Người độc hại khiến ta già đi nhanh hơn

NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Người độc hại có thể gây ra rất nhiều căng thẳng bởi cách hành xử của họ.
• Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng căng thẳng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa sinh học.
• Một nghiên cứu mới đã tìm hiểu tác động của người độc hại đối với tuổi sinh học.
• Chỉ cần có một người độc hại trong mạng lưới quan hệ xã hội cũng có thể khiến quá trình lão hóa tăng nhanh thêm 1,5%.

Người độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất của chúng ta nghiêm trọng đến mức nào?

Những mối quan hệ nâng đỡ và tích cực với bạn bè, người thân mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe và sự an yên trong tâm hồn. Trái lại, những người bạn hay thành viên gia đình độc hại, luôn thù địch, công kích một cách thụ động, hay cố tình gây khó dễ, lại trở thành nguồn áp lực nặng nề. Căng thẳng kéo dài để lại đủ mọi hệ lụy cho cả tinh thần lẫn thể chất. Chẳng hạn, các nghiên cứu về stress cho thấy tình trạng căng thẳng mãn tính có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa và làm gia tăng viêm nhiễm trong cơ thể.

Điều này gợi mở một câu hỏi đầy tò mò: Liệu người độc hại không chỉ làm tổn hại đến sức khỏe tinh thần của chúng ta, mà còn thật sự tác động đến tuổi sinh học, khiến cơ thể già đi nhanh hơn vì những áp lực họ gây ra?

Image: FaceStock/Shutterstock

Một nghiên cứu mới về các mối quan hệ độc hại, lão hóa nhanh và tình trạng viêm 

Một nghiên cứu mới, vừa được công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (viết tắt là PNAS), đã tập trung tìm hiểu liệu người độc hại có làm tăng tốc độ lão hóa sinh học hay không (Lee và cộng sự, 2026). Trong công trình mang tên “Negative social ties as emerging risk factors for accelerated aging, inflammation, and multimorbidity”, nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Byungkyu Lee từ New York University dẫn đầu đã sử dụng một phương pháp sinh học tiên tiến gọi là “đồng hồ lão hóa sinh học dựa trên methyl hóa DNA”. Phương pháp này cho phép họ xác định tuổi sinh học của những người tham gia nghiên cứu.

Tổng cộng, dữ liệu từ hơn 2.300 tình nguyện viên tại Indiana đã được phân tích. Với mỗi người tham gia, các nhà khoa học xác định mạng lưới quan hệ xã hội của họ và xem liệu trong đó có một hay nhiều “kẻ gây phiền nhiễu” hay không. “Kẻ gây phiền nhiễu” là những người khiến họ phải chịu quá nhiều áp lực và khó khăn. Đồng thời, các mẫu nước bọt cũng được thu thập để phân tích methyl hóa DNA nhằm xác định tuổi sinh học. Những người tham gia còn hoàn thành thêm các bảng câu hỏi về sức khỏe thể chất và tinh thần.

Kết quả nghiên cứu: Người độc hại làm tăng tốc lão hóa 

Nhìn chung, những người tham gia xác định khoảng 8,1% tổng số người trong mạng lưới quan hệ của họ là những “kẻ gây phiền nhiễu” độc hại. Có 28,8% cho biết họ có ít nhất một người độc hại trong vòng tròn xã hội của mình. 10% có từ hai người độc hại trở lên. Phụ nữ có xu hướng có ít nhất một người độc hại trong mạng lưới quan hệ nhiều hơn nam giới. Ngoài ra, những người cảm thấy có nhiều người phụ thuộc vào mình cũng dễ có người độc hại trong các mối quan hệ xung quanh.

Phân tích cho thấy, mỗi một người độc hại có thể khiến quá trình lão hóa diễn ra nhanh hơn 1,5%. Trung bình, tuổi sinh học của những người có người độc hại trong mạng lưới quan hệ cao hơn khoảng 9 tháng so với những người cùng tuổi nhưng không có bạn bè hay người thân độc hại.

Điều thú vị là, người thân hoặc bạn bè độc hại tác động mạnh đến quá trình lão hóa hơn cả vợ hoặc chồng độc hại. Có thể bởi những mặt tích cực của hôn nhân, như sự bớt cô đơn, phần nào làm dịu đi tác động tiêu cực từ các mối quan hệ căng thẳng. Sau cùng, việc có người độc hại trong mạng lưới xã hội không chỉ ảnh hưởng đến tuổi sinh học mà còn tác động đến nhiều chỉ số sinh học khác, chẳng hạn như mức độ viêm trong cơ thể.

Điều rút ra: Hãy giữ khoảng cách với người độc hại

Nghiên cứu đã cho thấy rất rõ: bạn bè hay người thân độc hại gây ra những tác động sinh học hoàn toàn có thật. Họ không chỉ khiến ta mệt mỏi, bức bối, làm suy giảm sự an yên trong lòng, mà còn đẩy nhanh quá trình lão hóa và làm gia tăng tình trạng viêm trong cơ thể.

Vì thế, để gìn giữ sự khỏe mạnh và bình an lâu dài, việc giảm bớt tiếp xúc với những người độc hại là điều vô cùng quan trọng.

References

Lee, B., Ciciurkaite, G., Peng, S., Mitchell, C., & Perry, B. L. (2026). Negative social ties as emerging risk factors for accelerated aging, inflammation, and multimorbidity. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 123(8), e2515331123. https://doi.org/10.1073/pnas.2515331123

Tác giả: Sebastian Ocklenburg, Ph.D.

Nguồn: How Toxic People Make Us Age Faster | Psychology Today