5 dấu hiệu của một người kỷ luật tự giác

Có lẽ bạn đã quá quen thuộc với hình ảnh một "trai thẳng lực điền" điển hình cho sự kỷ luật: họ ăn ức gà luộc nhạt nhẽo để nạp lượng macro tinh khiết nhất, thuộc lòng những lời khuyên về thói quen phổ biến, và chưa từng bỏ lỡ một buổi tập nào.

Khuôn mẫu cụ thể này xuất hiện ở khắp mọi nơi, nhưng thế giới của một người kỷ luật tự giác rộng lớn và sâu sắc hơn cái vỏ bọc rập khuôn đó rất nhiều.

Hãy cùng điểm qua 5 dấu hiệu ít ai ngờ tới cho thấy một người (hoặc có thể chính là bạn) đang sở hữu sự kỷ luật tự giác nội tại.

1. Bạn duy trì được các mối quan hệ bạn bè bền vững

Những người thiếu kỷ luật tự giác thường tự tay phá hủy tình bạn theo nhiều cách khác nhau:

• Thất thường: Lúc thì vồ vập, lúc lại lạnh nhạt với bạn bè.
• Hành vi thái quá: Chẳng hạn như say xỉn hoặc có những hành động "gây xấu hổ" nơi đông người khiến ai cũng muốn xa lánh.
• Thiếu kiềm chế lời nói: Không biết giữ mồm giữ miệng vào những thời điểm cần thiết và buông ra những lời gây tổn thương.
• Thất hứa, bốc đồng: Thường xuyên "bùng kèo" vào phút chót dù kế hoạch đã được chốt từ trước.
• Hành vi gây khó chịu mà chính họ không nhận ra hoặc không thể kiểm soát, chẳng hạn như thói quen "thượng đẳng" (luôn tỏ ra thành tựu của mình vĩ đại hơn người khác).

Việc bạn có thể gắn bó và giữ chân được những người bạn tri kỷ trong một thời gian dài là minh chứng cho thấy bạn không vướng vào những lối cư xử kể trên. Đó là dấu hiệu rõ ràng cho thấy bạn đã vượt qua và kiểm soát được một danh sách dài các hành vi bốc đồng, thiếu kiểm soát.

Image: Mohamed_hassan | Pixabay 

2. Bạn duy trì được một thói quen chăm sóc sức khỏe liên tục trên một năm

Hình ảnh một người kỷ luật tự giác trong tâm trí chúng ta thường là một người không có bất kỳ bệnh lý mạn tính nào. Quan niệm cho rằng kỷ luật tự giác giúp ngăn ngừa mọi loại bệnh tật đang bị thổi phồng quá mức qua những khuôn mẫu – vốn thường gắn liền với những người trẻ tuổi và có thể hình cực kỳ săn chắc.

Chúng ta có thể mở rộng lăng kính này để nhìn nhận một người biết chịu trách nhiệm với cơ thể, kiên trì theo đuổi một chế độ chăm sóc sức khỏe và đã thực hiện điều đó thành công trong một thời gian dài.

Ví dụ:

• Bạn uống thuốc đều đặn mỗi buổi sáng và tuyệt đối không dùng chung với những thứ được khuyến cáo là kiêng kỵ.
• Bạn chấp nhận làm công việc "kém hấp dẫn" là quản lý một căn bệnh mạn tính bằng các liệu pháp điều trị chuẩn mực dựa trên bằng chứng khoa học, chứ không chạy theo các phương pháp vô căn cứ hoặc đang là xu hướng mạng xã hội.

Ngay cả khi không phải chung sống với bệnh mạn tính, bạn vẫn có một thói quen bảo vệ sức khỏe nhất quán, chẳng hạn như bôi kem chống nắng hoặc dùng chỉ nha khoa mỗi ngày.

3. Bạn hiện thực hóa được những điều mình thực sự muốn làm

Quan niệm cho rằng một người kỷ luật tự giác sẽ không làm những việc bốc đồng gây hại gần như đã trở thành định nghĩa hiển nhiên. Thế nhưng, có một mô thức đảo ngược cực kỳ thú vị mà hầu như không ai nghĩ tới:

Những người có kỷ luật tự giác thực sự làm được những điều họ muốn làm.

