Năm chiến lược để trở nên dễ mến hơn

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• “How to Feel Loved” là một ví dụ tiêu biểu cho một cuốn sách dựa trên nền tảng khoa học, chứa đựng nhiều lời khuyên thiết thực.
• Cuốn sách mở ra bằng một nhận định giản dị mà sâu sắc: muốn được yêu thương nhiều hơn, trước hết bạn cần khiến người khác cảm thấy được yêu thương.
• Hai tác giả gợi ý năm cách nhìn nhận để giúp các mối quan hệ của bạn trở nên gắn bó và chan chứa tình cảm hơn.

Tôi từng cảm thấy ngại ngùng mỗi khi bước vào khu “Tâm lý học” trong một hiệu sách gần nhà. Phần lớn những tựa sách bày ở đó chỉ là những biến thể của cái gọi là “tâm lý học đại chúng”, có thể hợp với chữ “đại chúng”, nhưng lại chẳng mấy liên quan đến “tâm lý học” thực thụ. Bởi lẽ, tâm lý học vốn là một ngành khoa học sử dụng phương pháp nghiên cứu nghiêm ngặt để phân tích suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của con người. Thế nhưng, đáng kinh ngạc là có rất nhiều cuốn sách “tâm lý học phổ thông” lại gần như không có bằng chứng khoa học nào làm nền tảng cho những lời khuyên đầy tự tin của mình, về cách cải thiện các mối quan hệ, tâm trạng hay những thói quen xấu. Nhiều cuốn trong số đó thậm chí có thể được xếp vào khu sách tôn giáo, có lẽ nằm trong một ngăn nhỏ mang tên: “Những ý tưởng chưa kiểm chứng nhưng nghe thật dễ chịu, liên quan đến việc chăm sóc tinh thần.”

Cuốn sách How to Feel Loved mới được xuất bản gần đây của Sonja Lyubomirsky và Harry Reis là một ví dụ sáng giá cho một cuốn sách lời khuyên thực sự xứng đáng có mặt trong khu tâm lý học. Sonja Lyubomirsky là một giáo sư danh tiếng tại Đại học California, Riverside, người đã dành nhiều năm nghiên cứu nghiêm túc về nguồn gốc của hạnh phúc và sự an lành trong tâm trí. Tôi từng tặng cuốn The How of Happiness của bà cho một vài người thân và bạn bè, và cũng đã giới thiệu nó cho nhiều người khác như một minh chứng điển hình cho những lời khuyên hữu ích dựa trên khoa học (xem thêm bài viết của tôi “7 bước đã được chứng minh để đạt được hạnh phúc”). Harry Reis là giáo sư tâm lý học tại Đại học Rochester, người đã tiến hành các nghiên cứu sâu sắc về các mối quan hệ trong suốt nhiều thập kỷ. Tôi từng sử dụng các bài báo của ông trong những buổi hội thảo cao học như những ví dụ điển hình của lối viết khoa học rõ ràng và chặt chẽ. Cả hai tác giả đều đã nhận được nhiều giải thưởng cho công trình nghiên cứu của mình, với những kết quả được công bố trên các tạp chí danh giá nhất trong lĩnh vực. Khi biết họ hợp tác cùng nhau, tôi đã rất vui, và sau khi đọc cuốn sách, niềm vui ấy càng trọn vẹn hơn.

Image: Goksi/Shutterstock

Sự hợp tác của họ bắt đầu từ một cuộc trò chuyện giản dị: tại sao những nhà nghiên cứu về các mối quan hệ và những nhà nghiên cứu về hạnh phúc lại ít khi trao đổi với nhau hơn? Trong khi đó, các mối quan hệ tốt đẹp vốn là một phần cốt lõi làm nên một cuộc sống hạnh phúc và viên mãn.

Tựa đề của cuốn sách gợi ý rằng nội dung sẽ tập trung vào những cách giúp bạn gia tăng cảm giác được yêu thương. Nhưng thực ra, phần lớn cuốn sách lại nói về cách bạn có thể cư xử với người khác để họ cảm thấy được yêu thương. Lập luận ở đây rất giản dị mà thuyết phục: khi bạn khiến người khác cảm nhận được tình yêu, họ cũng sẽ đáp lại bằng cách khiến bạn cảm thấy được yêu thương. Như ban nhạc The Beatles từng hát: “Và cuối cùng, tình yêu bạn nhận được chính là tình yêu bạn đã trao đi.”

Dĩ nhiên, nói rằng bạn nên khiến những người xung quanh cảm thấy được yêu thương thì dễ, nhưng làm được điều đó lại không hề đơn giản. Một số thói quen giao tiếp vốn có của chúng ta, như chỉ nói về bản thân hay cố tỏ ra thật “ngầu”, lại vô tình cản trở điều đó. Bên cạnh đó, nỗi lo sợ rằng sự quan tâm và tình cảm của mình sẽ không được đáp lại cũng khiến ta chùn bước.

