Câu hỏi duy nhất mọi cặp đôi đều nên tự vấn

NHỮNG ĐIỂM CỐT YẾU

• Trẻ nhỏ hấp thụ cách một mối quan hệ vận hành bằng việc quan sát cha mẹ, dù chúng ta có chủ ý dạy bảo hay không.
• Sự chính trực trong tình cảm chính là khoảng cách giữa cuộc hôn nhân bạn đang sống và hình mẫu mà bạn muốn truyền lại cho con.
• Nỗ lực cải thiện mối quan hệ mà bạn đang làm gương có lẽ là món quà ý nghĩa nhất bạn có thể dành tặng cho những đứa con của mình.

Đồng tác giả: Galit Romanelli, Thạc sĩ Tâm lý.

Các cặp đôi thường tìm đến trị liệu khi họ khao khát một sự thay đổi. Họ cảm thấy bị mắc kẹt nhưng lại không chắc mối quan hệ của mình thực sự cần phải sửa chữa bao nhiêu cho đủ. Có những người lờ mờ cảm thấy "có gì đó không ổn" nhưng chẳng thể gọi tên chính xác là gì. Có những người hiểu rằng mọi thứ buộc phải khác đi, nhưng lại thấy đuối sức vì không biết phải bắt đầu từ đâu.

Khi một cặp đôi không biết phải đánh giá cuộc hôn nhân của mình như thế nào, chúng tôi thường mời họ tự trả lời một câu hỏi duy nhất, đơn giản thôi nhưng đầy sức nặng: "Bạn có mong con mình sau này sẽ có một cuộc hôn nhân giống hệt bạn không?"

Chúng tôi đặt câu hỏi này vì nó tạo ra một "đòn bẩy" tâm lý. Nó không chỉ giúp ta nhìn rõ những gì cần thay đổi, mà còn tạo ra một sự thúc bách mãnh liệt để thực sự bắt tay vào hành động. Hơn thế nữa, nó giúp các cặp đôi thoát ra khỏi những vụn vặt, va chạm thường nhật để nhìn xa hơn và nhớ ra rằng: Điều gì mới là thứ thực sự quan trọng đang bị đặt lên bàn cân?

Trước khi cân nhắc các câu trả lời, có một sự thật hiển nhiên mà chúng ta cần đối diện: Con cái đang nhìn vào bạn, ngay lúc này. Chúng không chỉ quan sát hai con người đang chung sống dưới một mái nhà. Chúng thực sự đang lớn lên trong chính cái "không gian tình cảm" giữa hai bạn. Không gian ấy chính là lớp học đầu đời dạy chúng biết yêu thương là thế nào, mâu thuẫn được giải quyết ra sao, tình cảm được bày tỏ thế nào, và cả cảm giác xa cách giữa hai người là như thế nào nữa. Các nhà tâm lý gọi đây là "kiến thức quan hệ tiềm ẩn", trẻ nhỏ sẽ thẩm thấu tất cả, dù bạn có muốn hay không.

Bạn chính là hình mẫu của con, dù tốt hay xấu.

Mẹ tôi ngày xưa thường nói: "Hãy làm theo lời mẹ nói, đừng làm theo việc mẹ làm." Nhưng trẻ con hiếm khi làm theo những gì chúng ta rao giảng. Chúng làm theo những gì chúng ta thực hiện. Khi có một khoảng cách giữa lời nói và hành vi, trẻ con sẽ tin vào hành vi. Đó là thứ thấm sâu vào tiềm thức của chúng.

Những gì con thấy giữa bạn và người bạn đời sẽ trở thành định nghĩa của chúng về sự "bình thường". Nó trở thành kỳ vọng mặc định mà chúng mang theo vào chính những mối quan hệ sau này của mình. Nhiều người lớn lên rồi vô thức lặp lại đúng những khuôn mẫu mà họ đã chứng kiến từ bé. Một số khác cố gắng phản kháng và sửa chữa một cách thái quá, để rồi cuối cùng lại thấy mình đang tái tạo lại một điều gì đó giống đến ngạc nhiên. Đó chính là cách mà những "kịch bản tình cảm" được chuyển giao từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Source: Assael Romanelli

Điều này đưa chúng ta trở lại với câu hỏi: Bạn có mong con mình sau này sẽ có một cuộc hôn nhân giống hệt bạn không?

Thông thường, câu trả lời sẽ rơi vào một trong ba trường hợp sau:

"Có, mình rất muốn"

Nếu câu trả lời là có, thật là một điều tuyệt vời. Điều đó có nghĩa là bạn cảm thấy tự hào về hình mẫu mà mình đang xây dựng. Hãy tiếp tục vun đắp như cách bạn đang làm. Hãy để con trẻ được tận mắt thấy một mối quan hệ vận hành trong thực tế. Hãy để chúng chứng kiến những cuộc trò chuyện, những nỗ lực, cách hai bạn hàn gắn sau mâu thuẫn, những tiếng cười và sự quan tâm dành cho nhau. Khi trẻ em thấy một cuộc hôn nhân hạnh phúc, chúng sẽ hình thành một "khuôn mẫu nội tâm" mạnh mẽ về việc một người đồng hành thực thụ sẽ trông như thế nào và mang lại cảm giác ra sao.

