5 Lầm tưởng về "Trưởng thành" mà bạn không nên tin

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Trưởng thành không phải là một kỹ năng duy nhất; nó là tập hợp của rất nhiều mảnh ghép. Hãy dùng thế mạnh sẵn có để bù đắp và cải thiện những mảng mình còn yếu.
• Trưởng thành đúng nghĩa thường trông khá "tơi tả" chứ không hề bóng bẩy, bởi ai cũng phải trải qua những khúc quanh đầy thử thách trước khi thạo việc.
• Mọi người trông có vẻ tự tin, nhưng thực ra họ cũng đang thấy lúng túng và bối rối hệt như bạn thôi.

Chúng ta thường hiểu lầm về việc thế nào là một người trưởng thành thực thụ, và chính điều đó vô tình cản trở chúng ta phát huy hết khả năng của mình. Để "trưởng thành" một cách trọn vẹn, khái niệm vốn rất phổ biến những năm gần đây, đòi hỏi những nội lực mà có thể bạn đã sở hữu rồi, chỉ là bạn còn đang ngần ngại chưa dám dùng tới. Những lầm tưởng dưới đây có lẽ là lý do khiến bạn chùn bước.

1. Chúng ta tin rằng Trưởng thành là một khối kỹ năng duy nhất, trong khi nó là sự tổng hòa của rất nhiều thứ

Khi gặp gỡ ai đó, chúng ta thường chỉ thấy họ ở khía cạnh công việc. Nếu họ là một luật sư di trú giỏi, một biên tập viên sách sắc sảo hay một phi công chuyên nghiệp, ta mặc định rằng họ chắc hẳn phải cực kỳ "đỉnh" trong mọi mặt khác của cuộc sống. Thế nhưng, thực tế không phải lúc nào cũng vậy.

Chúng ta đang đánh giá họ dựa trên những thông tin ít ỏi mà mình thấy được, vốn chỉ là một mẩu nhỏ trong những kỹ năng chuyên môn của họ mà thôi.

Kỹ năng sống của mỗi người giống như một biểu đồ hình sin, có những đỉnh cao rực rỡ và cả những vực sâu thăm thẳm. Chúng ta hoàn toàn có thể tận dụng những thế mạnh vượt trội để hỗ trợ và kéo những kỹ năng còn yếu kém đi lên.

Đừng vì quá xấu hổ về những điều mình chưa giỏi mà ngần ngại, không dám thể hiện bản thân, dù là ở những mảng bạn tự tin nhất hay ngay cả những chỗ bạn còn vụng về.

2. Chúng ta tin rằng Trưởng thành là phải bóng bẩy, trong khi thực tế thường rất "lem nhem"

Phần lớn cuộc đời này vận hành theo những "quy tắc ngầm": đó là những kiến thức bạn buộc phải học để thành công trong một lĩnh vực nào đó, nhưng lại chẳng mấy khi được công khai rộng rãi. Hãy thử tưởng tượng bạn muốn tìm hiểu về:

• Cách đấu giá một chiếc xe cũ cần sửa sang nhưng lại là một món hời tiềm năng.
• Những cấu trúc khác nhau trong các thương vụ đầu tư tư nhân siêu nhỏ.
• Những công việc tay trái mà giới thượng lưu hay các bậc tiền bối trong ngành thường làm (chẳng hạn như được trả tiền để ngồi trong hội đồng quản trị).

Khi dấn thân vào việc khám phá những quy tắc ngầm để thành công trong các mảng này, ta thường nghĩ mọi người học hỏi một cách rất bài bản và gọn gàng. Nhưng thực tế không phải vậy. Việc phải trực tiếp đặt câu hỏi, hay gọi điện khắp nơi để trao đổi với những người xa lạ hoặc mới quen, thường khiến chúng ta cảm thấy mình thật ngô nghê và vụng về. Thế nhưng, đó lại chính là lúc bạn đang thực hiện những công việc thực thụ mà hầu hết mọi người đều chọn cách né tránh.

Image: PeopleImages/Shutterstock

3. Chúng ta nghĩ chỉ những người hướng ngoại mới giỏi việc hỏi han trực tiếp

Phần lớn cái gọi là "trưởng thành hiệu quả" thực chất là dám đặt ra những câu hỏi mà bạn đang ấp ủ nhưng lại thấy hơi ngần ngại, hoặc dám thực hiện những hành động có vẻ như là "làm quá" một chút. Chẳng hạn như:

• Một bản hợp đồng được đưa đến ngay dưới mũi bạn. Bạn muốn lên tiếng rằng mình cần vài phút để đọc kỹ và hiểu rõ mọi điều khoản.
• Một chuyên gia đề xuất phương án nghe có vẻ giống như "nói cho bạn vui lòng" hơn là ý kiến chuyên môn thực thụ. Bạn thấy ngại và không dám truy hỏi đến cùng.
• Một ai đó xua tay bảo: "Đừng lo, chúng tôi lo liệu cả rồi", nhưng thực tâm bạn vẫn muốn có giấy tờ chứng minh. Hoặc bạn vẫn kiên nhẫn đi vòng quanh quay phim chiếc xe thuê để ghi lại một vết trầy có sẵn, dù nhân viên đại lý cứ bảo "không sao đâu" vì họ đã biết về nó.

