Bí quyết của những "Bậc thầy giao tiếp" để mọi cuộc trò chuyện đều chạm đến trái tim

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Câu hỏi cốt lõi khi giao tiếp là: Tôi đang thực sự ở trong kiểu trò chuyện nào?
• Có ba kiểu trò chuyện (hoặc tư duy) chính: thực tế/đưa ra quyết định, cảm xúc, và xã hội.
• 75% các cuộc trò chuyện mang tính chất xã hội; tuy nhiên, chúng thường đan xen với hai kiểu còn lại.
• Trí tuệ cảm xúc luôn gắn liền với việc giao tiếp hiệu quả.

Tôi rất hào hứng được giới thiệu một chuyên mục mới trên blog Psychology Today của mình: "Góc đọc sách về Sống khỏe cùng Tiến sĩ Deb". Chuỗi bài viết này dành cho bất kỳ ai yêu thích việc tìm hiểu sự giao thoa giữa tâm lý học, sức khỏe tinh thần và cuộc sống thường nhật. Trong mỗi bài viết, tôi sẽ giới thiệu một cuốn sách mang lại những góc nhìn ý nghĩa về cách chúng ta sống, kết nối và trưởng thành. Sau mỗi bài đăng, bạn có thể lắng nghe cuộc trò chuyện sâu hơn giữa tôi và chính tác giả trên podcast "Sống khỏe trong thế giới ngày nay". Bạn không chỉ được đọc về các ý tưởng, mà còn được nghe chúng "sống lại" qua lời kể của chính những người viết nên chúng.

Để mở đầu cho chuyên mục này, tôi không thể tìm thấy lựa chọn nào tuyệt vời hơn cuốn Supercommunicators: How to Unlock the Secret Language of Connection (Tạm dịch: Bậc thầy giao tiếp: Cách giải mã ngôn ngữ bí mật của sự kết nối) của Charles Duhigg, xuất bản năm 2024. Là một nhà tâm lý học, phần lớn sự nghiệp của tôi dành để suy ngẫm và giảng dạy về giao tiếp: làm sao để nói chuyện hiệu quả, tại sao sự kết nối lại đổ vỡ, giao tiếp có thể chữa lành ra sao, và điều gì giúp một người cảm thấy mình thực sự được thấu hiểu, trân trọng và tôn trọng. Cuốn sách của Duhigg đã trả lời trực diện những câu hỏi đó bằng một cách tiếp cận đầy thực tế, giàu hy vọng và đậm chất nhân văn.

Supercommunicators: How to Unlock the Secret Language of Connection (2024)

Source: Random House/Used with permission.

Điều gì khiến một cuộc trò chuyện thực sự "chạm"?

Trọng tâm của cuốn sách là một câu hỏi tưởng chừng đơn giản: Tôi đang tham gia vào kiểu trò chuyện nào? Theo Duhigg, hầu hết các rắc rối trong giao tiếp không đến từ việc chúng ta thiếu thông minh hay thiếu thiện chí. Chúng nảy sinh vì mỗi người đang theo đuổi một kiểu trò chuyện khác nhau trong cùng một thời điểm.

Duhigg chỉ ra ba kiểu trò chuyện (hay ba trạng thái tư duy) cơ bản:

• Trò chuyện thực tế/Đưa ra quyết định: Tập trung vào sự thật, logic và tìm kiếm giải pháp.
• Trò chuyện bằng cảm xúc: Xoay quanh cảm giác, sự đồng cảm và thấu hiểu.
• Trò chuyện xã hội: Khám phá bản sắc cá nhân, các giá trị sống và cách chúng ta nhìn nhận bản thân cũng như người khác.

Một trong những phát hiện ấn tượng nhất của cuốn sách là khoảng 75% các cuộc trò chuyện của chúng ta bản chất là xã hội. Điều đó có nghĩa là mục đích thực sự không phải để thắng một cuộc tranh luận hay giải quyết một vấn đề. Thay vào đó, chúng ta trò chuyện để tìm thấy cảm giác thuộc về, để được tôn trọng và được công nhận. Khi chúng ta cố gắng "sửa chữa" một vấn đề cảm xúc bằng lý lẽ khô khan, hoặc đem những con số thực tế vào một cuộc trò chuyện vốn đang cần sự sẻ chia về lòng tự trọng, sự rạn nứt là điều khó tránh khỏi.

Dưới góc độ tâm lý học, hệ thống tư duy này vô cùng mạnh mẽ. Nó phản chiếu chính xác những gì chúng ta vẫn thấy hàng ngày trong các phòng trị liệu, nơi công sở, hay trong chính mỗi gia đình: đó là hình ảnh những con người đang nói "lướt" qua nhau, dù trong thâm tâm, họ đang khao khát được kết nối hơn bao giờ hết.