"Không đời nào"

Nếu câu trả lời là một tiếng "không" dứt khoát, thì có lẽ đã đến lúc bạn cần thay đổi càng sớm càng tốt. Không phải chờ đến năm sau. Không phải đợi đến khi con cái trưởng thành rồi rời nhà. Cũng không phải đợi đến khi cuộc sống bớt bận rộn hơn. Chính cảm giác không thoải mái lúc này là đòn bẩy cho bạn. Hãy tận dụng nó. Việc thay đổi mối quan hệ mang lại hai giá trị lớn. Thứ nhất, nó cải thiện chất lượng sống cho chính bạn và người bạn đời. Thứ hai, nó dạy cho con trẻ một bài học cốt lõi: Tình cảm không phải là thứ bất biến. Nó có thể tiến hóa. Nó có thể được xây dựng lại. Theo nhiều cách, các cặp đôi có thể "kết hôn lại" với chính người bạn đời hiện tại bằng cách chuyển hóa mối quan hệ cũ. Khi con cái chứng kiến cha mẹ mình nỗ lực làm điều đó, chúng sẽ khắc ghi rằng tình yêu luôn vận động và hoàn toàn có thể lớn lên cùng chúng ta.

"Mình cũng không chắc... còn tùy nữa"

Với nhiều cặp đôi, câu trả lời thường phức tạp hơn thế. Có những mảng màu trong cuộc hôn nhân khiến họ thấy gắn bó và ý nghĩa, nhưng cũng có những góc khuất đầy thất vọng hay mệt mỏi. Nếu bạn đang ở trong trạng thái này, đây có thể là một điểm khởi đầu hữu ích. Hãy có một cuộc trò chuyện thành thật với người bạn đời. Hãy tự hỏi xem phần nào trong mối quan hệ này bạn thực lòng muốn con mình sau này lặp lại, và phần nào bạn hy vọng chúng sẽ tránh được. Danh sách thứ hai chính là nơi bạn cần tập trung tâm sức của mình.

Mỗi người có một động lực khác nhau để cải thiện cuộc hôn nhân. Với một số người, động lực đến từ bên trong. Với những người khác, động lực bỗng trở nên sắc bén hơn ngay khoảnh khắc họ nhận ra con cái đang quan sát mình. Cách nào cũng được, điều quan trọng là tìm thấy một lý do đủ lớn để cả hai thực sự bắt đầu.

Câu hỏi này không chỉ đơn thuần là "bắt bệnh". Nó thôi thúc các cặp đôi phải lựa chọn. Phải sống có chủ đích. Phải tự tay tạo dựng một cách tỉnh thức cái thế giới tình cảm mà con cái mình đang lớn lên trong đó. Đó chính là sự chính trực trong tình cảm: Sự nhất quán giữa cuộc hôn nhân bạn đang sống và hình mẫu mà bạn thực lòng muốn truyền lại cho thế hệ mai sau. Sau cùng, mục đích của một mối quan hệ không phải là để chịu đựng nhau, mà là để cùng nhau cảm thấy tự do.

Khi hai người cảm thấy được tôn trọng, gắn kết và tràn đầy nhựa sống trong mối quan hệ, thì cuộc hôn nhân ấy trở thành nguồn sức mạnh thay vì là nơi vắt kiệt sức lực. Và khi đó, một điều quý giá sẽ hiện hữu: Đó chính là di sản tình cảm của bạn. Một loại "tài sản hạnh phúc" mà bạn để lại cho đời.

Vì thế, hãy tự vấn câu hỏi này thật nhiều lần: "Liệu con mình có được thừa hưởng một cuộc hôn nhân mà mình hãnh diện không?". Hãy hỏi mỗi năm một lần. Mỗi tháng một lần. Hay bất cứ khi nào bạn thấy mọi chuyện có vẻ chệch nhịp. Không bao giờ là quá muộn để chuyển hướng. Và việc vun đắp cho cuộc hôn nhân của mình chính là một trong những món quà ý nghĩa nhất mà bạn có thể trao tặng cho con.

Galit Romanelli là chuyên gia tư vấn tâm lý hôn nhân, nghiên cứu sinh Tiến sĩ về Giới và là đồng giám đốc của The Potential State. 

References

Boston Change Process Study Group, (2002). Explicating the implicit: The local level and the micro-process of change in the analytic situation. International Journal of Psychoanalysis, 83, 1051–1062.

Byng-Hall, J. (1998). Rewriting family scripts: Improvisation and systems change. New York: NY. Guilford Press.

Stern, D. N. (2004). The present moment as a critical moment. Negotiation Journal, 20(2), 365–372.

Tác giả: Assael Romanelli Ph.D., LCSW

Nguồn: The One Question Every Couple Should Ask: Would you wish your relationship on your kids?