Chúng ta vẫn tưởng chỉ những người hướng ngoại mới đủ bản lĩnh để xử lý các tình huống giao tiếp kiểu này. Thế nhưng, có rất nhiều tính cách, thế mạnh và kỹ năng khác có thể giúp bạn làm tốt điều đó. Ví dụ như sự cẩn trọng bẩm sinh, tinh thần trách nhiệm cao, hay chính là vốn sống phong phú được tích lũy qua hàng thập kỷ làm việc với con người trong thế giới kinh doanh.

4. Chúng ta tin rằng người khác "biết cách trưởng thành" và tự tin hơn mình

Thông thường, khi thấy ai đó có vẻ giỏi quán xuyến cuộc sống, ta mặc định rằng họ luôn cảm thấy tự tin khi làm những việc đó.

Hãy thử hình dung những câu chuyện sau:

Sasha đi tư vấn tận ba bác sĩ khác nhau trước khi quyết định có nên phẫu thuật bàn chân hay không.

Todd đi khảo giá ở ba nơi trước khi lắp máy sưởi. Một bên giá tốt nhất, bên kia điều khoản bảo hành lại hời nhất. Anh quay lại thương lượng với bên giá rẻ để họ áp dụng điều khoản tốt như bên kia.

Jacqui gặp gỡ và trò chuyện với ba chuyên gia tâm lý khác nhau rồi mới chọn ra người phù hợp nhất để trị liệu.

Cả ba nhân vật này đều đang làm đúng theo "nguyên tắc vàng" là luôn tham khảo ít nhất ba nguồn trước khi đưa ra quyết định lớn. Rõ ràng họ rất giỏi trong việc làm người lớn, ít nhất là trong tình huống này. Thế nhưng, vì thấy họ làm việc một cách bài bản, điều mà nhiều người thường né tránh, nên ta hay cho rằng việc đó đối với họ thật dễ dàng hoặc chẳng có gì là ngại ngùng cả.

Sự thật có thể là vậy. Đó có thể là kiểu thử thách mà Sasha, Todd hay Jacqui yêu thích. Nhưng cũng rất có thể, họ cũng thấy bối rối và khó xử y hệt như chúng ta, chỉ là họ vẫn chọn bắt tay vào làm mà thôi.

5. Chúng ta mặc định rằng ai cũng biết những điều mình biết

Gần đây, tôi và người hàng xóm tình cờ trò chuyện về bảo hiểm xe cộ. Qua việc chia sẻ mức phí và vài chi tiết nhỏ, cả hai chúng tôi đều học được từ nhau những kinh nghiệm rất hay.

Thực tế, mỗi người đều nắm giữ vốn hiểu biết nhiều hơn những gì họ nói ra. Chúng ta thường nghĩ nếu mình đã biết điều gì đó thì chắc hẳn người khác cũng biết rồi. Thế là ta vô tình "giấu" đi những mẹo hay, những bài học rút ra từ trải nghiệm thực tế; không phải vì ích kỷ, mà đơn giản vì chẳng thấy lúc nào thích hợp để nói ra, hoặc vì một lý do vu vơ nào đó.

Để đôi bên cùng có lợi, chúng ta cần chấp nhận rủi ro khi chia sẻ. Kể cả khi đối phương có thể phản ứng kiểu như "tôi biết rồi" hoặc thấy điều đó chẳng có gì giá trị.

Trưởng thành là dám dùng thế mạnh của mình ngay cả khi thấy ngại

Việc không nhận diện được hết những điểm mạnh của bản thân, bao gồm cả những nét tính cách thầm lặng, khô khan hay thậm chí là chút nổi loạn, đôi khi lại là cái cớ thuận tiện để chúng ta né tránh những "nỗi đau" của việc trưởng thành. Khi ta thực sự thừa nhận những thế mạnh mình có (dù là bẩm sinh hay nhờ trầy trật mới học được), ta sẽ bắt đầu thấy mình có trách nhiệm phải dùng chúng để trở thành một người lớn bản lĩnh hơn.

Đừng kỳ vọng lúc nào bạn cũng phải là phiên bản hoàn hảo và thạo việc nhất. Chẳng ai làm được thế cả.

Nhưng hãy tìm kiếm những khoảnh khắc chủ động (như khi theo đuổi một mục tiêu lớn) hay những lúc bị động (như khi xử lý một sự cố bất ngờ) để lôi những thế mạnh đó ra và sử dụng chúng bạn nhé. 

Tác giả: Alice Boyes Ph.D.

Nguồn: 5 Myths About Adulting You Shouldn't Believe | Psychology Today