Trí tuệ cảm xúc trong từng lời nói

Một điểm sáng khác của "Supercommunicators" chính là cách tác giả kết nối khéo léo giữa giao tiếp hiệu quả và trí tuệ cảm xúc. Duhigg nhấn mạnh vào những kỹ năng mà nhiều nhà tâm lý học đều nằm lòng, nhưng lại thường khó thực hiện một cách nhất quán, đặc biệt là khi chúng ta gặp áp lực. Một số kỹ năng được thảo luận bao gồm:

• Lắng nghe chủ động: Khả năng thực sự mở lòng và hiện diện trọn vẹn để thấu hiểu điều đối phương đang bày tỏ.
• Sự tôn trọng: Đối xử với người đối diện bằng sự trân trọng, ngay cả khi bạn không cùng quan điểm.
• Sự thấu cảm: Khả năng thực sự đặt mình vào vị trí của người khác để nhìn nhận vấn đề.
• Làm chủ cảm xúc: Quản lý những phản ứng của bản thân để chúng không "cuốn phăng" cuộc trò chuyện đi quá xa.

Có lẽ điều lay động nhất là cách Duhigg bàn về sự kết nối sâu sắc, thứ chỉ nảy nở khi chúng ta sẵn lòng hòa nhịp và đáp lại đối phương. Ông nhắc nhở chúng ta rằng niềm tin không được xây dựng từ sự hoàn hảo, mà từ sự chân thành và dám bộc lộ những tổn thương của nhau. Khi một người chấp nhận bước ra khỏi vùng an toàn để mở lòng, đó chính là lời mời gọi để người kia cũng làm điều tương tự.

Sức mạnh của sự "Phản hồi vòng lặp"

Một công cụ thực tế khác được nhắc đến là kỹ thuật mà Duhigg gọi là "looping" (vòng lặp). Kỹ thuật này giúp đối phương cảm thấy được lắng nghe, giảm bớt sự phòng thủ và ngăn không cho cuộc trò chuyện trở nên căng thẳng. Nó bao gồm ba bước đơn giản nhưng đầy uy lực:

• Xác nhận sự thấu hiểu bằng cách lặp lại hoặc phản ánh lại những gì bạn vừa nghe.
• Tìm kiếm những điểm chung để đồng thuận, dù đó chỉ là những điều nhỏ bé.
• Tiết chế những quan điểm quá gay gắt, làm mềm mỏng những từ ngữ mang tính tuyệt đối vốn dễ khiến người khác "đóng cửa" lòng mình.

Dưới góc độ trị liệu, vòng lặp này tạo ra một không gian an toàn. Nó gửi đi thông điệp rằng: "Tôi đang nghe đây. Tôi hiểu bạn. Chúng ta đang cùng về một phe." Cho dù bạn đang trò chuyện với người bạn đời, đồng nghiệp hay người thân, cách tiếp cận này có thể biến một cuộc đối đầu căng thẳng thành một sự hợp tác nhẹ nhàng.

Vì sao cuốn sách này lại quan trọng đến vậy?

Trong thế giới ngày nay, nơi đầy rẫy những định kiến, sự quá tải của công nghệ và sự kiên nhẫn dần ngắn lại, một cuộc trò chuyện ý nghĩa đôi khi trở nên thật xa xỉ. "Supercommunicators" nhắc nhở chúng ta rằng giao tiếp không phải là để tỏ ra thông minh hay thuyết phục người khác. Đó là sự đồng điệu, lòng hiếu kỳ và sự quan tâm chân thành. Những kỹ năng này không chỉ giúp cải thiện các mối quan hệ; chúng còn nuôi dưỡng sức khỏe tinh thần, giảm bớt căng thẳng và củng cố khả năng gắn kết giữa người với người.

Đó chính là lý do tôi vô cùng hào hứng khi chọn cuốn sách này để mở màn cho chuyên mục "Góc đọc sách về Sống khỏe cùng Tiến sĩ Deb", và chào đón Charles Duhigg đến với podcast "Sống khỏe trong thế giới ngày nay". Cùng nhau, chúng tôi sẽ khám phá cách để mỗi người trở thành một người giao tiếp tuyệt vời hơn, không phải bằng cách nói nhiều hơn, mà bằng cách lắng nghe và kết nối sâu sắc hơn. 

References

Duhigg, C. (2024). Supercommunicators: How to unlock the secret language of connection. Random House.

Tác giả: Debra M. Kawahara Ph.D.

Nguồn: How "Supercommunicators" Make Conversations Work | Psychology Today