bạn chao đảo quá mức

Khi đã cạn kiệt, chúng ta thường phải dùng hết sức bình sinh để chuẩn bị tâm lý cho những gì sắp tới. Vì thế, chỉ cần một thay đổi nhỏ thôi cũng đủ làm ta thấy hụt hẫng và rối bời. Chẳng hạn, một người bạn muốn dời lịch hẹn ăn tối từ 8 giờ sang 8 giờ rưỡi, và điều đó bỗng dưng làm bạn chẳng còn muốn đi nữa. Việc phải sắp xếp lại thời gian biểu trong đầu khiến bạn thấy quá tải. Bạn đã thầm ôn lại kịch bản cho buổi tối ấy rồi, và giờ đây bạn lại phải tính toán lại từ đầu.

Bất kỳ một sự thay đổi lịch trình nhỏ nào lúc này cũng giống như việc bạn đã chạy đến dặm thứ 26 của một cuộc marathon, để rồi bất ngờ bị thông báo rằng mình phải chạy thêm 5 dặm nữa vậy.

Image: Barillo Images/Shutterstock

3. Bạn phải "gồng mình" mới làm được những việc vốn dĩ rất bình thường

Gần đây, tôi có xem video của một vận động viên thể hình chia sẻ về việc lượng mỡ trong cơ thể quá thấp đã ảnh hưởng đến tư duy của anh ấy như thế nào. Anh kể rằng, bình thường việc lái xe đi đâu đó xa khoảng ba tiếng đồng hồ chẳng là vấn đề gì, nhưng khi cơ thể không còn năng lượng dự trữ, việc đó bỗng trở thành một gánh nặng khổng lồ.

Khi bạn đã kiệt sức, bất cứ việc gì mới mẻ (nghĩa là việc bạn chưa từng làm trước đây) hay thậm chí chỉ hơi tốn sức một chút (như một chuyến bay ngắn) cũng có thể kích hoạt cảm giác mệt mỏi rã rời ngay từ khi bạn còn chưa bắt đầu làm nó.

4. Bạn cảm thấy mệt mỏi với chính những người đang hỗ trợ mình

Một vòng lặp oái oăm thường xuất hiện khi ta cạn kiệt: việc duy trì các mối quan hệ xã hội bỗng giống như một loại "thuế" phát sinh mà ta không còn đủ "ngân sách cảm xúc" để chi trả. Chúng ta cảm thấy bực bội hoặc bị đè nặng bởi chính những người thân thương đang ủng hộ mình. Đôi khi, chỉ cần một cái nhìn không đúng ý từ ai đó cũng đủ để thổi bùng lên cơn giận dữ hoặc nỗi đau đớn tột cùng, vì ta cảm thấy những nhu cầu của mình không được thấu hiểu hay đáp ứng đúng cách.

Điều này tạo ra một vấn đề nan giải: hoặc là ta trút giận lên họ, hoặc là ta chọn cách tách biệt hoàn toàn.

Bạn có thể chọn cách thu mình lại như một cơ chế tự bảo vệ, bởi lúc này, bất kỳ ai mang nhu cầu của họ đến nhờ vả cũng giống như một tảng đá nặng quá sức gánh vác của bạn. Nhưng cái bẫy ở đây là: khi bạn đẩy mọi người ra xa, bạn cũng đánh mất đi điểm tựa mà mình đang thực sự cần.

5. Bỏ bê bản thân

Trong cuốn sách Mind Over Grind, Tiến sĩ Guy Winch đã chỉ ra rằng việc bỏ bê bản thân chính là một dấu hiệu của sự kiệt sức.

Đã quá hạn từ lâu mà bạn vẫn chưa đi tầm soát sức khỏe hay khám răng định kỳ.

Bạn cảm thấy quá mệt mỏi, đến mức việc đánh răng cũng trở nên quá sức.

Bạn xỏ lại đôi tất bẩn từ hôm qua, chỉ vì việc đi lấy một đôi tất sạch cảm thấy thật tốn công vô ích.

Khi ngay cả việc lấy một đôi tất sạch cũng khiến bạn thấy quá tải, đó không phải là do bạn lười biếng hay lựa chọn như vậy. Đơn giản là vì "nguồn lực" trong bạn đã hoàn toàn cạn sạch.

Giải pháp

1. Giải quyết từ gốc rễ. Nếu nguyên nhân khiến bạn kiệt quệ bắt nguồn từ thể chất, tâm trạng của bạn sẽ chẳng thể khá hơn cho đến khi vấn đề sức khỏe được xử lý. Chẳng hạn như việc ăn uống đủ chất hơn, hay điều trị các vấn đề như thiếu sắt hoặc rối loạn nội tiết tố tuyến giáp.
2. Để dành cho mình một "khoảng thở". Đừng tiêu xài cạn kiệt năng lượng mỗi ngày đến mức chạm trần. Thay vì luôn ép mình đến giới hạn, hãy để dành một khoảng trống cho những biến cố bất ngờ mà cuộc đời hay thử thách chúng ta. Tất nhiên, điều này nói thì dễ hơn làm, nhất là khi bạn luôn nỗ lực hết mình cho mọi khía cạnh của cuộc sống hoặc đang dồn toàn lực cho một mục tiêu cụ thể nào đó.
3. Tìm kiếm sự trợ giúp chuyên biệt cho sự kiệt sức vì công việc. Nếu tình trạng cạn kiệt của bạn liên quan đến công việc, cuốn sách Mind Over Grind của Tiến sĩ Guy Winch cung cấp những dấu hiệu cụ thể cần lưu tâm cùng các chiến lược thực tế. Sách có nhiều kỹ thuật giúp tâm trí bạn không còn cảm thấy công việc giống như một chuỗi báo động liên hồi căng thẳng.

Cạn kiệt là một trạng thái, không phải là thước đo bản lĩnh

Vị vận động viên thể hình mà tôi nhắc tới ở trên đã nhận thức rất rõ rằng: những thay đổi về nhận thức và cảm xúc mà anh trải qua là do cơ thể đang ở trạng thái cực kỳ thiếu hụt mỡ. Theo nghĩa đen nhất, anh ấy không còn năng lượng dự trữ để chống chọi lại dù chỉ là một chút xích mích hay va chạm nhỏ nhặt. Không phải ai trong chúng ta cũng đủ tinh tế để nhận ra rằng cạn kiệt chỉ là một "trạng thái", chứ không phải dấu hiệu của sự yếu đuối. Những hệ lụy của trạng thái này sẽ không biến mất cho đến khi chúng ta thoát khỏi nó. Khi phải hoạt động mà không có chút dự trữ nào, ta sẽ cảm nhận rõ rệt sự mong manh về cảm xúc, dù cho ta có là người bản lĩnh đến đâu.

Có những nguyên nhân gây cạn kiệt có thể khắc phục ngay, như bổ sung dinh dưỡng hay bù sắt cho cơ thể. Nhưng cũng có những nguyên nhân phức tạp hơn. Dù vậy, nguyên tắc cốt lõi vẫn là: nếu những phản ứng thái quá của bạn trước các rắc rối nhỏ đang tố cáo tình trạng kiệt quệ, thì thay vì cố gắng che đậy nó, việc tìm cách giải quyết tận gốc nguyên nhân sẽ luôn là con đường tốt nhất cho bạn.

Tác giả: Alice Boyes Ph.D.

Nguồn: 5 Signs of Being Depleted | Psychology Today