Cover of Lyubomirsky and Reis book

Source: Harper Collins

Cuốn sách được viết với sự tinh tế đáng kể khi trình bày các gợi ý dựa trên chính nghiên cứu của hai tác giả và đồng nghiệp của họ. Điều khiến tôi ấn tượng là mỗi khi tôi có chút băn khoăn về một gợi ý nào đó (chẳng hạn như việc khuyến khích chia sẻ những điều riêng tư sâu kín với người khác), thì chỉ vài trang sau, chính các tác giả đã thừa nhận và giải đáp mối băn khoăn ấy, như trong ví dụ này, họ nhấn mạnh rằng việc bộc lộ bản thân cần được thực hiện từng bước nhỏ, với đúng người, vào đúng thời điểm. Bạn nên tự mình đọc cuốn sách để cảm nhận trọn vẹn những chi tiết tinh tế nhưng vô cùng quan trọng ấy, còn ở đây, tôi xin tóm lược những điểm cốt lõi:

Để cảm thấy mình được yêu thương nhiều hơn (bằng cách trở nên yêu thương người khác hơn), bạn có thể:

1. Hãy sẵn lòng chia sẻ những điều riêng tư, sâu kín về bản thân. Hãy là người đi trước, dám bước một bước nhỏ với niềm tin rằng người kia sẽ đón nhận bạn bằng thiện ý. Như đã nói, việc bộc lộ bản thân cần được thực hiện một cách chọn lọc, từng bước, và có suy nghĩ, với đúng người, vào đúng thời điểm. Hai tác giả đã trình bày rất cụ thể cách để đưa ra những cân nhắc ấy trong một chương mang tên “tư duy chia sẻ.”
2. Hãy lắng nghe cẩn thận khi người đối diện đáp lại bằng cách chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm của họ. Các tác giả gọi đó là “tư duy lắng nghe để thấu hiểu.” Một cách đơn giản để rèn luyện điều này là tự giao cho mình nhiệm vụ: trong lần trò chuyện tiếp theo, hãy chỉ tập trung lắng nghe, và tưởng tượng rằng sau đó bạn sẽ được “kiểm tra” về những gì mình vừa nghe.
3. Hãy nuôi dưỡng một sự tò mò chân thành và một niềm hứng thú thật sự đối với con người của người khác, dù đó là bạn bè, người yêu, đồng nghiệp, hay thậm chí là người ngồi cạnh bạn trên một chuyến tàu. Hãy đào sâu, tìm hiểu, cố gắng nhìn thấy con người thật của họ. Đó chính là “tư duy tò mò tận cùng.”
4. Hãy để trái tim mình thực sự quan tâm và lo lắng cho người khác. Và cũng đừng ngại để họ nhìn thấy điều đó, điều mà Lyubomirsky và Reis gọi là “tư duy trái tim rộng mở.” Họ nhắc đến một ý tưởng của Caryl Rusbult và Stephen Drigotas mang tên “hiệu ứng Michelangelo,” trong đó những người gắn bó thân thiết có thể khơi dậy những điều tốt đẹp nhất trong nhau, giống như cách Michelangelo đã “giải phóng” bức tượng David tuyệt mỹ từ một khối đá cẩm thạch thô ráp.
5. Cuối cùng, hãy chấp nhận rằng khi bạn lắng nghe thế giới nội tâm của người khác, những suy nghĩ, cảm xúc, hay cả những lỗi lầm trong quá khứ mà họ thú nhận, bạn có thể sẽ không đồng tình với tất cả. Nhưng cũng như việc bạn sống tốt hơn khi chấp nhận rằng bản thân mình luôn có cả điểm mạnh lẫn điểm yếu (điều họ gọi là lòng trắc ẩn với chính mình), thì bạn cũng sẽ có những mối quan hệ tốt đẹp hơn khi phát triển “tư duy đa chiều”, một sự chấp nhận đầy cảm thông rằng những người gần gũi với bạn luôn là những cá thể phức tạp, không bao giờ, và cũng không nên bị kỳ vọng phải hoàn hảo theo tiêu chuẩn của bạn.

Như đã đề cập, với mỗi gợi ý, các tác giả đều đưa ra những nghiên cứu liên quan cùng những lưu ý rất thận trọng. Họ cảnh báo về việc sử dụng danh sách trên để phán xét những thiếu sót của người bạn đồng hành hiện tại, trong khi chính bạn chưa đủ cởi mở, tò mò, quan tâm và bao dung để khởi đầu một sự kết nối. Và họ cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng không có chiến lược nào đảm bảo thành công với tất cả mọi người. Vì thế, nếu những người thân cận không đáp lại sự cởi mở, tò mò, chú tâm và quan tâm của bạn, thì có lẽ bạn nên cân nhắc dành năng lượng của mình cho một mối quan hệ khác, nơi tình cảm có thể được hồi đáp một cách tự nhiên hơn. 

Tác giả: Douglas T. Kenrick Ph.D.

Nguồn:  Five Strategies to Make Yourself More Lovable | Psychology Today