Hãy nghĩ về một người đăng ký tham gia một sự kiện lớn trong "danh sách những việc phải làm trước khi chết" (bucket list) từ trước đó cả năm trời, và rồi họ kiên trì chuẩn bị để thực hiện nó đến cùng. Đó là người luôn ao ước được xem bơi lội tại Thế vận hội và hiện tại đã nắm chắc trong tay tấm vé tham dự Olympic LA 2028. Đó là người muốn trải nghiệm một chuyến tàu đặc biệt vốn chỉ dành cho những ai trúng thưởng xổ số, và họ đã kiên trì tham gia đợt quay số đó suốt mười năm qua.

Ngược lại, những người thiếu kỷ luật tự giác thường để cuộc đời mình trôi dạt vô định.

4. Bạn biết tiết chế khi đó là lựa chọn tốt hơn

Đôi khi, người ta trở nên quá cứng nhắc với các thói quen đến mức họ vẫn mù quáng thực hiện chúng ngay cả khi điều đó không còn khôn ngoan nữa.

Ví dụ:

• Bạn vẫn cố hoàn thành phần còn lại của bài tập dù đã cảm nhận được chấn thương, chỉ vì kế hoạch đề ra yêu cầu phải đủ số phút hoặc số hiệp.
• Bạn vẫn cố đi chạy vào đúng ngày cưới của mình, bất chấp việc điều đó làm tăng thêm áp lực và gây căng thẳng cho việc quản lý thời gian trong ngày trọng đại.
• Bạn cố ra mắt tập podcast đúng hạn để duy trì chuỗi thành tích, ngay cả khi bản thân chẳng có nội dung gì giá trị để chia sẻ.

Nếu bạn cảm thấy lòng tự tôn và kỷ luật của mình hoàn toàn phụ thuộc vào việc bám chặt lấy các thói quen, thì đó chỉ là sự kỷ luật giả tạo. Điều này chứng tỏ bạn là một người giỏi duy trì thói quen (đây bản chất là một kỹ năng tuyệt vời). Tuy nhiên, nó không hẳn là minh chứng cho một nền tảng kỷ luật xuất sắc, bởi vì về mặt tâm lý học, các thói quen được hình thành chính là để giảm bớt sự phụ thuộc của bộ não vào nỗ lực kỷ luật tự giác.

5. Bạn có những tiêu chuẩn nội tại không phụ thuộc vào việc "liệu có bị phát hiện hay không"

Bạn chính là người dẫn chương trình podcast sẵn sàng từ chối những hợp đồng tài trợ không đáp ứng được các tiêu chuẩn dựa trên bằng chứng khoa học của mình, ngay cả khi bạn biết thính giả của mình có thể dễ dàng nhắm mắt cho qua.

Chất lượng nỗ lực của bạn không phụ thuộc vào việc có ai đang quan sát hay không. Các tiêu chuẩn của bạn không cần đến sự tồn tại của những hình phạt hay hệ lụy thì mới được duy trì.

Đừng đánh giá kỷ luật tự giác của bạn qua những khuôn mẫu định kiến

"Văn hóa hối hả" (bao gồm cả văn hóa tối ưu hóa mọi mặt cuộc sống) luôn muốn chúng ta phải tự đo lường bản thân bằng chiếc thước kẻ của nó. Bước đi đầy tự tin và mang tính phản kháng bản lĩnh nhất chính là từ chối làm điều đó.

Khuôn mẫu về một người kỷ luật tự giác thường là một người xuất sắc trong việc duy trì các thói quen, nhưng điều đó đang đánh tráo hai khái niệm hoàn toàn khác nhau. Việc sở hữu những thói quen tuyệt vời thường được hậu thuẫn bởi những đặc quyền (chẳng hạn như tiền bạc, sức khỏe, khả năng chủ động kiểm soát lịch trình) để né tránh hoặc phục hồi sau những biến cố gián đoạn.

Tôi đã vừa điểm qua 5 dấu hiệu ít ai ngờ tới của sự kỷ luật tự giác. Vẫn còn rất nhiều dấu hiệu khác mà tôi chưa đề cập đến, chẳng hạn như việc bạn không dễ dàng sập bẫy những chiêu trò thao túng cảm xúc (outrage bait) trên mạng xã hội. Bạn cũng không nhất thiết phải tự đánh giá mình dựa trên danh sách này của tôi. Trên thực tế, việc bạn tự mình tìm kiếm và gọi tên thêm những dấu hiệu tinh tế nhưng xác đáng khác của kỷ luật tự giác chính là một bài tập tư duy đầy giá trị cho bản thân.